De Schotse vrijmetselarij (Frans: Écossisme) is een verzamelbegrip voor vrijmetselaarsriten die vooral binnen de hogere gradenvrijmetselarij worden gebruikt. De term verwijst naar de praktijk van verschillende hogere graden in de vrijmetselarij die in het midden van de 18e eeuw binnen de Franse Vrijmetselarij ontstonden. Deze graden werden toen "Schots" genoemd, en tegen het einde van de eeuw werden ze opgenomen in riten.
Ontstaan benamimg De benaming 'Schots' komt bijna altijd voort uit een mystificatie die is ontstaan naar aanleiding van een discours van de Franse publicist Andrew Ramsay (1686 - 1743) uit 1737, die de oorsprong van de vrijmetselarij mystiek en virtueel in verband bracht met Schotland en de tempelierssymboliek.
Het eerste geregistreerde gebruik van de term "Schots" - Frans: écossais - in de context van de vrijmetselarij in Frankrijk was in een Parijs document gedateerd 11 december 1743. In deze tekst veroordeelde de eerste Grande Loge de France wat zij beschouwde als een nieuwe en ongebruikelijke praktijk. Twee jaar later, in 1745, werd het onthullingsgeschrift De Geheimen der Vrije-Metselaars en der Mopsen geopenbaard van de priester Gabriel-Louis Pérau in Amsterdam gepubliceerd, met daarin het volgende citaat:"...onder de vrijmetselaars bestaat een vaag gerucht over een bepaalde orde die zij 'Schots' noemen, waarvan gezegd wordt dat deze hoger in aanzien staat dan de orde die door gewone vrijmetselaars wordt beoefend, en dat deze eigen ceremonies en geheimen heeft."In de tweede helft van de achttiende eeuw ontstonden - met name in Frankrijk - een groot aantal nieuwe hogere graden in de vrijmetselarij. Deze nieuwe graden bevatten vaak esoterische, zelfs alchemistische thema's, die tot dan toe niet in de vrijmetselarij aanwezig waren. Ondanks de diversiteit berustten de meeste op een beperkt aantal thematische motieven, wat uiteindelijk leidde tot de groepering van verwante graden in riten.
Schotse riten
De term "Schotse Ritus" kan verwijzen naar verschillende systemen van basis- en hogere graden in de vrijmetselarij, enkele staan hieronder vernoemd:
Het meest bekend is de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus. Deze ontstond rond het midden van de achttiende eeuw in Frankrijk en werd via de Franse kolonie Saint-Domingue en Jamaica naar Amerika gebracht. Hier werd in 1801 de eerste opperraad, de Supreme Council of the Ancient and Accepted Scottish Rite, Southern Jurisdiction, opgericht en in 1804 kwam de ritus terug naar Europa. De Aloude en Aangenomen Schotse Ritus kent drie basisgraden en dertig hogere graden en is de meest wijdverspreide vrijmetselaarsritus ter wereld. Zowel de basis- als hogere graden worden toegepast in obediënties in België, in Nederland worden alleen de hogere graden toegepast. In België is in 1962 een adogmatische variant van de ritus ontstaan, de Schotse Ritus van 1962 of Gerenoveerde Schotse Ritus. De Gerectificeerde Schotse Ritus is in de tweede helft van de achttiende eeuw ontstaan vanuit de ritus van de Strikte Observantie. De ritus is gebaseerd op de christelijke-esoterische traditie en werd gecodificeerd door Jean-Baptiste Willermoz in Lyon. Zij kent drie basisgraden en vijf hogere graden, welke beiden worden toegepast in Belgische obediënties. De Filosofische Schotse Ritus werd in 1776 in Parijs gecodificeerd door de hermeticus Alexandre Boileau, een leerling van de Franse esotericus Antoine-Joseph Pernéty. De ritus kent drie basisgraden en dertig hogere graden.. Ook de Primitieve Schotse Ritus heeft zijn oorsprong in Frankrijk. Volgens de Franse schrijver en esotericus Robert Ambelain (1907-1997) zouden Schotse vluchtelingen van het Jacobitische hof in Saint-Germain-en-Laye een belangrijke rol hebben gespeeld in het ontstaan van de ritus. De ritus zou al in 1688 zijn beoefend, en later zijn doorgegeven aan de loge Saint Jean d'Écosse in Marseille. Voor deze theorie is echter geen sluitend bewijs. Door Ambelain werd de ritus in 1985 opnieuw tot leven gewekt, zij kent drie basisgraden en vier hogere graden.
Daarnaast is er de Standard Scottish Rite welke de officiële ritus vormt van de Grand Lodge of Scotland. Deze ritus bevat echter geen elementen van de hogere graden die in de 18e eeuw in Frankrijk zijn ontwikkeld.
Zie ook Aloude en Aangenomen Schotse Ritus Gerectificeerde Schotse Ritus Aloude en Aangenomen Schotse Ritus in België
Externe link
Société Française d'Études et de Recherches sur l’Écossisme
*