Het conflict in de Gazastrook 2008-2009 was een drie weken durend conflict van 27 december 2008 tot 18 januari 2009 tussen Israël en - hoofdzakelijk - de Palestijnse Hamasbeweging, in de Gazastrook en zuidelijk Israël. Het betrof een militaire operatie van het Israëlische leger in de Gazastrook genaamd Operatie Gegoten Lood (Engels: Operation Cast Lead; Hebreeuws: , ), in de Arabische wereld wordt gesproken van een Bloedbad van Gaza (Arabisch: ).
Een staakt-het-vuren voor zes maanden tussen Israël en Hamas eindigde eerder op 4 november 2008, toen de IDF een inval deed in Deir al-Balah, Centraal-Gaza, gericht op het vernietigen van een tunnel. Hierbij werden zes Hamas-militanten gedood. Hamas reageerde met raketbeschietingen op Israël. Pogingen om een wapenstilstand tussen Israël en Hamas te verlengen mislukten.
Op 27 december 2008 begon de operatie met Israëlische luchtaanvallen en werd op 3 januari 2009 aangevuld met een grondoffensief. De jarenlange en recentelijk opgelaaide raket- en mortieraanvallen van Palestijnse groeperingen – vanaf juni 2007 Hamas – vanuit de Gazastrook op Israëlisch grondgebied werden als aanleiding aangevoerd. Doel van Israël was het vernietigen van de militaire infrastructuur van Hamas, die onder meer bestond uit tunnels tussen de Gazastrook en Egypte voor onder andere de smokkel van wapens.
Bij de gevechten en luchtaanvallen vielen onder de inwoners van de Gazastrook ongeveer 1.300 doden, van wie (afhankelijk van de bron) een derde tot twee derde burgerslachtoffers waren.Fatalities during Operation Cast Lead Btselem.org. Ook werden 20.000 gebouwen in de Gazastrook verwoest of beschadigd, waaronder 50 gebouwen van de V.N. De materiële schade werd geschat op € 1,3 miljard.Materiële schade in Gaza bedraagt 1,3 miljard euro, Het Parool, 20 januari 2009 De Israëlische actie stopte op 18 januari 2009, waarna een bestand aan beide zijden volgde.
Machtsovername door Hamas Het conflict nam een aanvang na 25 juni 2006 toen onder druk van de westerse landen voor het eerst sinds jaren weer verkiezingen plaatsvonden in de Palestijnse gebieden waar sinds 1993 - na de Oslo-akkoorden - de Fatahbeweging van Yasser Arafat onafgebroken aan de macht was geweest. Bij deze verkiezingen had Hamas met 76 van de in totaal 132 zetels een absolute meerderheid in het Palestijnse parlement behaald. De zittende partij Fatah behaalde 43 zetels. Het werd snel duidelijk dat de westerse landen een bestuur van de als terreurorganisatie bekendstaande Hamas niet zouden erkennen. Onder deze druk probeerden Hamas en Fatah een 'regering van nationale eenheid' te vormen. De poging mislukte, Fatah- en Hamasaanhangers raakten slaags met elkaar en Hamas, vooral populair in de Gazastrook, nam hier op 14 juni 2007 de controle over. Sindsdien voert Hamas het bestuur over de Gazastrook en Fatah over de Westelijke Jordaanoever. Omdat Hamas het gewapende verzet tegen Israël weigerde af te zweren, verbraken Israël, de VS en de Europese Unie het contact met Hamas en kreeg de Gazastrook te maken met internationale sancties waardoor de armoede in het gebied toenam. Dit alles kan gezien worden als aanleiding tot dit conflict, omdat sindsdien het geweld tussen de Gazastrook en Israël verder escaleerde.
Escalatie In 2000 was de tweede Palestijnse intifada tegen de Israëlische bezetting begonnen. Vanaf dat moment had Israël te maken gekregen met zelfmoordaanslagen en was het land bestookt met raketten en mortiergranaten vanuit de Gazastrook. Israël had daarop ook weer gereageerd met militaire operaties. In een poging het geweld te stoppen, had Israël zich in september 2005 teruggetrokken uit de Gazastrook en alle Israëlische nederzettingen ontruimd. Hierna was het geweld echter niet afgenomen en volgde een Israëlische aanval op Beit Hanoun (2006). Door de machtsovername door Hamas in de Gazastrook (juni 2007) kon Fatah de veiligheid voor Israël niet langer garanderen. Israël en Egypte sloten hun grenzen met de Gazastrook. Tegelijkertijd stelde Israël economische sancties in tegen Gaza. Export was sindsdien verboden en (hulp)goederen werden nog mondjesmaat toegelaten, voldoende om een humanitaire crisis te voorkomen maar ook niet meer dan dat.Israël telde het aantal calorieën tijdens blokkade Gazastrook, Israël telde het aantal calorieën tijdens blokkade Gazastrook NRC, 17 oktober 2012 Israël verklaarde dat deze sancties tot doel hadden Hamas te verzwakken. Na een oproep van Fatahleider Mahmoud Abbas in december 2007 werd er weer export toegestaan en was er weer enig personenverkeer mogelijk.Abbas’s Premier Tells Israel to Reopen Gaza, The New York Times, 14 december 2007 De grenzen bleven echter streng bewaakt, Egypte hield de grens met Gaza gesloten.
