How the West Was Won is een epische western uit 1962 onder regie van John Ford, Henry Hathaway en George Marshall en bestaat uit vijf min of meer opzichzelfstaande delen: The Rivers, The Plains, The Civil War, The Railroad, en The Outlaws. Het is een episch drama waarbij vier generaties van een familie worden gevolgd als die westwaarts trekken van New York naar het westen van de VS tussen 1839 en 1889.
De film werd opgenomen in Cinerama. Een proces dat voor die tijd alleen werd gebruikt voor documentaires. Bij dit filmproces wordt gebruikgemaakt van drie camera's die aan elkaar zijn gekoppeld en die gelijktijdig de scènes vanuit verschillende hoeken opnamen. In de bioscoop zorgden drie projectoren voor de samensmelting van het beeld op een groot gebogen scherm.
De film was geïnspireerd door een uitgebreide serie historische vertellingen en fotoreportages over de kolonisatie van het Amerikaanse Westen die in 1959 waren gepubliceerd in het tijdschrift Life. Het scenario werd door auteur Louis L'Amour omgezet in een roman.
In 1997 werd de film geselecteerd voor conservering in het United States National Film Registry van de Library of Congress De film was een succes in de bioscopen met een omzet van $15.000.000,- in 1962. In totaal werd $35.000.000,- omgezet in de VS (januari 1970).
Verhaal
De film volgt vier generaties van een familie die westwaarts trekken tussen 1839 en 1889 en is verdeeld in vijf segmenten en een epiloog:
The Rivers (de rivieren) (1830) In 1830 besluit Zebulon Prescott samen met zijn familie het comfortabele leventje in een kleine stadje in New York State op te geven. De Prescotts zien grote kansen in het 'westen'. In 1830 is het westen de huidige staat Illinois bereikbaar via het Eriekanaal. Voordat de Prescotts per vlot het kanaal afreizen ontmoeten ze Mountain man Linus Rawlings. (Een 'Mountain man' was een jager en ontdekkingsreiziger die met name actief was in de Rocky Mountains tussen 1810 en 1880). Rawlings is onderweg naar Pittsburgh om huiden te verhandelen. De dochter van Zebulon Prescott, Eve, wordt verliefd op Linus en dat is wederkerig. Linus wil zich echter nog niet vastleggen. Hij reist verder en komt aan bij een geïsoleerde handelspost bij de rivier. De post is in handen van een groep rivierpiraten onder leiding van een zekere 'kolonel' Hawkins. Linus wordt door de dochter van Hawkins in de rug gestoken en in een diep hol geworpen. Linus is echter niet erg gewond en hij weet de familie Prescott te redden van een aanval van de rivierpiraten. De familie zet de reis voort, maar het beschadigde vlot wordt gegrepen door een stroomversnelling en Zebulon en zijn vrouw verdrinken. Linus, die nog altijd verliefd is op Eve, keert weer terug naar de zwaar getroffen familie Prescott. Hij trouwt met Eve, al moet hij beloven dat hij voortaan zal blijven wonen op de plek waar Eves ouders zijn omgekomen.
The Plains (de prairies) (1850) In 1850 reist Lily Prescott, de zuster van Eve, naar St. Louis om te gaan werken als danseres in een louche dansgelegenheid. Al snel trekt ze de aandacht van gokker Cleve Van Valen. Van Valen hoort dat Lily een goudmijn heeft geërfd in Californië en samen met een tros huifkarren daarheen wil reizen. Voor de gokker is dit alles dubbel interessant, hij voelt zich aangetrokken tot Lily en met haar goud kan hij zijn schulden betalen. Hij reist ook mee met de tros en probeert Lily te verleiden. Hij heeft hierbij concurrentie van de leider van de tros, Roger Morgan. Lily is echter totaal niet gecharmeerd van beide heren en wijst ze af, tot groot verdriet van haar vriendin, Agatha Clegg, die op zoek is naar een man. Tijdens de reis wordt de tros huifkarren aangevallen door Cheyenneindianen. De tros overleeft de aanval en komt aan in Californië. Daar blijkt de goudmijn uitgeput en Lily zoekt werk als danseres in een dancing in een provisorisch opgezet stadje. Cleve is inmiddels verdwenen, maar Morgan vindt Lily terug en vraagt haar ten huwelijk. Weer weigert Lily. Niet veel later is Lily aangenomen als zangeres in de salon van een luxe rivierboot. Toevallig is Cleve aan boord en als hij Lily hoort zingen onderbreekt hij zijn pokerspel om haar hand te vragen. Hij vertelt haar over de grote kansen die op hen wachten in het snel groeiende San Francisco. Lily zegt toe met hem te willen trouwen.
