thumb|Liedblad met het kerstliedje De herdertjes lagen bij nachte (collectie Meertens Instituut) Een kerstlied is een lied waarvan de liedtekst verwijst naar de geboorte van Jezus.Kerstlied, Letterkundig lexicon voor de neerlandistiek, op dbnl.org. Sinds de twintigste eeuw worden er naast geestelijke kerstliedjes ook wereldlijke kerstliederen geschreven en uitgebracht over het vieren van het kerstfeest en de kersttijd.
De lijst met Nederlandse kerstliedjes op deze pagina is onderverdeeld in: traditionele, geestelijke liederen; 20e-eeuwse cultuurliedjes (met name kinderliederen); en (veelal profane) popliedjes.
Deze lijsten zijn onvolledig: de Nederlandse Liederenbank bijvoorbeeld bevat een verzameling van ruim 2.700 traditionele kerstliederen.Kerstlied, Nederlandse Liederenbank, Meertens Instituut, op liederenbank.nl. De zoekopdracht 'kerstlied' geeft 2.778 kerstliederen, inclusief varianten (geraadpleegd april 2019). Gearchiveerd op 12 september 2023.
Lijst van traditionele, geestelijke kerstliederen
Van oudsher waren kerstliedjes geestelijke liederen, bestemd voor de actieve zangbeoefening. De inhoud draait om het kerstverhaal uit de Bijbel. Veel terugkerende motieven zijn een kind in een kribbe, Maria en Jozef, herders, een ster, een stal en engelen.
Traditionele liederen zijn gewoonlijk anoniem overgeleverd en een precieze datering is onbekend. In de onderstaande lijst met een selectie van oude liederen, is de oudste vindplaats van de liedtekst aangegeven: dit is niet de datering van het lied, maar geeft aan hoe oud het minimaal is.
Beginregellied Oudste*vindplaats Bijzonder-hedenDe herdertjes lagen bij nachteJ. en L. Alberdingk Thijm, Oude en Nieuwere Kerst-Liederen (1852)Do, do, kindje van de minneVolk en Taal (tijdschrift, 1888-1895)Wiegelied.Engelkens, door het luchtruim zwevendRefrein: 'Gloria in excelsis Deo' (ere zij God in de hoge).Er is een Kindeke geboren op aardLootens en Feys, Chants populaires flamands (1879)Er is een roos ontsprongenNaar het Duits: 'Es ist ein Ros entsprungen' (15e-eeuws, oudste vertaling 17e eeuw).Ere zij GodIsaac Bikkers, Het nachtegaaltje (1857)Bijbeltekst uit het Evangelie volgens Lucas (2:13-14).Geen wiegje als rustplaatsNaar het Engels: 'Away in a manger, no crib for a bed'.Herders hij is geborenDen blijden wegh tot Bethleem (1645)Hoe leit dit Kindeke hier in de kouWettener Liederhandschrift (17e eeuw)Het komt een schip geladenWerdener Liederenhandschrift (15e eeuw)Marialied.Het was een maged uitverkorenD. Coelde van Munster, Dit is een suverlijc boecxken (1508)In dulci jubilo singet ende weset vroUtrechts Sint-Agnes handschrift (15e eeuw)'t Is geboren, het godd'lijk KindNaar het Franse 'Il est né le divin enfant' (19e eeuw).Een kind geboren in BethlehemDeventer Liederenhandschrift (15e eeuw)Kind'ren zwijgt, dan moogt ge horenUtrechts Sint-Agnes handschrift (15e eeuw)Klein klein Jezuken heb je zulke kou19e eeuw.Komt allen tezamen onder 't sterrenblinkenKomt allen tezamen, jubelend van vreugdeRefrein: 'Kom, laten wij aanbidden, die Koning'. Lied gaat terug op Latijnse lofzang Adeste Fideles.Maria die zoude naar Bethlehem gaanJ. Alberdingk Thijm, Oude en Nieuwere Kerst-Liederen (1852)Midden in de winternachtTekst: Harry Prenen. Op de melodie van een Catalaans kerstlied. Datering: 1943.Nu zijt wellekome, Jesu lieve HeerHandschrift Begijnhof (ca. 1600)O denneboom, o denneboomNaar het Duits: Ernst Anschütz, 'O Tannenbaum, o Tannenbaum, / wie treu sind deine Blätter' (1824).O herders, verlaat uw bokjes en schapenJ. de Lixbona, Hemelsch nachtegaelken oft Gheestelycke Liedekens (1644)O kerstnacht, schoner dan de dagenGysbreght van Aemstel (1637)Tekst: J. van den Vondel. Lied over de 'onnozele kinderen' (Mattheus 2:16-18).O Kindeke klein, o Kindeke teerDit is een suverlijc boecxken (1508)Ons genaket die avondstar, die ons verlichtet also claerDeventer Liederenhandschrift (15e eeuw)Ons is geboren een kindekijn, nog klaarder dan de zonneDeventer Liederenhandschrift (15e eeuw)Met vlijt aensijt, weest verblijt met jolijtModuli trium vocum e scacris bibliis plerique ommes desumpti ca. 1597Stille nacht, heilige nachtOorspronkelijke Duitse tekst: Joseph Mohr. Muziek: Franz Gruber. Datering: 1818.
