Baclofen (β-parachlorophenyl GABA) is een spierverslapper. Het is een gamma-aminoboterzuur-agonist (GABA-B-agonist) die in het bijzonder bij oromandibulaire dystonie wordt voorgeschreven. In een dosis van 40–180 mg per dag wordt het gebruikt bij spasmen en dystonie. Reeds vele jaren wordt dit patentloze medicijn onderzocht omdat het buitensporig drinken als gevolg van een alcoholverslaving zou kunnen tegengaan. Ook bij andere verslavingen, zoals cocaïne en GHB-verslaving,S. Shoptaw et al. Randomized Placebo-Controlled Trial of Baclofen for Cocaine Dependence: Preliminary Effects for Individuals With Chronic Patterns of Cocaine Use. Journal of Clinical Psychiatry, 2003, Bron: https://web.archive.org/web/20131219235947/http://www.psychiatrist.com/abstracts/abstracts.asp?abstract=200312/120306.htmHulp bij probleemgebruik van drugs, Wetenschappelijk bewijs voor werkzaamheid of effectiviteit van interventies in de verslavingszorg, pp. 15-16, Trimbos-instituut Utrecht, november 2006, Bron: https://web.archive.org/web/20100817071226/http://www.trimbos.nl/~/media/Themas/4_Behandeling_reintegratie/Algemene%20interventies%20drugs/Hulp%20bij%20probleemgebruik%20van%20drugs%20achtergrondstudie%20NDM%20update%202006.ashxR. Kahn et al. (National Institute on Drug Abuse, Bethesda, USA) Multi-center trial of baclofen for abstinence initiation in severe cocaine-dependent individuals. Drug Alcohol Depend., 2009, Bron online: Ling et al. Baclofen as a Cocaine Anti-Craving Medication: A Preliminary Clinical Study. Neuropsychopharmacology 1998, Bron: https://www.nature.com/npp/journal/v18/n5/full/1395109a.htmlSeyed Mohammad Assadi et al. Baclofen for maintenance treatment of opioid dependence: A randomized double-blind placebo-controlled clinical trial [ISRCTN32121581] BMC Psychiatry. 2003; 3: 16. Published online 2003 Nov 18. Interessante link over een onderzoek naar het gebruik van baclofen bij GHB verslaving dat loopt bij de Radboud Universiteit in Nijmegen: https://www.volkskrant.nl/leven/goedkope-pil-lijkt-perfect-middel-tegen-ghb-verslaving~a3630556/ en http://drugsforum.info/verslaving-downers/ghb-verslaving-laatste-stand-van-zaken-t9288.html. Gearchiveerd op 5 april 2023.Diepgaand artikel over de gecompliceerde werking van GABA-B receptor agonisten op het dopamine systeem: Hans G Cruz et al. Bi-directional effects of GABA-B receptor agonists on the mesolimbic dopamine system. Nature Neuroscience 7, 153 - 159 (2004) Published online 25 January 2004: https://www.nature.com/neuro/journal/v7/n2/full/nn1181.htmlGustavo Roberto Villas Boas et al. GABA-B receptor agonist only reduces ethanol drinking in light-drinking mice. Pharmacology Biochemistry and Behavior Volume 102, Issue 2, August 2012, Pages 233–240 Bron online: http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0091305712001219Renaud de Beaurepaire. Suppression of alcohol dependence using baclofen: a 2-year observational study of 100 patients. Groupe Hospitalier Paul-Guiraud, Villejuif, France. Front. Psychiatry, 03 December 2012 Bron online: http://journal.frontiersin.org/article/10.3389/fpsyt.2012.00103/abstract zou het middel goede resultaten opleveren.
Het middel is bewezen teratogeen. Dat wil zeggen dat het, samen met een groot aantal andere chemische stoffen, geneesmiddelen, alcohol, roken en drugs, een stof is die bij gebruik tijdens de zwangerschap nadelige gevolgen voor de vrucht kan hebben.
