Kareli (Georgisch: , ) is een gemeente in het midden van Georgië, gelegen in de bestuurlijke regio Sjida Kartli. De gemeente heeft een oppervlakte van ruim 687 km² en heeft ongeveer 38.000 inwoners (2024). De gelijknamige stad is het bestuurlijk centrum. Kareli ligt ten westen van hoofdstad Tbilisi aan de grens van de door Rusland bezette afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië.
Geschiedenis miniatuur|links|Gouvernement Tiflis: Oejezd Gori linksboven Na het uiteenvallen van het Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw behoorde het gebied van Kareli tot het Koninkrijk Kartlië en voor korte tijd het fusiekoninkrijk Kartli-Kachetië. In 1801 werd Kartli-Kachetië geannexeerd door het Russisch Rijk en werden de Georgische gebieden enige tijd later bestuurlijk ingedeeld naar Russisch model.
Het gebied van de moderne gemeente Kareli lag van 1801 tot 1930 bestuurlijk in de oejezd Gori. Deze provincie was onderdeel van achtereenvolgens het gouvernement Georgië (1801-1840), het gouvernement Georgië-Imeretië (1840-1846) en het gouvernement Tiflis (1846-1917). De oejezd, ook wel mazra genoemd in het Georgisch, was onderverdeeld in districten (oetsjastok), waaronder het oetsjastok Kareli.
Vorming district Na de grote bestuurlijke herindelingen van de Sovjet-Unie in 1929-1930 lag het territorium van Kareli verdeeld over de rajons Gori en Chasjoeri. In 1939 werd Kareli als apart rajon (district) afgesplitst met het huidige territorium en de plaats Kareli als bestuurlijk centrum. In december 1990 werd de autonomie van de Zuid-Ossetische Autonome Oblast opgeheven en werd het Zuid-Ossetische district Znaur op 27 april 1991 aan het district Kareli toegevoegd.
In het onafhankelijke Georgië werd het district Kareli in 1995 onderdeel van de nieuw opgerichte bestuurlijke regio (mchare) Sjida Kartli en in 2006 werd het district omgevormd naar een gemeente (municipaliteit). Tijdens deze hervorming van het lokaal bestuur in 2006 werd het voormalige district Znaur weer van Kareli afgesplitst als 'Voorlopige Administratief-Territoriale Eenheid' Tigva, met de bestuurlijke zetel in Avnevi. Tigva viel tot 1 januari 2026 juridisch onder de 'Provisionele Territoriale Eenheid Zuid-Ossetië', die bestuurd werd door de Zuid-Osseetse Administratie, het door de Georgische autoriteiten erkende gezag over Zuid-Ossetië.
Conflict Zuid-Ossetië miniatuur|President Giorgi Margvelasjvili in Atotsi Kareli grenst aan de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië en heeft hier ook als gemeente direct mee te maken. Tijdens de Russisch-Georgische Oorlog in 2008 was Kareli doelwit van verschillende Russische luchtaanvallen.
Verschillende dorpen in de gemeente liggen vlak aan de feitelijke grens die enkele tientallen kilometers lang is en grillig door het heuvelland loopt. De gevolgen van de handhaving van deze de facto grens door de Russische FSB-grenswachtdienst zijn significant voor de lokale bevolking.
Er worden regelmatig lokale inwoners door Russische grenswachten gearresteerd en gevangen gezet voor "illegaal oversteken van de grens", bijvoorbeeld tijdens hun landbouw of veehouderij activiteiten. De grens is sinds 2010 heen steeds meer fysiek gemaakt door hekken, prikkeldraad, greppels of andere vormen van zichtbare (en eenzijdige) demarcatie, zoals bij het dorp Atotsi. In 2014 bezocht president Giorgi Margvelasjvili het dorp en sprak met inwoners over de situatie.
Territoriaal dispuut Een van de meest prangende territoriale conflicten tussen Zuid-Ossetië en Georgië doet zich sinds 2019 voor in het grensgebied van de gemeente Chasjoeri en Kareli, tussen het Zuid-Osseets gecontroleerde Tsnelisi en het Georgisch gecontroleerde Tsjortsjana. Na de plaatsing van een Georgische politiepost in Georgisch gecontroleerd gebied niet ver van Tsnelisi, waarvan de Osseten stellen dat de post in Zuid-Osseets territorium staat, hebben Russische en Zuid-Osseetse troepen met hekken een nieuwe de facto grens gemarkeerd. Hiermee annexeerden zij feitelijk enkele vierkante kilometers Georgisch gecontroleerd land.
Geografie miniatuur|Batetimeer in het Trialetigebergte Kareli grenst aan drie reguliere Georgische gemeenten, te weten Chasjoeri in het westen, Bordzjomi (regio Samtsche-Dzjavacheti) in het zuiden en Gori in het oosten. De noordelijke grens wordt gevormd door de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië. Voor de Georgische wet ligt hier de "tijdelijke administratief-territoriale eenheid" Tigva.