Gewapende strijd Vanaf 2000 tot 2009 werden meer dan 10.000 raketten en granaten vanuit de Gazastrook op Israël afgevuurd. Aan het einde van dit conflict in 2009 zouden in totaal 28 Israëliërs zijn omgekomen, waaronder 15 burgers.Analysis of Attacks Analyses of Attacks Voorafgaande aan dit conflict waren echter tussen 2004 en 2007 tijdens drie militaire operaties van Israël al meer dan 200 Palestijnen om het leven gekomen en ruim 450 gewond, waaronder een groot aantal kinderen.Operation Rainbow Operation Rainbow 2004Operation Days of Penitence Operation Days of Penitence 2004Operation Autumn Clouds Operation Autumn Clouds 2006. Gearchiveerd op 4 juni 2016. Tijdens dit conflict zouden nog eens aan Palestijnse kant meer dan 1300 (meest burger)doden vallen (waaronder 159 kinderen) en ongeveer 5.400 gewonden.U.N.chief: Gaza violence 'heartbreaking' U.N. chief: Gaza violence 'heartbreaking'. Gearchiveerd op 30 mei 2023.
Op 17 januari 2008 sloot Israël de grenzen van de Gazastrook opnieuw vanwege aanhoudende beschietingen.Stroomuitval Gaza door gebrek aan brandstof, Elsevier, 20 januari 2008 Internationaal werd het opnieuw sluiten van de Gazastrook veroordeeld: Israël zou met deze blokkade de hele Gazaanse bevolking straffen en de blokkade zou leiden tot een humanitaire crisis. Israël reageerde hierop door te zeggen dat, als Hamas zou stoppen met de beschietingen die ondanks de blokkade doorgingen, de blokkade zou worden opgeheven.Koenders vindt blokkade Gazastrook onaanvaardbaar, Elsevier, 30 januari 2008
Op 27 februari 2008 reageerde Israël met een beschieting van de regeringsgebouwen van Hamas.'Woedend Israël gaat Gazastrook binnenvallen', Elsevier, 28 februari 2008 De Israëlische premier Ehud Olmert ontkende weliswaar dat er aanvalsplannen klaar lagen, maar zei wel 'alle ter beschikking staande middelen te willen gebruiken om een einde te maken aan de moorddadige beschietingen’. Op 29 februari / 1 maart 2008 zette Israël de militaire operatie door.Operation Hot Winter Operation Hot Winter 2008. Gearchiveerd op 20 maart 2016. Gedurende deze dagen kwamen meer dan 112 Palestijnen om het leven en werden vijf Israëlische militairen en een Israëlische burger gedood. Vier Israëlische burgers raakten bij raketaanvallen op de stad Ashkelon gewond.Abbas noemt aanval Israël op Gaza 'holocaust', Elsevier, 1 maart 2008
Op dat moment voerden Israël en de door Fatah geleide Palestijnse Autoriteit voor het eerst sinds zeven jaar vredesbesprekingen. Op 2 maart echter verbrak de Palestijnse president Mahmoud Abbas alle contacten met Israël uit protest tegen de Israëlische aanvallen op de Gazastrook waar ook nog steeds aanhangers van Fatah woonden, omdat in deze omstandigheden communicatie geen zin zou hebben. Tijdens een speciale zitting van de VN-Veiligheidsraad veroordeelde VN-chef Ban Ki-moon het onevenredige geweld van Israël; ook riep hij de Palestijnen op geen raketten meer af te vuren op Israël.Abbas verbreekt alle banden met Israël, Elsevier, 2 maart 2008. Gearchiveerd op 16 december 2011. Op 4 maart viel Israël met ongeveer 25 tanks het zuiden van de Gazastrook binnen, waar ze werden beschoten door militanten van Hamas. Israël zei gerichte acties tegen Hamas uit te voeren.Israël valt Gaza opnieuw binnen, Elsevier, 4 maart 2008. Gearchiveerd op 16 december 2011. In april 2008 deed de voormalige Amerikaanse president Jimmy Carter een poging om te bemiddelen. Hij sprak in Syrië met Hamasleider in ballingschap, Khaled Meshaal, en vroeg Hamas te stoppen met de raketaanvallen op Israël.Carter vraagt Hamas om raketaanvallen te staken, Elsevier, 18 april 2008. Gearchiveerd op 16 december 2011. Uiteindelijk werd, dankzij bemiddeling van Egypte, op 17 juni 2008 een akkoord bereikt tussen Hamas en Israël. Beide partijen gingen akkoord met een wapenstilstand van een half jaar.Israël en radicale Hamas sluiten wapenstilstand, Elsevier, 18 juni 2008. Gearchiveerd op 17 december 2011. Met dit bestand werden ook de contacten tussen Israël en de Palestijnse Autoriteit weer hersteld en konden de vredesbesprekingen weer worden hervat. Voor een vrede tussen de Gazastrook en Israël zouden de besprekingen tussen Abbas en Israël echter geen effect hebben, omdat Abbas (van Fatah) alleen zeggenschap heeft over de Westelijke Jordaanoever.
