Triphyliet of trifiliet is een lithium-ijzer-fosfaat LiFePO4 dat van nature voorkomt als blauwige of grijzige, glasachtige orthorombische kristallen in pegmatiet. Er zit in de pegmatiet veel fosfaat en lithium. Triphyliet komt in alle mengverhoudingen met lithiofiliet LiMn(PO4) voor. Het mineraal werd in 1834 door de Duitse mineraloog Johann von Fuchs in een kwartsgroeve bij Zwiesel in het Beierse woud gevonden en onderzocht. Er komen in het mineraal drie verschillende kationen voor, ijzer, lithium en mangaan.
Triphyliet kristalliseert in het orthorombische kristalsysteem in de ruimtegroep Pnma. De atomen lithium en ijzer worden in triphyliet scheef octaëdrisch door zes zuurstofatomen omringd. Er komen in de structuur ook geïsoleerde viervlakken fosfaat voor.Achtvlakken en viervlakken zorgen samen voor een volledige ruimtevulling. Triphyliet is oplosbaar in zoutzuur en zwavelzuur. Bij blootstelling aan water oxideert het ijzer waarbij onder meer sideriet ontstaat.
Triphyliet komt vooral voor in graniet-pegmatieten. Daarin is het het meest voorkomende fosfaat-mineraal. Het is verwant met heterosiet en andere ijzer-mangaanoxiden en -fosfaten, en met ertsmineralen als spodumeen, amblygoniet, cassiteriet en tantaliet.
Er was een belangrijke vindplaats van triphyliet in Beieren tegen de grens met Tsjechië aan, waarvan de hoeveelheid 1800 tot 2000 ton bedroeg, maar die is voor de winning van lithium verbruikt. Synthetisch triphyliet wordt onder meer gebruikt in LFP-accu's, natuurlijk voorkomend triphyliet is daartoe onvoldoende zuiver.
links|thumb|Eenheidscel triphyliet
Klassifikatie Triphyliet hoort in de classificatie van Strunz bij de fosfaten zonder water zonder en vreemde anionen met middelgrote kationen. Het vormt samen met ferrisikleriet, heterosiet, lithiofiliet, natrofiliet, purpuriet, sickleriet en simferiet een eigen onderafdeling.
De indeling volgens James Dwight Dana plaatst triphyliet ook in de groep fosfaten zonder water, nauwkeuriger aangeduid met de molecuulformule A+B2+XO4.Dana Phosphate Classification, Anhydrous Phosphates, etc.
Lijsten Lijst van termen in de kristallografie
Categorie:Fosfaat (mineraal) Categorie:Lithiumhoudend mineraal Categorie:IJzerhoudend mineraal