Sjida Kartli-vlakte en Trialetigebergte De noordelijke helft van de gemeente Kareli ligt in de Sjida Kartli-vlakte die bepaald wordt door de Mtkvari-rivier die van west naar oost door de gemeente stroomt. De Sjida Kartli-vlakte ligt op een hoogte van ongeveer 700 meter boven zeeniveau en loopt vanaf de Mtkvari geleidelijk omhoog richting het noorden. In de bovenloop van de rivier Dzjama, diep in het Trialetigebergte is het fraai gelegen Batetimeer te vinden op een hoogte van 1313 meter boven zeeniveau, ontstaan door een aardverschuiving.
Ten zuiden van de Mtkvari bevindt zich het Trialetigebergte, waarbij de zuidgrens van de gemeente op de bergkam ligt. Deze bergkam bereikt in de gemeente hoogtes tot ruim 2300 meter boven zeeniveau met de Dzjamdzjama als hoogste punt (2320 m).
Demografie De gemeente Kareli telde 38.468 inwoners bij de volkstelling van 2024, een daling van zeven procent ten opzichte van de volkstelling van 2014. Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Kareli 1923 1939 1959 1970 1979 1989 2002 2014 2024 Gemeente Kareli - - 44.297 49.522 50.346 50.428 48.831 41.316 38.468 Kareli 2.445 - 5.407 6.698 8.473 8.271 7.185 6.654 6.976 Agara - 1.655 2.944 3.980 3.418 4.499 3.545 3.364 3.178Bronnen: Bevolkingsgegevens Georgië 1897 tot heden.* Noot:
Etniciteit en religie miniatuur|St Nikolaaskerk in Kintsvisi De bevolking van Kareli bestond volgens de volkstelling van 2024 voor het grootste deel uit Georgiërs (93,2 procent). De belangrijkste etnische minderheden zijn Azerbeidzjanen (3,4 procent), Osseten (2,1 procent), Armeniërs (0,9 procent). Andere etnische minderheden zijn Russen, Pontische Grieken en Oekraïners. De Osseten wonen niet bij de Zuid-Osseetse grens, maar juist voornamelijk in de stad Kareli en in het voorgebergte van het Trialetigebergte, waar ooit grote Osseetse gemeenschappen woonden.
De bevolking van Kareli is voor ruim 95 procent Georgisch-Orthodox. Daarnaast is bijna vier procent moslim. jehova's zijn de derde geloofsgemeenschap (0,6 procent).
Administratieve onderverdeling De gemeente Kareli is administratief onderverdeeld in 17 gemeenschappen (, ) met in totaal 81 dorpen (, ). Er is één daba ( een 'nederzetting met stedelijk karakter') en één stad (, ).
stad: Kareli; daba: Agara; dorpen: in totaal 81, waaronder Atotsi en Ortoebani.
Bestuur De gemeenteraad van Kareli (Georgisch: , ) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten. Samenstelling Sakreboelo (zetels per partij) Partij 2014 2017 2021 2025 Georgische Droom (GD) 23 25 17 31 Verenigde Nationale Beweging (UNM) 3 4 8 Overige partijen 6 4 2 2 Totaal 32 33 27 33
Bezienswaardigheden miniatuur|Fort en kerk Mdzovreti miniatuur|Kasteel Samtsevrisi Door de rijke geschiedenis van het gebied zijn er in de gemeente Kareli verschillende cultuur-historische bezienswaardigheden, met name geconcentreerd in de Dzama rivierkloof zuidwestelijk van hoofdplaats Kareli, in het voorgeberge van het Trialetigebergte: Fort Mdzovreti met kerk en klooster, 17e eeuw, bij het dorpje Ortoebani. De bouw in de 17e eeuw is gerelateerd aan het verplaatsen van de feodale zetel van de adellijke familie Tsitsisjvili die hier heerste van Mtscheta naar Kareli. Ortboebaniklooster, 17e-eeuws. Kintsvisiklooster, 12e-13e eeuw. De hoofdkerk van drie wordt beschouwd als een uitzonderlijk voorbeeld van een bakstenen kerk uit de Georgische Gouden Eeuw. De monumentale muurschildering is een van de grootste in zijn soort uit de middeleeuwen in Georgië. Kasteel Samtsevrisi, middeleeuwen. Zeven kilometer ten westen van Kareli, bij het dorp Samtsevrisi, staat het bekende en goed bewaarde middeleeuwse kasteel Samtsevrisi op een heuvel aan de Mtkvari. Een deel van het kasteel is in gebruik als klooster. In het dorp staat ook een 7e-eeuws kerkje, dat geldt als een van de beste voorbeelden van vroeg middeleeuwse Georgische religieuze cultuur. Batetimeer bij het dorpje Kodmani in het Trialetigebergte.
Vervoer Door de gemeente passeren belangrijke transportcorridors: de Tbilisi - Poti / Batoemi spoorlijn, maar ook de 'route van internationaal belang' S1 (E60). Deze East-West Highway is medio 2014-2020 in de gemeente verlegd en uitgebouwd tot autosnelweg. Verder lopen er diverse nationale routes door de gemeente. De Sh23 is een belangrijke ontsluitingsroute voor dorpen dichtbij de Zuid-Osseetse grens. De Sh29 is een lange regionale route die aan de zuidkant van de Mtkvari langs de voet van het Trialetigebergte loopt en Chasjoeri via Kareli met Gori en Tbilisi verbindt.
Externe links Website gemeente Kareli
Referenties
Categorie:Gemeente in Georgië Categorie:Sjida Kartli