The Civil War (de Amerikaanse burgeroorlog) (1861–1865) In 1861 breekt de Amerikaanse burgeroorlog uit als een aantal zuidelijke staten zich afscheidt van de Verenigde Staten en verdergaat als de Geconfedereerde Staten. Linus Rawlings neemt als kapitein dienst in het leger van de Noordelijke staten (ook wel de Unie genoemd). De zoon van Linus en Eve, Zeb, wil de boerderij ontvluchten en neemt zeer tegen de wens van zijn moeder in, ook dienst in het leger van de Unie.
Tijdens de bloedige Slag bij Shiloh ontdekt Zeb dat de oorlog niet zo avontuurlijk is als hij had gedacht. Wat hij nog niet weet is dat zijn vader is gesneuveld in dezelfde slag. Als Zeb een gedesillusioneerde soldaat van de geconfedereerden ontmoet, besluiten ze samen te deserteren. Voordat Zeb echter kan vluchten hoort hij de generaals Ulysses S. Grant en William Tecumseh Sherman van de Unie met elkaar praten. De soldaat van de geconfedereerden realiseert dat hij het zuiden een dienst kan bewijzen door beide mannen te doden. Als hij een poging doet Grant en Sherman neer te schieten, wordt hij door Zeb doodgestoken. Zeb keert terug naar het leger en blijft doorvechten voor de Unie. Als in 1865 de oorlog eindigt, keert Zeb terug naar de boerderij. Zijn moeder is inmiddels overleden en Zeb heeft nu geen reden om te blijven. Hij doet zijn deel van de boerderij over aan zijn broer en vertrekt naar het westen, naar een nieuwe uitdaging.
The Railroad (de spoorweg) (1868) In 1868 wordt er hard gewerkt aan het openleggen van de Verenigde Staten. De Pony Express heeft de basis gelegd voor een betere communicatie en inmiddels is een transcontinentaal telegraafsysteem in aanbouw. Twee spoorwegbedrijven hebben concessie gekregen om de oostkust van de VS te verbinden met de westkust. De Central Pacific Railroad is begonnen in het westen en de Union Pacific Railroad in het oosten. Beide spoorwegmaatschappijen voeren een genadeloze concurrentiestrijd om maar zoveel rails te leggen. In hun kielzog reizen allerlei kolonisten op zoek naar nieuw land. Zeb Rawlings is luitenant bij de cavalerie van het Amerikaanse leger en heeft de ondankbare taak de vrede te bewaren tussen de oprukkende spoorwegmaatschappijen en de indianenstammen. Hij krijgt hierbij hulp van de oudere bizonjager Jethro Stuart, een oude vriend van Linus Rawlings. Als een medewerker van de spoorwegen een verdrag met de indianen aan zijn laars lapt en gaat bouwen op hun heilige grond, slaat de vlam in de pan. De Arapaho komen in opstand en jagen een kudde bizons door het kamp van de spoorwegen, waarbij tientallen slachtoffers vallen, ook vrouwen en kinderen. Vol walging over het gedrag van de spoorwegmedewerkers neemt Zeb ontslag en vertrekt naar Arizona.
