Onderstaand een overzicht van de verschillende families van hagedissen ingedeeld naar infra-orde. Superfamilies zijn voor het overzicht weggelaten. De slangen zijn niet opgenomen, waardoor onderstaande indeling parafyletisch is. Ook uitgestorven groepen van hagedissen zijn niet opgenomen.
Infra-orde Iguania Cope, 1864: Leguaanachtigen (14 families)FamilieNederlandse naamBeschrijvingVoorbeeldsoortAfbeelding voorbeeldsoortAgamidaeGray, 1827AgamenEen middelgrote familie van ongeveer 616 soorten, die wereldwijd voorkomen behalve in Noord en Zuid-Amerika. De meeste soorten blijven klein, er is een grote verscheidenheid en enkele soorten zijn erg bekend zoals de kraaghagedis en de bergduivel.Baardagame(Pogona vitticeps)100pxAnolidaeFitzinger, 1843AnolissenDeze grote familie telt ongeveer 428 soorten die voorkomen in zuidelijk Noord-Amerika, Midden-Amerika en delen van Zuid-Amerika. Het zijn boombewonende hagedissen die zeer behendig kunnen klimmen.Roodkeelanolis(Anolis carolinensis)100pxChamaeleonidaeGray, 1825KameleonsKameleons zijn een van de bekendere families van hagedissen, er zijn zo'n 240 soorten die voorkomen in Afrika, Azië en Europa. De meeste soorten blijven klein, enkele kunnen bijna een meter lang worden.Stekelkameleon(Furcifer verrucosus)100pxCorytophanidaeSmith & Brodie, 1982Helmleguanen en basiliskenEr zijn 11 soorten die allemaal een duidelijk zichtbare kam op de kop dragen. De helmleguanen loeren vaak doodstil op prooien, net zoals kameleons. Basilisken staan bekend om hun vermogen over water te rennen. Kroonbasilisk(Basiliscus plumifrons)100pxCrotaphytidaeSmith & Brodie, 1982Luipaard- en halsbandleguanenDeze kleine familie telt 12 soorten die voorkomen in noordelijk Afrika. Het zijn bodembewoners die zeer snel kunnen rennen.Halsbandleguaan(Crotaphytus collaris)100pxHoplocercidaeFrost & Etheridge, 1989Boom- en doornstaartleguanenEr zijn ongeveer 22 soorten die leven in bossen in Midden- en Zuid-Amerika: van Panama tot Peru. De soorten worden ongeveer 30 centimeter lang en zijn bodembewonend.Enyalioides palpebralis100pxIguanidaeOppel, 1811LeguanenLeguanen komen voor in Noord- en Zuid-Amerika en leven in bomen in tropische gebieden. Er zijn ongeveer 45 soorten, die middelgroot tot groot worden, sommige worden meer dan een meter lang. Groene leguaan(Iguana iguana)100pxLeiocephalidaeFrost & Etheridge, 1989MaskerleguanenDeze familie wordt ook wel krulstaartleguanen genoemd vanwege de typische staart. Er zijn ongeveer 30 soorten die leven in het Caribisch gebied. Alle soorten blijven klein, enkele hebben een stekelkam op de staart. De Nederlandse naam is te danken aan de gevlekte kop.Krulstaartleguaan(Leiocephalus carinatus)100pxLeiosauridaeFrost et al, 2001Onechte anolissenDe ongeveer 38 soorten leven in het noorden van Zuid-Amerika. De soorten lijken wat op anolissen maar zijn niet altijd boombewonend, een keelzak ontbreekt.Pristidactylus achalensis100pxLiolaemidaeFrost & Etheridge, 1989AardleguanenEr zijn ongeveer 343 soorten, die leven in Zuid-Amerika. De meeste soorten blijven klein en zijn bodembewonend.Liolaemus nitidus100pxOpluridaeTitus & Frost, 1996MadagaskarleguanenEr zijn slechts acht soorten, die alleen leven op het Afrikaanse eiland Madagaskar en de omliggende eilandengroep Comoren.Madagaskar-halsbandleguaan(Oplurus cuvieri)100pxPhrynosomatidaeFitzinger, 1843StekelleguanenEr zijn 170 soorten, die voorkomen in Noord-Amerika en het noorden van Zuid-Amerika. Alle soorten zijn bodembewonend, de padhagedissen uit