De spierverslapper is chemisch verwant aan de partydrug gamma-hydroxyboterzuur (GHB), maar de werking kan niet met elkaar vergeleken worden. Ook veronderstelt men soms een gelijkende werking als veel voorgeschreven benzodiazepinen als diazepam en oxazepam.Dr. Gemma Blok in de Wetenschapsbijlage van NRC-Handelsblad. 31 januari 2009E. Krupitsky et al. Baclofen administration for the treatment of affective disorders in alcoholic patients, Drug and Alcohol Dependence, September 1993, Pages 157-163 bron online: http://www.sciencedirect.comZowel diazepam als baclofen worden getest als medicatie bij GHB/GBL verslaving (GBL = Gamma-butyrolacton, gerelateerd aan GHB) in ontwenningsklinieken, zie: Bell J, Collins R. (Institute of Psychiatry London). Gamma-butyrolactone (GBL) dependence and withdrawal. Addiction 2010, Bron: Baclofen = (RS)-4-amino-3-(4-chlorophenyl)butanoic acid, Diazepam = 7-chloor-1-methyl-5-fenyl-1,3-dihydro-2H-1,4-benzodiazepin-2-onAddolorato G, et al. Baclofen in the Treatment of Alcohol Withdrawal Syndrome: A Comparative Study vs Diazepam. The American Journal of Medicine 2006, Bron: GHB is overigens een lichaamseigen stof, baclofen is dat niet. Terwijl GHB wordt gezien als een partydrug is het effect van baclofen op dat gebied vrijwel nihil of heeft het de tegenovergestelde werking, men vergeet namelijk alcohol te drinken. GHB wordt geassocieerd met een toename van seksuele prikkels, bij baclofen is juist het tegenovergestelde aangetoond.Paredes R, Agmo A. Stereospecific actions of baclofen on sociosexual behavior, locomotor activity and motor execution. Psychopharmacology 1989, Bron: These data show that GABA receptor agonists, particularly the GABAB agonist Baclofen, reduce sexual receptivity; Agmo A, Soria P. GABAergic drugs and sexual motivation, receptivity and exploratory behaviors in the female rat. Psychopharmacology 1997, Bron: zie ook: "belangrijkste misverstanden over GHB" Bron: https://www.jellinek.nl/informatie_en_advies/vraag_en_antwoord/ghbEn daarvoor zou Yohimbine uitkomst kunnen bieden. Ook de werking van baclofen zou met yohimbine worden ondersteund. Zie: Buffalari DM, See RE. (Department of Neuroscience, University of Pittsburgh) Effects on conditioned cue-induced reinstatement and its enhancement by yohimbine. Psychopharmacology, 2010, Bron: ; Overigens zouden ook de SSRI antidepressiva fluoxetine en venlafaxine beter hun werk doen door toevoeging van yohimbine, zie hiervoor In een klein onderzoek is de effectiviteit van baclofen bij paniekstoornis en angststoornissen aangetoond.M. Breslow et al. Role of gamma-aminobutyric acid in antipanic drug efficacy, American Journal of Psychiatry 1989; 146:353-356, bron: https://web.archive.org/web/20081012213620/http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/146/3/353 Baclofen kwam in 2004 in het nieuws toen een ernstig aan alcohol verslaafde Franse cardioloog Dr. Olivier Ameisen in zijn boek Le dernier verre (In het Nederlands vertaald als: Het einde van mijn verslaving) claimde dat hij zichzelf genas door zichzelf grote doses baclofen voor te schrijven.In het Frans verschenen als "Le dernier verre", in het Engels verkrijgbaar als "The end of my addiction". De kruistocht van een ex-alcoholist. Medisch Contact (10 november 2009). Gearchiveerd op 29 juni 2022.
