De Vijfde symfonie in D-majeur werd geschreven door de Britse componist Ralph Vaughan Williams tussen 1938 en 1943 en voor de eerste maal uitgevoerd op 24 juni 1943 in de Royal Albert Hall te Londen door het London Philharmonic Orchestra onder leiding van de componist zelf. De muziek werd in 1951 en 1954 herzien.Michael Kennedy, The Works of Ralph Vaughan Williams (Londen 1964) 572.
Over een bewust programma voor zijn vijfde symfonie heeft Ralph Vaughan Williams zich nooit uitgelaten.Donald J. Grout en Claude V. Palisca, Geschiedenis van de Westerse muziek (Amsterdam 2008) 775. Voor veel mensen bracht het "peace and the blessing for which they longed."Ursula Vaughan Williams, R. V. W.: A Biography of Ralph Vaughan Williams (Londen 1963) 254. Vertaling: "Vrede en de zegen waarnaar men verlangde." Anderen dachten, in de woorden van muziekcriticus Michael Kennedy, dat "now, in the midst of war, he had seen the vision of Peace Eternal."Kennedy, The Works, 279. Vertaling: "Thans, in het midden van de oorlog, had hij [Vaughan Williams] een visioen van de Eeuwige Vrede gekregen." Hij vervolgt echter: "Unfortunately, they did not know that the vision had first taken shape in 1938."Ibidem. Vertaling: "Jammer genoeg wisten zij niet dat dit visioen voor de eerste maal gestalte had gekregen in 1938." Desondanks gaf Kennedy de Vijfde symfonie een veelzeggende bijnaam, Symphony of the Celestial City,Ibidem, 283. Vertaling: "Symfonie van de Hemelse Stad." Maar ten slotte schrijft hij: "it's safer to regard Vaughan William's un-named symphonies as absolute music."Ibidem, 279. Vertaling: "Het is veiliger Vaughan Williams' naamloze symfonieën te bezien als absolute muziek."
Los van enige thematische vergelijking kan men opmerken dat de Vijfde symfonie enkele belangrijke overeenkomsten vertoont met Vaughan Williams' eigen The Pilgrim's Progress, toen een ongepubliceerde opera (of 'morality'), maar uiteindelijk gepubliceerd in 1951.Ibidem. Hieronder zijn deze overeenkomsten verwerkt.Gebaseerd op: ibidem, 607.
De symfonie bestaat uit: Preludio. Moderato — het eerste deel van de symfonie vangt aan met karakteristiek trompetgeschal. Een belangrijk thema in het eerste deel is ontleend aan deel II, scène 2 van The Pilgrim's Progress. Scherzo. Presto — het tweede deel bestaat uit minstens vijf thema's, waarvan er een gebaseerd is op volksmuziek.Ibidem, 281. Romanza. Lento — de opening van het derde deel is gebaseerd op deel I, scène 2 van Pilgrim's Progress; onder de muziek van de cor anglais stond in de symfonie aanvankelijk dezelfde tekst als in de opera: "He hath given me rest by his sorrow and life by his death."De tekst ontleende Ralph Vaughan Williams aan de allegorie The Pilgrim's Progress van John Bunyan (1628-1688). Ibidem, 592. Passacaglia. Moderato — aan de basis van het thema van het vierde deel ligt een ander gedeelte van Pilgrim's Progress, deel I, scène 2.
Referenties
Aanbevolen literatuur Michael Kennedy, The Works of Ralph Vaughan Williams (Londen 1964). Ursula Vaughan Williams, R. V. W.: A Biography of Ralph Vaughan Williams (Londen 1963).
Externe links Muziekfragmenten van alle negen symfonieën van Ralph Vaughan Williams
05