* Het lied kan (veel) ouder zijn dan de oudste vindplaats waarin de tekst voor het eerst is opgetekend.
Lijst van kerstliedjes voor kinderen
Sinds eind 19e en met name in de 20e eeuw is het merendeel van liederen die voor kerst worden geschreven voor de actieve zangbeoefening (cultuurliederen) bestemd voor kinderen. Hieronder zijn zowel geestelijke liedjes (over het kerstverhaal) als wereldlijke liedjes te vinden (bijvoorbeeld over de kerstboom, kerstklokjes, vrede en samen zingen).
Een cultuurlied of kunstlied is een lied waarvan auteur en componist bekend zijn (in tegenstelling tot een volksliedje).
Beginregellied Tekstdichter Bijzonder-hedenAls de lichtjes dovenWillem WilminkLiedje van Kinderen voor Kinderen (1984). Muziek: Frans Ehlhart.Engeltje in de kerstboom, vlieg eens omlaagHerman BroekhuizenKinderliedje. Bron: Decemberliedjes (1972).Jeroen is de man met de grote wagenThea ZaatKinderliedje over kerstboomverkoper. Bron: Ding-dong (1977).Jezus zegt dat hij hier van ons verwachtSusan Bogert WarnerKinderliedje. Naar het Engels: 'Jesus bids us shine with a pure, clear light / like a little candle burning in the night'. Muziek: E. Excell. Datering: 1868.'k Ben op weg naar de stalKinderliedje.Kling, klokje, klingelingelingKarl EnslinKinderliedje. Naar het Duits: 'Kling, Glöckchen, klingelingeling'. Datering: 1854.Of je tachtig bent of vierKinderliedje. Refrein: 'Zing met kerstmis samen een liedje'.Was het elke dag maar kerstmisHerman Pieter de BoerLiedje van Kinderen voor Kinderen (1982). Muziek: Tony Eyk.
Lijst van Nederlandse kerst-popliedjes Sinds de opkomst van de popmuziek in de jaren 1960, worden er veel liedjes uitgebracht die naar de wereldlijke elementen van het kerstfeest of de kersttijd verwijzen (witte kerst, kerstboom, kerstgeschenken, samen zijn).
Het gaat om popliedjes, luisterliedjes (chansons) en levensliederen, die geschreven zijn voor een uitvoerende artiest. Deze kerst-popliedjes vallen niet onder het traditionele kerstlied en worden wel kerst-hits of, met een Engelse term, christmas songs genoemd.
Als met kerst een ster gaat stralen, Koos Alberts (1993) Bakske vol met stro, Urbanus (1979) Beuk de ballen uit de boom, Snollebollekes (2020) De kerstezel, Kinderen voor Kinderen (1990) geschreven door Harrie Jekkers en Koos Meinderts Deze kerst ben je bij mij, Jannes (2006) Eenzame kerst, André Hazes (1977) Flappie, Youp van 't Hek (1981) Het mooiste kerstfeest, Manke Nelis (1989) Kerstdagen van toen, Benny Neyman (1987) Kerstmis in de Jordaan, Johnny Jordaan (1956) Kerstmis voor iedereen, Jan Smit (2015) Kerstmis zonder jou, André Hazes (1977) Kerstnacht tesamen, Henk Wijngaard (1988) Kerstwereld, Robert Long (1994) Kom droom maar van een witte kerst, Corry Konings (1978) Met kerst ben ik alleen, André Hazes (1982) Mijn mooiste kerstfeest, Koos Alberts (1993) Morgen wordt de boom versierd, Heintje (1969) Natte kerst, Rob de Nijs (1994) Papa met kerst ben ik bij je, Frans Bauer (2004) Tussen kerstmis en nieuwjaar, Johnny Jordaan (1970) Vrolijk kerstfeest, Johnny Hoes (1977) Waarom ben ik met kerstmis zo alleen, Koos Alberts (1984) Zachtjes dwarrelt de sneeuw, Marga Bult (2011)
Externe links Verzameling kerstliederen in de Nederlandse Liederenbank, Meertens Instituut Traditionele kerstliedjes met bladmuziek en afspeelbare muziek Kerstliedjes voor kinderen met bladmuziek en afspeelbare muziek
Kerstliederen