Verslavingsproblematiek
Ameisen, hoogleraar geneeskunde aan de State University of New York,Bron: http://www.olivierameisen.com/fr/bio was een alcoholist die zichzelf naar eigen zeggen "in een coma zoop". Hij had zonder succes het twaalfstappenprogramma gevolgd en de Anonieme Alcoholisten bezocht en de bij alcoholverslaving voorgeschreven medicijnen refusal, naltrexon en campral gebruikt. Toen hij vernam dat baclofen bij een spastische cocaïneverslaafde de zucht naar cocaïne sterk had verminderd, ging hij baclofen onderzoeken. In wetenschappelijke tijdschriften was de uitwerking van baclofen op verslaafde laboratoriumratten beschreven. De dieren werden onder invloed van baclofen minder afhankelijk van cocaïne en alcohol.D.C.S. Roberts and Monique M. Andrews. Baclofen suppression of cocaine self-administration: demonstration using a discrete trials procedure. Psychopharmacology 1997, Bron:
Baclofen is in Frankrijk "off-label" als experimenteel middel aan alcoholisten voorgeschreven met positieve resultaten.Zie het verslag van "Première réunion publique sur le baclofène à haute dose dans le traitement des addictions." Villejuif, Hôpital Paul Guiraud, le 26 juin 2010, Bron: https://web.archive.org/web/20160305104310/http://www.forum-baclofene.fr/images/compterenducolloque.pdfZie ook: https://web.archive.org/web/20170708001451/http://www.alcool-et-baclofene.fr/ De Franse Société française d'alcoologie (SFA) is echter voorzichtig en noemt verslaving een complexe aandoening waarvoor een medicijn alleen niet de oplossing zal zijn.Bron: https://web.archive.org/web/20100715020211/http://www.sfalcoologie.asso.fr/download/Baclofene-CP.pdfR. Beaugrand. Alcool, Le baclofène en question, Publié le 03/07/2009 Le Point.fr, Bron: https://web.archive.org/web/20100328115913/http://www.lepoint.fr/actualites-sciences-sante/2009-07-03/alcool-le-baclofene-en-question/919/0/358383S. Blanchard. Contre l'alcool, le remède interdit. Le Monde, 01.07.09 Bron: https://web.archive.org/web/20091111213802/http://www.drogues-et-baclofene.com/contre-l-alcool-le-remede-interdit.htmlLeggio L, Garbutt JC, Addolorato G. Effectiveness and safety of baclofen in the treatment of alcohol dependent patients. Center for Alcohol and Addiction Studies, Brown University, Providence, RI, USA. CNS Neurol Disord Drug Targets. 2010 Mar;9(1):33-44. bron: J. Garbutt et al. Efficacy and safety of baclofen for alcohol dependence: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Department of Psychiatry, University of North Carolina, USA. Alcohol Clin Exp Res. 2010 Nov;34(11):1849-57. Bron: Ameisen beweert echter niet dat het middel de ziekte"Er bestaat consensus binnen de medische wetenschap en medische instanties, zoals de World Health Organization (WHO) en de American Medical Association (AMA), dat verslaving niet een probleem is van wilskracht of een morele kwestie, maar een biologische ziekte als kanker, diabetes of hart-en vaatziekten. Bij alle drugs en niet stofgerelateerde verslavingen (zoals gokverslaving, eetaanvallen, dwangmatig winkelen, en seksverslaving) zijn dezelfde algemene patronen van onevenwichtige neurotransmissie in de hersenen aangetoond.", Bron: http://www.nida.nih.gov/scienceofaddiction/B.K. Alexander. The Myth of Drug-Induced Addiction. A paper delivered to the Canadian Senate, January 2001, Department of Psychology, Simon Fraser University, Bron: http://www.parl.gc.ca/37/1/parlbus/commbus/senate/com-e/ille-e/presentation-e/alexender-e.htm verslaving geneest, maar meer dat het middel helpt bij het verminderen van de ziekelijke zucht, de hunkering of craving, naar alcohol of drugs. Die craving is in feite psychische onrust, maar omdat de hersenen via hormonen en/of neurotransmitters allerlei alarmbellen laten rinkelen dat het tijd is voor de volgende dosis, vertaalt die psychische onrust zich tevens in lichamelijke onrust en ongemakken. Die onrust triggert vervolgens een dwangmatig op zoek gaan naar het middel dat de onrust zal wegnemen.Drugs, brains and behavior, The Science of addiction, National Instistute on Drug Abuse, U.S. Department of Health, 2010, Bron: http://www.nida.nih.gov/scienceofaddiction/sciofaddiction.pdf De craving kan zich overigens ook uiten als emotionele disbalans, verveling, dysforie of prikkelbaarheid.C.A.J de Jong,H.A. de Haan,B.J.M. van de Wetering. Verslavingsgeneeskunde: Neurofarmacologie, psychiatrie en somatiek, 2009, pp. 18
Het verschil dat men vroeger maakte tussen een lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid bestaat volgens Ameisen in feite niet, al kan men van de ene drug meer lichamelijk ongemak ervaren dan van de andere. Als het ziekelijke element kan worden overwonnen met een medicijn, dan ligt de weg daarna open om ook echt te kunnen stoppen, en vervolgens ook te willen stoppen met het overmatige en ziekelijk gebruik van de desbetreffende verslavende middelen.