Het Nederlands elftal was een van de vier deelnemende landen op het Europees kampioenschap voetbal 1976. Oranje haalde de derde plaats op dit EK door in de kleine finale gastland Joegoslavië met 3-2 te verslaan.
Kwalificatie Groepswedstrijden Met de nieuwe coach George Knobel startte het Nederlands elftal in september 1974 met de kwalificatiereeks voor het Europees kampioenschap voetbal 1976. De trainer had vrijwel alle spelers van de selectie voor het wereldkampioenschap voetbal 1974 tot zijn beschikking, inclusief Johan Cruijff en Johan Neeskens die inmiddels beiden voor FC Barcelona uitkwamen. De eerste wedstrijd onder Knobel was meteen zeer geslaagd, in een oefenwedstrijd in Stockholm op 4 september 1974 werd Zweden met 5-1 verslagen.
In de kwalificatie trof Oranje met Italië en Polen twee gerenommeerde tegenstanders, die eveneens aanwezig waren geweest op het WK van 1974. De eerste drie wedstrijden, uit en thuis tegen Finland en thuis tegen Italië, werden gewonnen. De vierde wedstrijd, uit tegen Polen, ging echter kansloos met 4-1 verloren. In de aanloop naar de vijfde wedstrijd, een maand later thuis tegen Polen, ontstond er rumoer in de spelersgroep. Spelers van PSV waren het niet eens met een vermeende uitzonderingspositie voor Cruijff en Neeskens. Deze twee sloten zich bijvoorbeeld wegens clubverplichtingen pas kort voor de uitwedstrijd tegen Polen bij de selectie aan en daarbij zou Cruijff zich nadrukkelijk met trainerszaken bemoeien. Door de onvrede besloten Jan van Beveren en Willy van der Kuijlen dertig uur voor aanvang van de thuiswedstrijd tegen Polen op te stappen. Als enige vervanger werd op het laatste moment doelman Jan Jongbloed opgeroepen.
Aan de hand van Cruijff in de aanval, Neeskens op het middenveld en Ruud Krol in de verdediging domineerde Oranje tegen Polen en revancheerde het zich met 3-0 voor de uitnederlaag. Doordat Italië en Polen op 26 oktober 1975 in Warschau met 0-0 gelijk speelden, mocht het Nederlands elftal in de laatste wedstrijd uit tegen Italië met drie doelpunten verschil verliezen. Zonder Cruijff en Neeskens, die niet vrijgegeven waren door Barcelona, werd het in een wedstrijd die het aanzien niet waard was, 1-0 voor Italië. Door dit resultaat plaatste Nederland zich voor de kwartfinale, welke in een thuis- en uitwedstrijd tegen België werd gespeeld.
25 september 1974 Finland 1 - 3 (1 - 2) Nederland Opstelling Nederland: Olympiastadion, Helsinki20.449 toeschouwers Wolfgang Riedel Rahja Cruijff Cruijff Neeskens Jongbloed, Van Ierssel, De Jong, Haan, Krol, Jansen, Neeskens, Van Hanegem (46' Notten), Rep (66' Geels), Cruijff 10px|Aanvoerder, Ressel
8px Neeskens, Cruijff
Reserves: Schrijvers, Schneider, Peters
Trainer: George Knobel 20 november 1974 Nederland 3 - 1 (1 - 1) Italië Opstelling Nederland: Stadion Feijenoord, Rotterdam58.463 toeschouwers Kazakov Rensenbrink Cruijff Cruijff Boninsegna Jongbloed, Suurbier, Rijsbergen, Haan, Krol, Neeskens, Van der Kuijlen, Van Hanegem, Rep (46' W. van de Kerkhof), Cruijff 10px|Aanvoerder, Rensenbrink
8px Van Hanegem
Reserves: Schrijvers, Schneider, Notten, Peters
Trainer: George Knobel 3 september 1975 Nederland 4 - 1 (2 - 1) Finland Opstelling Nederland: Goffertstadion, Nijmegen28.000 toeschouwers Eric Smyton Van der Kuijlen Van der Kuijlen Lubse Van der Kuijlen Paatelainen Van Beveren, Suurbier, Overweg, Van Kraaij, Krol 10px|Aanvoerder, Jansen, Peters, Van Hanegem, R. van de Kerkhof, Lubse, Van der Kuijlen
Reserves: Schrijvers, Geels, Rijsbergen, Thijssen
Trainer: George Knobel 10 september 1975 Polen 4 - 1 (2 - 0) Nederland Opstelling Nederland: Stadion Śląski, Chorzów70.409 toeschouwers Pat Partridge Lato Gadocha Szarmach Szarmach R. van de Kerkhof Van Beveren, Suurbier, Overweg, Van Kraaij, Krol, Jansen, Neeskens, Van Hanegem (46' Geels), R. van de Kerkhof, Cruijff 10px|Aanvoerder, Van der Kuijlen