The Outlaws (de bandieten) (1880) San Francisco in 1880, Lily Van Valen-Prescott, de weduwe van Cleve Van Valen verkoopt haar spullen. Ze is inmiddels bankroet nadat zij en Cleve er diverse fortuinen doorheen hebben gejaagd. Nadat ze haar schulden heeft afbetaald, reist ze naar haar enige overgebleven bezit, een ranch in Arizona. Ze nodigt haar neef Zeb Rawlings en zijn gezin uit om langs te komen. Zeb, die inmiddels is benoemd tot US Marshal, reist samen met zijn vrouw Julie en zijn kinderen naar het treinstation van Gold City om zijn tante Lily te ontmoeten. Op het station ziet Zeb ook zijn oude vijand terug, de bandiet Charlie Gant. Zeb heeft ooit de broer van Gant in een duel doodgeschoten en dat heeft de laatste hem nooit vergeven. Gant bedreigt de familie van Zeb en deze zoekt hulp bij de marshal van Gold City, Lou Ramsey. Helaas voor Zeb kan Ramsey weinig voor hem doen omdat Gant niet wordt gezocht in het district. Zeb komt erachter dat Gant bezig is met de voorbereiding van een overval op een goudtransport van de spoorwegen. Samen met Ramsey legt hij een hinderlaag voor de bandieten die eindigt in een vuurgevecht. Gant en zijn bende worden doodgeschoten en Zeb kan opgelucht adem halen. Samen met zijn familie en tante Lily reist Zeb naar de ranch in Arizona.
Epiloog Een korte epiloog toont Los Angeles en San Francisco begin jaren zestig. Met name de Golden Gate Bridge en de beroemde vierdekssnelweg moeten aangeven dat het voormalig 'wilde westen' is uitgegroeid tot een modern gebied.
Rolverdeling
| Carroll Baker || Eve Prescott Rawlings||120px
| Lee J. Cobb || Marshal Lou Ramsey||120px
| Henry Fonda || Jethro Stuart||120px
| Carolyn Jones || Julie Rawlings||120px
| Karl Malden || Zebulon Prescott||
| Gregory Peck || Cleve Van Valen ||120px
| George Peppard || Zeb Rawlings || 120px
| Robert Preston || Roger Morgan ||120px
| Debbie Reynolds || Lilith 'Lily' Prescott ||120px
| James Stewart || Linus Rawlings || 120px
| Eli Wallach || Charlie Gant||120px
| John Wayne || Gen. William Tecumseh Sherman|| 120px
| Richard Widmark || Mike King||120px
| Brigid Bazlen || Dora Hawkins|| |- | Walter Brennan || Col. Jeb Hawkins|| |- |David Brian || Advocaat van Lillith|| |- | Andy Devine || Cpl. Peterson|| |- |Raymond Massey || Abraham Lincoln|| |- | Agnes Moorehead || Rebecca Prescott|| |- |Henry Morgan || Gen. Ulysses S. Grant||
| Thelma Ritter || Agatha Clegg ||120px |- | Mickey Shaughnessy || Deputy Stover|| |- | Russ Tamblyn || Confederate deserter|| |- |Spencer Tracy || Verteller||
Achtergrond
Regie De vijf segmenten werden geregisseerd door drie regisseurs. Henry Hathaway nam het leeuwendeel voor zijn rekening. Hij regisseerde The Rivers, The Plains en The Outlaws. John Ford was verantwoordelijk voor The Civil War en George Marshall nam The Railroad voor zijn rekening. Hoewel hij niet verscheen op de aftiteling was Richard Thorpe verantwoordelijk voor veel second unitwerk.
Acteurs Tal van sterren uit begin jaren zestig maakten deel uit van de acteurs. Desondanks werd een groot aantal sterren afgewezen of wezen ze zelf een rol af. Marlon Brando, Kirk Douglas, Doris Day, Cary Grant, Audrey Hepburn, James Cagney, Bing Crosby, Frank Sinatra, Burt Lancaster, Shirley MacLaine en Kim Novak vielen om een of andere reden af. Spencer Tracy zou oorspronkelijk een rol in de film vertolken, maar zijn gezondheid verhinderde dit. Hij nam vervolgens de rol van de verteller op zich. Bing Crosby die hiervoor oorspronkelijk was aangetrokken, viel toen af. Gary Cooper zou oorspronkelijk de rol van Linus Rawlings spelen, maar overleed voor de opnamen begonnen. Hij werd vervangen door James Stewart die eigenlijk (overigens net als Cooper) te oud was voor de rol. Het personage van Linus Rawlings was volgens het scenario een man van 28, Stewart was 54. Actrice Hope Lang was gekozen als de jonge Julie Stuart en de toekomstige vrouw van Zeb. Maar haar scènes werden uit de film geknipt. Om die reden speelde de oudere actrice Carolyn Jones Julie op oudere leeftijd in het segment The Outlaws.