Conflict Gazastrook 2008 Wapenstilstand tussen Hamas en Israël Op 19 juni 2008 ging de door Egypte geïnitieerde wapenstilstand tussen Hamas en Israël in. Hamas verklaarde zich aan de wapenstilstand te houden maar behield wel het recht voor om zich te verdedigen mocht Israël het bestand schenden. Op 24 juni werden bij een Israëlische actie in Nabloes op de Westelijke Jordaanoever twee Palestijnen, die zich gewapenderhand tegen hun arrestatie verzetten, gedood. Een van hen was een commandant van de Islamitische Jihad (een onafhankelijke Palestijnse terreurorganisatie). Hoewel dit incident zich voordeed op de Westelijke Jordaanoever en niet in de Gazastrook, werden er nog dezelfde dag vanuit de Gazastrook Qassamraketten afgevuurd op de Israëlische stad Sderot. Hamas gaf aan de wapenstilstand te willen handhaven.Hamas: We want truce, despite rocket attacks, CNN, 24 juni 2008. Gearchiveerd op 9 juni 2023. Israël sloot op 26 juni de grens met de Gazastrook. Hamas noemde dit een schending van de wapenstilstand, daarbij stellend, dat zij de raketten niet afgevuurd hadden en dat de bevolking van Gaza nu onterecht gestraft werd. Israël zei dat volgens de voorwaarden van de wapenstilstand Hamas verantwoordelijk was voor elke beschieting vanuit de Gazastrook, ongeacht wie de beschieting uitvoerde. Doordat de grens afgesloten was, konden slechts een beperkt aantal vrachtwagens met hulpgoederen de Gazastrook bereiken.
Schending en einde bestand Op 4 november 2008 kwam de wapenstilstand op losse schroeven te staan doordat Israëlische militairen de Gazastrook binnen reden en een Palestijnse strijder doodden. Ze beweerden dat ze een tunnel wilden ontmantelen die bedoeld zou zijn om Israëlische militairen te ontvoeren. In de gevechten die hierop volgden kwamen op 5 november nog eens vijf Palestijnen om het leven en raakten vier Israëlische militairen gewond. Deze aanval vond plaats kort vóór gesprekken tussen Hamas en Fatah om een gezamenlijke regering te vormen.Gaza truce broken as Israeli raid kills six Hamas gunmen, The Guardian, 4 november 2008. Gearchiveerd op 20 juli 2013. Hierna laaide de strijd tussen Hamas en Israël weer op en vuurde Hamas vele raketten en granaten af vanuit de Gazastrook. In december 2008 gaf de Israëlische minister van Defensie Ehud Barak toestemming voor een serie luchtaanvallen op Gaza, Premier Ehud Olmert besloot echter om de aanval uit te stellen. Op 13 december liet Israël weten dat het de wapenstilstand wilde verlengen.Disinformation, secrecy and lies: How the Gaza offensive came about, Haaretz, 31 december 2008 Op 18 december 2008 liet Hamas weten de (reeds geschonden) wapenstilstand met Israël niet te willen verlengen. Hamas legde de schuld bij Israël die zich niet aan het bestand had gehouden en ook de blokkade van de Gazastrook niet wilde opheffen. De wapenstilstand zou op 19 december 2008 aflopen.
Start aanval door Israël