Anthonie Koolhaas (Utrecht, 16 november 1912 – Amsterdam, 16 december 1992) was een Nederlands schrijver van romans, scenarioschrijver en recensent.
Biografie Anton Koolhaas was de jongste van vier kinderen. Hij studeerde aan de Rijksuniversiteit Utrecht in, naar hij zei, 'enige vakken die verband konden houden met de journalistiek'. Als lid van de Utrechtse studentenvereniging Unitas vormde hij een vriendenkring met Albert Alberts en Leo Vroman. Met hen richtte hij het Utrechts Studententoneel op. Voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte hij tien jaar als buitenlandredacteur bij de Nieuwe Rotterdamsche Courant. Daarna was hij kunstredacteur van De Groene Amsterdammer, totdat hij in 1952 benoemd werd tot directeur van de Stichting Culturele Samenwerking in Indonesië.
In 1955 keerde Koolhaas terug naar Nederland en werd toneelrecensent bij Vrij Nederland. Tegelijk werd hij leraar aan de filmacademie te Amsterdam, waarvan hij van 1968 tot 1978 directeur was. Hij schreef ook zelf scenario's, onder meer voor Bert Haanstra's films Alleman (1963), De stem van het water (1966) en Bij de beesten af (1972) en ook voor Dokter Pulder zaait papavers (1975), naar zijn eigen roman De nagel achter het behang.
In 1956 verscheen zijn eerste boek, de verhalenbundel Poging tot instinct. Koolhaas' romans gaan vaak over dieren met typisch menselijke eigenschappen. De Boekenweek van 2009 was gewijd aan het dier in de literatuur. Daarom onthulde bioloog en dierenschrijver Midas Dekkers op 19 maart van dat jaar aan Koolhaas' woonhuis aan het Amsterdamse Vondelpark een plaquette met een zin van Koolhaas: 'Ik zit in alle figuren, al zijn het regenwormen'.
Anton Koolhaas is de vader van architect Rem Koolhaas (1944) en Thomas Koolhaas (1947).
Bibliografie Boeken 1933 – De deur. Droom in 3 bedrijven 1939 – Stiemer en Stalma (een verhaal voor kinderen) (Digitale versie) 1956 – Poging tot instinct en andere dierenverhalen 1957 – Vergeet niet de leeuwen te aaien en andere dierenverhalen 1958 – Er zit geen spek in de val, en andere dierenverhalen. Met grote letter gedrukt, 1989 1959 – Gekke Witte, en andere dierenverhalen. Bevat: Het grote stikken; Gekke witte; Een mannetje in de kop en de vis; Zonder Mia 1960 – Een gat in het plafond en andere dierenverhalen 1961 – Weg met de vlinders en andere dierenverhalen 1962 – Een schot in de lucht 1963 – Een pak slaag 1964 – De hond in het lege huis 1964 – Een geur van heiligheid 1966 – Niet doen, Sneeuwwitje. Spel in drie bedrijven 1967 – Vleugels voor een rat en andere dierenverhalen 1968 – Andermans huid 1969 – Ten koste van een hagedis 1969 - 5 van Anton Koolhaas. Bevat: Van een glanzend ei; Naar de zonne-einder; Pa verzint woorden; Het haantje pa en de angst; Genezing door hard denken 1970 – Corsetten voor een libel 1970 – Mijn vader inspecteerde iedere avond de Nijl 1970 – Noach. Spel in 4 episoden: de aankondiging, de ark, het water, de aarde 1971 – De nagel achter het behang 1972 – Blaffen zonder onraad 1973 – Vanwege een tere huid (Digitale versie) 1974 – Een punaise in de voet 1975 – De geluiden van de eerste dag Met grote letter gedrukt, 2002 1976 – Tot waar zal ik je brengen? Met grote letter gedrukt, 1984 1977 – De laatste goendroen (Digitale versie) 1977 – Een kind in de toren 1978 - Gif van de overkant. Verhalen en fragmenten 1978 – Een pak slaag 1978 – Nieuwe maan 1980 – Raadpleeg de meerval. Sprookjes 1981 – Een aanzienlijke vertraging 1981 - Rossignol is nachtegaal. Gedichten 1983 – Sprookje 1985 – Liefdes tredmolen en andere dierenverhalen 1987 - Doodstil eitje 1990 – Alle dierenverhalen 1999 - De mooiste dierenverhalen 2009 - Alles kits. Acht dierenverhalen
Scenario's 1950: De Dijk is Dicht¹ 1963: Alleman 1966: De Stem van het water 1972: Bij de beesten af 1975: Dokter Pulder zaait papavers 1979: Juliana in zeventig bewogen jaren¹ ¹ Deze films werden ook door Koolhaas geregisseerd
Prijzen thumb|Anton Koolhaas (1981) 1959 – Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs voor Er zit geen spek in de val 1961 – Prozaprijs van de gemeente Amsterdam voor Gekke witte 1972 – Vijverbergprijs voor Blaffen zonder onraad 1973 – Tollens-prijs voor zijn gehele oeuvre 1974 – Multatuliprijs voor Vanwege een tere huid 1986 – Gouden Kalf voor de Filmcultuur 1989 – Frans Erensprijs voor zijn gehele oeuvre 1989 – Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre 1992 – P.C. Hooftprijs voor zijn gehele oeuvre
Literatuur 1966 - C. Ouboter. Het werk van Anton Koolhaas en de dierenverhalen en -gedichten in de huidige literatuur. Letterkundige studie, geschreven in opdracht van het Ministerie van CRM 1976 - Jacques Kruithof. Vertellen is menselijk. Essay over Koolhaas 1978 - J.G.M. Weck. Anton Koolhaas 1978 - Wam de Moor. Koolhaas onder de mensen. Profiel van een bovenmaats auteur 1980 - Jef Bonten. Anton Koolhaas 1992 - Rinus Ferdinandusse. Feestrede. Uitgesproken bij de uitreiking van de P. C. Hooftprijs 1992 aan A. Koolhaas in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag, op 21 mei 1992. Juryrapport 1993 - J.W. Niesing. Anton Koolhaas, De hond in het lege huis, Tot waar zal ik je brengen? 2008 - Wiel Kusters. Koolhaas' dieren. Over de biologie van een schrijver. Vantilt, Nijmegen. 295 p., . Over de levensbeschouwelijke aspecten van zijn dierenverhalen etc.
Externe links
Literatuurplein.nl: Informatie over Anton Koolhaas (via Archive.org)
Categorie:Nederlands scenarioschrijver Categorie:Nederlands schrijver Categorie:Nederlands theatercriticus