het geslacht Phrynosoma zijn het bekendst. Texaanse padhagedis(Phrynosoma cornutum)100pxPolychrotidaeFitzinger, 1843geenDeze soorten leven met name in Midden- en Zuid-Amerika, het zijn uitgesproken boombewoners. Er zijn acht verschillende soorten die ongeveer 20 tot 30 centimeter lang worden.Polychrus acutirostris100pxTropiduridaeBell, 1843KielstaartleguanenDeze familie telt ongeveer 150 soorten die leven in Zuid- en Midden-Amerika. Alle soorten blijven klein en hebben een lange staart.Microlophus peruvianus100px Infra-orde Gekkota Cuvier, 1817: Gekko's, zeven familiesFamilieNederlandse naamBeschrijvingVoorbeeldsoortAfbeelding voorbeeldsoortCarphodactylidaeKluge, 1987geenEr zijn 34 soorten, die allemaal voorkomen in Australië.Carphodactylus laevis100pxDiplodactylidaeUnderwood, 1954geenEr zijn ongeveer 202 soorten die voorkomen in Australië, Nieuw-Zeeland en Nieuw-Caledonië.Lucasium damaeum100pxEublepharidaeBoulenger, 1883geenEr zijn ongeveer 47 soorten, die voorkomen in delen van Afrika, Azië en Noord-Amerika.Gebandeerde gekko(Coleonyx variegatus)100pxGekkonidaeGray, 1825Gekko'sGekko's zijn met 1750 soorten een van de grootste families. De hagedissen zijn primitief, maar hebben enkele bijzondere kenmerken, zoals de hechtlamellen onder de tenen en het ontbreken van beweeglijke oogleden. De gekko's hebben een wereldwijde verspreiding, de meeste soorten zijn nachtactief.Goudstofdaggekko(Phelsuma laticauda)100pxPhyllodactylidaeGamble, Bauer, Greenbaum & Jackman, 2008geenEr zijn ongeveer 169 soorten, die voorkomen in Europa, Afrika en het Midden-Oosten.Muurgekko(Tarentola mauritanica)100pxPygopodidaeBoulenger, 1884HeuppotigenDe ongeveer vijftig verschillende soorten komen voor in Australië en IndonesiëPygopus lepidopodus100pxSphaerodactylidaeUnderwood, 1954geenEr zijn 239 soorten, die vrijwel wereldwijd voorkomen, behalve in Australië. Witkeeldaggekko(Gonatodes albogularis)100px Infra-orde Dibamia Gasc, 1968: één familieFamilieNederlandse naamBeschrijvingVoorbeeldsoortAfbeelding voorbeeldsoortDibamidaeBoulenger, 1884SlanghazelwormenEr zijn ongeveer 31 soorten die bodembewonend zijn en voorkomen in Midden-Amerika. Veel soorten zijn formicivoor en leven van mieren en termieten.Anelytropsis papillosus100px Infra-orde Scincomorpha Camp, 1923: Skinkachtigen, vier familiesFamilieNederlandse naamBeschrijvingVoorbeeldsoortAfbeelding voorbeeldsoortCordylidaeMertens, 1937GordelstaarthagedissenDe meeste soorten leven in zuidelijk Afrika, enkele komen noordelijker voor. Alle ongeveer 70 soorten zijn bodembewonend en hebben een gepantserde staart.Reuzengordelstaarthagedis(Cordylus giganteus)100pxGerrhosauridaeFitzinger, 1843SchildhagedissenSchildhagedissen danken hun naam aan de gepantserde huid, waardoor ze erg zwaar en log zijn. Er zijn ongeveer 40 soorten die leven in Afrika inclusief Madagaskar. Soedanese schildhagedis(Gerrhosaurus major)100pxScincidaeGray, 1825SkinkenSkinken hebben een gladde huid en een gestroomlijnd lichaam. Sommige soorten hebben geen pootjes en bewegen zich voort zoals slangen. Er zijn ruim 1817 soorten, die kosmopolitisch zijn.Apothekersskink(Scincus scincus)100pxXantusiidaeBaird, 1858NachthagedissenNachthagedissen zijn een ongeveer 38 soorten tellende familie waarvan lange tijd verondersteld werd dat ze nachtactief zijn. Tegenwoordig is bekend dat de hagedissen uit deze familie een zeer verborgen levenswijze hebben, evenals een zeer traag metabolisme, maar net als andere hagedissen overdag actief zijn. Woestijnnachthagedis(Xantusia