thumb|Portret door Waldemar Titzenthaler, 1918. Anita Berber (Leipzig, 10 juni 1899 – Berlijn, 10 november 1928) was een Duitse danseres, toneelspeelster, filmster, model en naaktdanseres. Zij werd een icoon van de Berlijnse cultuur uit de "roaring twenties" van de twintigste eeuw.
Jeugd Haar vader, een violist, had haar moeder en haar al in 1902 verlaten en Lucie, haar moeder, werkte als cabaretzangeres in Berlijn. Berber werd daarom naar haar grootmoeder in Dresden gestuurd om daar op te groeien. In eerste instantie stuurde haar gegoede oma haar naar een meisjesschool, maar op haar vijftiende trok ze naar Berlijn om daar theater en dans te leren.
Berlijn De danslessen wierpen al snel hun vruchten af en na twee jaar trad ze op als balletdanseres in Berlijn, waarna in 1919 een Duitse tour volgde. Van daar was de stap naar het witte doek, dat stilistisch nauw verwant was, snel gemaakt. Ze speelde tussen 1918 en 1922 in 26 films, maar werd al snel van de filmsets geweerd vanwege haar cocaïneverslaving, die haar aanwezigheid op de filmset onhoudbaar maakte.
Lesbische scène In 1919 besloot Berber te trouwen met Eberhard von Nathusius (1895–1942)) om zich los te maken van haar moeder. Al in 1921 verliet ze haar man om te gaan leven met een nieuwe partner Susi Wanowski. In die periode trad ze regelmatig op in lesbische gelegenheden die Berlijn rijk was. Volgens geruchten zou Berber zelfs een korte affaire met Marlene Dietrich hebben gehad. In deze context is haar werk in de film Anders als die Andern zeer relevant, een van de eerste films die homoseksualiteit positief verbeeldde.
Naaktdansen thumb|Anita Berber (foto door Alexander Binder, 1920) In de jaren 1920 kreeg Berber steeds meer de reputatie van een wilde wervelwind. Ze begon in deze periode ook naakt te dansen, onder meer in de naaktrevue van Celly de Reydt. Voor haar had dit een veel minder erotische connotatie had dan veelal gedacht wordt. Hierin was ze vergelijkbaar met Lola Bach, die in een verdediging van haar naaktdansen aanvoerde dat het om kunst ging. In Berbers geval was het nauw verbonden met euritmie en de reformbeweging. Als haar kunst enkel als erotisch werd ervaren en niet werd beleefd als kunstzinnige uiting, kon dit haar erg boos maken. Toch zou ze dit steeds meer ervaren; vanaf 1924 was kunstzinnig naakt in Duitsland 'uit' en werd er enkel nog naakt gedanst omwille van het erotische aspect. Vanaf dat moment danste Berber nog wel, maar vaak gekleed.
In 1922 trouwde Berber met haar danspartner Sebastian Droste. Hij stond net als zij bekend als wild, danste ook naakt en gebruikte net als zij het makkelijk verkrijgbare cocaïne, waarover zij samen het dansstuk Cocaine maakten. Droste was ook haar manager, maar schoot op dat gebied tekort. Niet alleen stapelden de schulden zich op, ook een rechtszaak en andere schandalen zorgden er uiteindelijk voor dat ze een acteerverbod kregen. Droste nam daarop de benen en stal al Berbers waardevolle sieraden en bontjassen. Hij vertrok naar Amerika met de opbrengst, na tien maanden huwelijk.
Overlijden Berber scheidde van Droste en trouwde in 1924 met de Amerikaanse danser Henri-Chátin Hoffman. Vanaf 1925 danste ze in Duitsland veelal gekleed, wat ze in 1926 voortzette tijdens een reeks optredens in Nederland. Hoffman en Berber trokken naar het Midden-Oosten om daar op te treden. In Syrië stortte Berber in tijdens een optreden in Damascus. Ze ging terug naar Berlijn, waar al snel bleek dat ze tuberculose had. Daaraan was ook Droste eerder overleden. Een week lang streed ze tegen de dodelijke ziekte, waarna ze volgens het verhaal zich opmaakte, zei "De kerel mag me hebben", en op 29-jarige leeftijd stierf.
Schilderij In 1925 schilderde Otto Dix de toen internationaal beroemde Anita Berber, tegen een rode achtergrond en gekleed in een nauwsluitende rode jurk. In 1991 drukte de Deutsche Bundespost het schilderij op een postzegel af.
Filmografie Anita Berber trad op als filmactrice tussen 1918 en 1924, met een laat dansoptreden in 1925. Ze werd ontdekt door Richard Oswald. Ze werkte samen met Conrad Veidt, Paul Wegener, Reinhold Schünzel, Hans Albers, Emil Jannings, Alexander Granach, Albert Bassermann en Wilhelm Dieterle.
1918: Das Dreimäderlhaus 1918: Dida Ibsens Geschichte 1919: Die Reise um die Erde in 80 Tagen 1919: Anders als die Andern 1919: Die Prostitution – Das gelbe Haus 1919: Peer Gynt – Peer Gynts Wanderjahre und Tod 1919: Unheimliche Geschichten – Grausige Nächte 1920: Der Graf von Cagliostro 1920: Nachtgestalten 1920: Der Schädel der Pharaonentochter 1920: Der Falschspieler 1920: Yoshiwara, die Liebesstadt der Japaner 1921: Die Nacht der Mary Murton 1921: Verfehltes Leben 1921: Die Goldene Pest 1921: Lucifer 1922: Dr. Mabuse, der Spieler 1e deel – Ein Bild der Zeit (regie Fritz Lang); Kort optreden als Aud Egede-Nissens dubbelganger als danseres Cara Carozza 1922: Im Kampf mit einem unsichtbaren Feind 1922: Lucrezia Borgia 1922: Schminke 1922: Die vom Zirkus 1923: Ja, wenn der Strauß an Walzer spielt! 1923: Die Drei Marien und der Herr von Marana 1923: Irrlichter der Tiefe 1923: Wien, du Stadt der Lieder 1923: Moderne Tänze/Tänze des Grauens, des Lasters und der Ekstase (korte documentairefilm) 1925: Ein Walzer von Strauß (alleen dans Astarte uit Irrlichter der Tiefe)
Biografie Arie de Jongh: Anita Berber. Weimar danseres in Nederland. Soesterberg, Uitgeverij Aspekt, 2024.
Categorie:Duits acteur Categorie:Duits danser Categorie:Duits model Categorie:Historische lhbti'er