Reserves: Schrijvers, Rijsbergen, Thijssen, Peters
Trainer: George Knobel 15 oktober 1975 Nederland 3 - 0 (1 - 0) Polen Opstelling Nederland: Olympisch Stadion, Amsterdam56.030 toeschouwers Károly Palotai Neeskens Geels Thijssen Schrijvers, Suurbier, Krijgh, Van Kraaij, Krol, Neeskens, Jansen, Thijssen, Geels, Cruijff 10px|Aanvoerder, R. van de Kerkhof
8px Cruijff
Reserves: Jongbloed, W. van de Kerkhof, Vreijsen, Peters
Trainer: George Knobel 22 november 1975 Italië 1 - 0 (1 - 0) Nederland Opstelling Nederland: Stadio Olimpico, Rome33.307 toeschouwers Robert Schaut Capello Schrijvers, Suurbier, Krijgh, Van Kraaij, Krol 10px|Aanvoerder, Peters, Jansen, Thijssen, W. van de Kerkhof (70' Notten), Geels, R. van de Kerkhof
Reserves: Jongbloed, Zuidema, Rijsbergen
Trainer: George Knobel
Eindstand groep 5: Land Wed W G V DV DT DS Pnt1 6 4 0 2 14 8 +6 82 6 3 2 1 9 5 +4 83 6 2 3 1 3 3 0 74 6 0 1 5 3 13 -10 1
Kwartfinale De kwartfinale werd gespeeld in een uit- en thuiswedstrijd tegen België, dat in de groepsfase de DDR, Frankrijk en IJsland had uitgeschakeld. Trainer Knobel riep twee debutanten bij de selectie op: doelverdediger Jan Ruiter en rechtsback Wim Meutstege. Johnny Rep keerde na anderhalf jaar afwezigheid terug bij het Nederlands elftal.
De Belgische trainer Raymond Goethals stelde zijn eerste doelman Christian Piot op, die echter door een blessure drie maanden niet had gespeeld. De vleugelverdediger Gilbert Van Binst stond laatste man, verder stonden onder andere Eric Gerets, Georges Leekens en Ludo Coeck opgesteld. In de spits stond Roger Van Gool.
Onder aanvoering van Johan Cruijff en met als uitblinkende adjudanten Johan Neeskens en Rob Rensenbrink, won Oranje voor het eerst in tien jaar tijd weer van België. Door de 5-0-zege, met drie doelpunten van Rensenbrink, was plaatsing voor de halve finale binnen handbereik. Ook de returnwedstrijd werd een overwinning voor Nederland. Met Willem van Hanegem voor de geblesseerde Wim Jansen werd het 2-1 voor Nederland, nadat de ruststand 1-0 voor België was. In het Belgische elftal debuteerden zes spelers, waaronder doelman Jean-Marie Pfaff.
25 april 1976 Nederland 5 - 0 (2 - 0) België Opstelling Nederland: Stadion Feijenoord, Rotterdam48.706 toeschouwers Jean Dubach Rijsbergen Rensenbrink Rensenbrink Neeskens Rensenbrink Schrijvers, Van Kraaij, Suurbier, Rijsbergen, Krol, Neeskens (84' Peters), Jansen, W. van de Kerkhof, Rep, Cruijff 10px|Aanvoerder, Rensenbrink
8px Rijsbergen
Reserves: Ruiter, Meutstege, Thijssen, Geels
Trainer: George Knobel 22 mei 1976 België 1 - 2 (1 - 0) Nederland Opstelling Nederland: Heizelstadion, Brussel19.050 toeschouwers Alberto Michelotti Van Gool Rep Cruijff Schrijvers, Van Kraaij, Suurbier, Rijsbergen, Krol, Neeskens, Van Hanegem (82' Peters), W. van de Kerkhof, Rep, Cruijff 10px|Aanvoerder, Rensenbrink
Reserves: Ruiter, Meutstege, Thijssen, Geels
Trainer: George Knobel
Eindronde in Joegoslavië Halve finale De verwachting was dat Nederland de halve finale tegen Tsjecho-Slowakije eenvoudig zou winnen en dat de ploeg daarna West-Duitsland zou treffen in de finale. Het was echter de Tsjecho-Slowaak Anton Ondruš die in de twintigste minuut de score opende. In de tweede helft bracht diezelfde Ondruš met een eigen doelpunt de ploegen weer op gelijke hoogte, waardoor een verlenging noodzakelijk werd. Nederland kreeg een grote kans, maar de Tsjecho-Slowaakse keeper zat in de weg. Zdeněk Nehoda en František Veselý scoorden daarna wel, waardoor Tsjecho-Slowakije de wedstrijd met 3-1 won en zich plaatste voor de finale.