vigilis)100px Infra-orde Lacertoidea Camp, 1923: vier familiesFamilieNederlandse naamBeschrijvingVoorbeeldsoortAfbeelding voorbeeldsoortAlopoglossidaePellegrino, Rodrigues, Yonenaga-Yassuda & Sites, 2001geenEr zijn ongeveer 32 soorten die voorkomen in delen van Midden- en Zuid-Amerika.Alopoglossus festae100pxGymnophthalmidaeMerrem, 1820BrilhagedissenDeze relatief onbekende familie telt ongeveer 302 soorten, die voorkomen van zuidelijk Noord-Amerika tot noordelijk Zuid-Amerika.Leposoma rugiceps100pxLacertidaeOppel, 1811Echte hagedissenEchte hagedissen komen oorspronkelijk voor in Europa, 4 van de 5 in Nederland en België levende hagedissen behoren tot deze groep. De ongeveer 391 soorten zijn zowel bodembewonend als klimmend.Muurhagedis(Podarcis muralis)100pxTeiidaeGray, 1827TejuhagedissenTejuhagedissen lijken uiterlijk op echte hagedissen, maar komen voor in Noord- en Zuid-Amerika de echte hagedissen komen hier niet voor. Er zijn ongeveer 173 soorten. Enkele soorten staan bekend als zeer snel, zoals het wenkpootje.Kaaimanteju(Dracaena guianensis)100pxAmphisbaeniaGray, 1844WormhagedissenEr zijn ongeveer 204 soorten die voorkomen in delen van Afrika, het Iberisch Schiereiland, het Midden-Oosten, Midden- en Zuid-Amerika.Amphisbaena ibijara100px Infra-orde Diploglossa Cope, 1864: Hazelwormachtigen, drie familiesFamilieNederlandse naamBeschrijvingVoorbeeldsoortAfbeelding voorbeeldsoortAnguidaeGray, 1825HazelwormenHazelwormen hebben geen poten en bewegen zich op een slang-achtige wijze voort. Ze leven vaak van slakken en andere bodembewonende prooien. Er zijn ongeveer 90 soorten. Één soort komt ook voor in Nederland en België: de hazelworm.Hazelworm(Anguis fragilis)100pxDiploglossidaeBocourt, 1873geenDeze familie bestaat uit 90 soorten die voorkomen in delen van Midden- en Zuid-Amerika.Fijngestreepte galliwasp(Diploglossus lessonae)100pxXenosauridaeCope, 1886KnobbelhagedissenKnobbelhagedissen danken hun naam aan de benige insluitingen van de huid, osteodermen genaamd. Ze zijn hierdoor sterk bepantserd maar ook erg zwaar. Knobbelhagedisen leven in Midden-AmerikaGrote knobbelhagedis(Xenosaurus grandis)100px Infra-orde PlatynotaPlatynota is ook een geslacht van vlinders. Duméril & Bibron, 1836: Varaanachtigen, vier familiesFamilieNederlandse naamBeschrijvingVoorbeeldsoortAfbeelding voorbeeldsoortHelodermatidaeWiegmann, 1829KorsthagedissenDeze familie telt vijf soorten, die leven in de woestijn van Mexico en al sinds lange tijd beschouwd worden als zeer giftig. Recentelijk is beschreven dat meer hagedissen giftig zijn, maar de gevolgen van een beet zijn niet te vergelijken met die van de korsthagedissen.Gilamonster(Heloderma suspectum)100pxLanthanotidaeSteindachner, 1877Dove varanenDeze familie wordt slechts vertegenwoordigd door één enkele soort: de dove varaan (Lanthanotus borneensis). Deze bijzondere soort komt alleen voor op Borneo en wordt beschouwd als levend fossiel. Dove varaan(Lanthanotus borneensis)100pxShinisauridaeAhl, 1930geenDeze familie wordt slechts vertegenwoordigd door één enkele soort: de Chinese krokodilstaarthagedis. Deze soort komt alleen voor in China en Vietnam.Chinese krokodilstaarthagedis(Shinisaurus crocodilurus)100pxVaranidaeHardwicke & Gray, 1827VaranenVaranen zijn een familie van 93 soorten die voorkomen in Azië, Afrika en Australië. De grootste soorten hagedissen behoren tot de varanen, zoals de komodovaraan en de Papoeaanse varaan.Komodovaraan(Varanus komodoensis)100px
Bronvermelding
Hagedis