Aspindza (Georgisch: , ) is een gemeente in het zuiden van Georgië, gelegen in de bestuurlijke regio Samtsche-Dzjavacheti. De gemeente heeft een oppervlakte van 825 km² en heeft ongeveer 9.400 inwoners (2024). Het bestuurlijk centrum is de gelijknamige plaats. Aspindza is gesitueerd in een berglandschap dat de westelijke grens vormt van het Dzjavacheti-hoogland. In de gemeente liggen enkele van de belangrijkste Georgische toeristische attracties, namelijk Vardzia en Fort Chertvisi.

Geschiedenis Het gebied van de hedendaagse gemeente Aspindza lag in het vorstendom Atabegaat Samtsche (Samtsche-Saatabago, of ook wel Mescheti) dat aanvankelijk in de 15 eeuw onafhankelijk werd van het Koninkrijk Georgië, maar in de 16e eeuw door zowel het Ottomaanse Rijk als Safavidisch Perzië werd bevochten, met name het oostelijke deel. Met de Vrede van Amasya in 1555 kwam Aspindza in Perzisch gecontroleerd gebied te liggen. In de 17e eeuw kwam het gebied onder Ottomaanse controle, en werd het onderdeel van het Eyalet van Çıldır (of ook wel Pasjalik Achaltsiche).

Russisch gezag miniatuur|links|Oejezd Achaltsiche. In de 18e eeuw werd het gebied wederom betwist toen het Georgische Koninkrijk Kartli-Kachetië zich los probeerde te worstelen van zowel de Perzen als de Turken. Dit liep met Russische steun uit op een mislukking bij Aspindza (Slag bij Aspindza), waardoor het gebied onder Turks gezag bleef. Gedurende de eerste fase van de Russische annexatie van Georgische gebieden in het begin van de 19e eeuw bleef Aspindza nog in het Ottomaanse Rijk. Na de Russisch-Turkse Oorlog (1828-1829) en het Verdrag van Adrianopel van 1829 kwam Aspindza en omgeving onder Russisch gezag te staan.

Het gebied werd vervolgens vanaf 1840 voor het grootste deel bestuurlijk onderdeel van de oejezd Achaltsiche, dat korte tijd deel uitmaakte van het gouvernement Georgië-Imeretië. De provincie werd tijdens de splitsing van dat gouvernement in 1846 ingedeeld bij het gouvernement Koetais, om vervolgens in 1867 bij het gouvernement Tiflis ingedeeld te worden. De oejezd Achaltsiche was onderverdeeld in drie gemeentelijke districten (oetsjastok), waarbij het gebied van de moderne gemeente Aspindza onderdeel was van het oosten van de districten Oeravel (, ) en Atschoer (, ).

Moderne indeling Deze indeling bleef feitelijk bestaan tot de Sovjetverovering van de Democratische Republiek Georgië in 1921 en de bestuurlijke hervormingen in 1930. In dat jaar werd het rajon Tolosji gevormd (Russisch: ; Georgisch: ), maar in 1933 veranderde de naam in Aspindza.. Na de onafhankelijkheid van Georgië werd het district in 1995 ingedeeld bij de nieuw gevormde bestuurlijke regio (mchare) Samtsche-Dzjavacheti, en in 2006 werd het district omgevormd tot gemeente.

Geografie Aspindza grenst in het westen aan de gemeente Achaltsiche, in het noorden aan Bordzjomi, in het oosten aan de gemeente Achalkalaki en langs de zuidkant ligt Turkije. Hier is geen grensovergang mee.

Bergen en rivierkloven miniatuur|Het Trialetigebergte is de noordelijke geografische begrenzing van de gemeente, gezien vanaf het dorp Idoemala boven de Mtkvari. Het oostelijk deel van de gemeente ligt in het uiteinde van het Dzjavacheti hooglandplateau dat wordt begrensd door de rivier Mtkvari die in een diepe kloof vanaf Turkije door de gemeente stroomt. Bij Chertvisi zijn de kloven van de Mtkvari en Paravani bijna 500 meter diep. Het hoogland ligt op ongeveer 1.600-1.700 meter boven zeeniveau.

