IJslands mos (Cetraria islandica, basioniem: Lichen islandicus) is een korstmossoort uit de familie Parmeliaceae.
Naamsverwarring De Nederlandse triviale naam 'IJslands mos' wordt soms onterecht gebruikt voor soorten uit het ondergeslacht rendiermos, zoals open rendiermos. Rendiermos wordt veel gebruikt in het bloemschikken.
Determinatie IJslands mos is een struikvormig korstmos. Het thallus groeit rechtopstaand of liggend en is dichotoom vertakt met platte vertakkingen tot 1 cm breed. Het is glanzend licht- tot donkerbruin maar onderaan vaak donkerrood. De soort vertoont enige gelijkenis met dode eikenblaadjes. (2017). Veldgids Korstmossen. KNNV Uitgeverij, Zeist. 2e druk p. 165
Ecologie IJslands mos komt voor in oligotrofe, zure milieus. De soort groeit in dwergstruwelen, venen en open naaldbossen, waarin het op rotsen en boomstronken groeit. De soort is zeer gevoelig voor milieuvervuiling. In Nederland komt IJslands mos alleen nog voor in droge, korstmosrijke pionierheide met stuifzandplekken.
Verspreiding IJslands mos is wijdverspreid in Europa; het zwaartepunt ligt in Noord-Europa. In het Europees Laagland is de soort ook op de hogere zandgronden te vinden. Richting het zuiden komt het hoofdzakelijk op hogere hoogtes voor.
IJslands mos is in Nederland zeer zeldzaam en is sinds 1998 sterk achteruitgegaan.BLWG Verspreidingsatlas Korstmossen Cetraria islandica, geraadpleegd 3 augustus 2019. Gearchiveerd op 30 juni 2020. De soort staat op de Nederlandse Rode Lijst als ernstig bedreigd.
Rol in de geneeskunde IJslands mos was in de oudheid niet als geneesmiddel bekend. De soort doet pas in de 17e eeuw de intrede in de geneeskunde en werd daarvoor in zijn geheel verzameld. Het werd gebruikt bij huiduitslag, wonden en verzweringen evenals bij verschillende longaandoeningen zoals bronchitis. Ook bij ernstigere ziektes als tuberculose werd het toegepast.
Externe links
IJslands mos in de Index Fungorum Species Fungorum Cetraria islandica Mycobank Cetraria islandica
Categorie:Parmeliaceae Categorie:Korstmossoort