16 juni 1976 Tsjecho-Slowakije 3 - 1 (1 - 0) Nederland Opstelling Nederland: Maksimirstadion31.000 toeschouwers Clive Thomas Ondruš Nehoda Veselý n.v. Ondruš Schrijvers, Van Kraaij, Suurbier, Rijsbergen (37' Van Hanegem), Krol, Neeskens, Jansen, W. van de Kerkhof, Rep (67' Geels), Cruijff 10px|Aanvoerder, Rensenbrink
8px Cruijff, W. van de Kerkhof
8px Neeskens (76'), 10px Van Hanegem (116')
Reserves: Ruiter, Jongbloed, Arntz, Peters, R. van de Kerkhof
Trainer: George Knobel
Verliezersfinale Cruijff, Neeskens en Van Hanegem waren geschorst voor de wedstrijd. Nederland kwam op voorsprong door goals van Geels en Van de Kerkhof. Josip Katalinski en Dragan Džajić brachten de stand naar 2-2, maar in de verlenging werd het 3-2 voor Nederland door opnieuw Geels, waardoor de derde plaats op het toernooi werd behaald.KNVB (2007): EK 1976: Geels schiet Oranje naar het brons
19 juni 1976 Joegoslavië 2 - 3 (1 - 2) Nederland Opstelling Nederland: Maksimirstadion10.000 toeschouwers Walter Hungerbühler Katalinski Džajić n.v. Geels W. van de Kerkhof Geels Schrijvers, Van Kraaij, Suurbier, Jansen (46' Meutstege), Krol 10px|Aanvoerder, Arntz (70' Kist), Peters, W. van de Kerkhof, R. van de Kerkhof, Geels, Rensenbrink
Reserves: Ruiter, Jongbloed, Rep
Trainer: George Knobel
Selectie en technische staf Bondscoach George Knobel selecteerde aanvankelijk 22 spelers, die werden doorgegeven aan de UEFA. Vier spelers uit deze selectie, Kees Kist (AZ '67), Wim Meutstege (Sparta), Jan van Deinsen (Go Ahead Eagles) en Henk van Rijnsoever (AZ '67), kregen op 4 juni 1976 te horen dat ze niet tot de achttien spelers hoorden die meegingen naar Joegoslavië. Zij moesten zich in Nederland beschikbaar houden.
Na de verloren halve finale tegen Tsjecho-Slowakije werden Kees Kist (AZ '67) en Wim Meutstege (Sparta) wegens schorsingen van Van Hanegem, Neeskens en Cruijff en blessures van Rijsbergen en Suurbier alsnog opgeroepen. Ze arriveerden één dag voor de kleine finale in Zagreb en vielen beiden in de tweede helft van de wedstrijd in.
Selectie NaamGeboortedatum20px15px20px15px15px15pxClubPositie(s) 1 Piet Schrijvers 15-12-1946 2 0 0 0 0 0 0 Ajax 2 Wim Suurbier 16-01-1945 2 0 0 0 0 0 0 Ajax 3 Wim Rijsbergen 18-01-1952 2 0 0 0 0 0 1 Feyenoord 4 Adrie van Kraaij 01-08-1953 2 0 0 0 0 0 0 PSV 5 Ruud Krol 24-03-1949 2 0 0 0 0 0 0 Ajax , 6 Johan Neeskens 15-09-1951 1 0 0 1 0 0 0 FC Barcelona , 7 Wim Jansen 28-10-1946 2 0 0 0 0 0 1 Feyenoord 8 Johnny Rep 25-11-1951 1 0 0 0 0 0 1 Valencia 9 Johan Cruijff 25-04-1947 1 0 1 0 0 0 0 FC Barcelona , 10 Willy van de Kerkhof 16-09-1951 2 1 0 0 0 0 0 PSV 11 Rob Rensenbrink 03-07-1947 2 0 0 0 0 0 0 Anderlecht 12 Willem van Hanegem 20-02-1944 1 0 0 0 1 1 0 Feyenoord , 13 Ruud Geels 28-07-1948 2 2 0 0 0 1 0 Ajax 14 Jan Peters 18-08-1954 1 0 0 0 0 0 0 N.E.C. 15 René van de Kerkhof 16-09-1951 1 0 0 0 0 0 0 PSV 16 Peter Arntz 05-02-1953 1 0 0 0 0 0 1 Go Ahead Eagles 17 Jan Ruiter 24-11-1946 0 0 0 0 0 0 0 Anderlecht 18 Jan Jongbloed 25-11-1940 0 0 0 0 0 0 0 FC Amsterdam 19 Kees Kist 07-08-1952 1 0 0 0 0 1 0 AZ '67 , 20 Wim Meutstege 28-06-1952 1 0 0 0 0 1 0 Sparta Rotterdam 21 Henk van Rijnsoever 06-11-1952 0 0 0 0 0 0 0 AZ '67 22 Jan van Deinsen 19-06-1953 0 0 0 0 0 0 0 Go Ahead Eagles ,
Technische staf Naam FunctieTechnische stafGeorge Knobel BondscoachGer Blok AssistentMedische stafFrits Kessel Teamarts
Afbeeldingen
1976 Categorie:Europees kampioenschap voetbal 1976