Het noordelijk deel van de gemeente ligt in het Trialetigebergte met een hoogste punt van 2.850 meter (berg Sjaviklde) terwijl in het zuidelijke grensland met Turkije het Eroesjeti Hoogland ligt met een hoogste punt van 2.964 meter boven zeeniveau (berg Goembati). Door de gemeente stromen verschillende zijrivieren van de Mtkvari, waarvan de Kvabliani de belangrijkste is.

Demografie De gemeente Aspindza telde 9.423 inwoners bij de volkstelling van 2024, een daling van ruim negen procent ten opzichte van de volkstelling van 2014. Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Aspindza 1917 1923 1939 1959 1970 1979 1989 2002* 2014 2024 Gemeente Aspindza - - 32.644 11.265 12.494 12.264 13.262 13.010 10.372 9.423 Aspindza 553 679 1.461 1.609 2.550 2.877 3.711 3.243 2.793 2.783Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.* Noot:

Etniciteit en religie miniatuur|Vardzia met uitzicht op de Mtkvari De bevolking van Aspindza bestond volgens de volkstelling van 2024 voor bijna 85 procent uit Georgiërs en bijna 15 procent Armeniërs. Volgens de eerdere volkstelling van 2014 woonden de Armeniërs vrijwel allemaal in het dorp Damala, net buiten de hoofdplaats Aspindza. Bijna drie kwart van de inwoners in Aspindza is Georgisch-Orthodox (74,8%). Belangrijke religieuze minderheden zijn de Armeens-Apostolische Kerk (12,9 procent) en de islam (11,4 procent), wat Adzjaren zijn.

Mescheten In november 1944 werden de Mescheten, een Turkssprekende etnische groep van overwegend moslimgeloof die in dit gebied woonden, naar Centraal-Aziatische Sovjetrepublieken gedeporteerd als onderdeel van een stalinistische hervestigingsoperatie. De Mescheten vormden op dat moment twee derde van de bevolking van het rajon (1939: 21.612 van de 32.644 inwoners). In 1959 was het district 21.000 inwoners armer, waarbij nauwelijks mensen met een Turkse identiteit werden geteld. Pogingen om hen in het onafhankelijke Georgië terug te laten keren lopen stroef, en ondervindt lokale weerstand.

Administratieve onderverdeling miniatuur|Gemeentelijk centrum Aspindza De gemeente Aspindza is administratief onderverdeeld in 12 gemeenschappen (, ) met in totaal 24 dorpen (, ) en één 'nederzetting met stedelijk karakter' (, ), het bestuurlijk centrum Aspindza.

Bestuur De gemeenteraad van Aspindza (Georgisch: , ) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten. Partij 2014 2017 2021 2025   Georgische Droom (GD) 17 22 22 29   Verenigde Nationale Beweging (UNM) 5 1 6   Overige partijen 5 4 2 1 Totaal 27 27 30 30

Bezienswaardigheden miniatuur|Weg door de rivierkloof van de Paravani en Mtkvari, met zicht op fort Chervisi. In de gemeente zijn diversebezienswaardigheden: Grottenkloosterstad Vardzia. Een van de historische en toeristische hoogtepunten in het land. Fort Chertvisi, een middeleeuws fort op een rots bij de samenvloeiing van de rivieren Paravani en Mtkvari.

Vervoer De belangrijkste doorgaande route door de gemeente is de S11 / E691 die Achaltsiche met Armenië verbindt. In de late Sovjet periode was deze weg onderdeel van de A306 Sovjet hoofdroute. Bij Fort Chertvisi takt de nationale route Sh58 af naar Vardzia. Er zijn geen treinstations in de buurt.

Referenties

Categorie:Gemeente in Georgië Categorie:Samtsche-Dzjavacheti