Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen

miniatuur|Kerkgebouw van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen in Zoetermeer thumb|Het Tabernakelkoor van Temple Square De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen (Engels: The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints) is een restaurationistische, niet-trinitarische christelijke kerk die in 1830 werd opgericht door Joseph Smith jr. in Fayette, New York. Door hun geloof in het Boek van Mormon als aanvullend heilig schrift naast de Bijbel worden leden in de volksmond vaak mormonen genoemd. De kerk geeft echter de voorkeur aan het gebruik van haar volledige naam of aan de aanduiding 'heiligen der laatste dagen' (Engels: Latter-day Saints).Stijlgids – de naam van de kerk, 9 april 2010 . Gearchiveerd op 19 juni 2017.

De term heiligen wordt in het Nieuwe Testament gebruikt als aanduiding voor gelovigen. De toevoeging laatste dagen verwijst binnen de leer van de kerk naar de huidige periode vóór de wederkomst van Jezus Christus.

De kerk wordt gerekend tot het restaurationistische christendom, een stroming die uitgaat van het herstellen van het oorspronkelijke christendom zoals dat volgens haar leer in de vroege kerk bestond en later verloren is gegaan.

De kerk is vertegenwoordigd in circa 176 landen en territoria en telt ruim 17,8 miljoen leden. Volgens de US Religion Census is zij de op drie na grootste christelijke kerk in de Verenigde Staten.https://www.usreligioncensus.org/sites/default/files/2023-10/2020_US_Religion_Census.pdf De hoofdzetel bevindt zich sinds 1847 in Salt Lake City, Utah.

Ruim 60% van alle leden woont buiten de Verenigde Staten. In Nederland telt de kerk ruim 9.000 leden en in België 7.100 leden.

Geschiedenis

Oprichting miniatuur|Joseph Smith jr., de stichter van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen

In 1820 zocht de toen veertienjarige Joseph Smith jr. duidelijkheid over de vraag bij welk christelijk kerkgenootschap hij zich moest aansluiten. Hij verklaarde dat hij deze vraag in gebed aan God voorlegde, waarna God en Jezus Christus volgens zijn relaas in een visioen aan hem verschenen. Smith stelde dat Jezus hem daarbij meedeelde dat hij zich bij geen enkel bestaand kerkgenootschap moest aansluiten, omdat deze volgens hem niet in overeenstemming waren met de oorspronkelijke leer.

Volgelingen van Smith geloven dat hiermee de zogenoemde 'laatste bedeling' begon, een periode waarin God opnieuw door profeten tot de mensheid spreekt en die volgens hun geloof zal voortduren tot de wederkomst van Jezus Christus.

In de daaropvolgende jaren verklaarde Smith dat hij verdere instructies ontving van verschillende hemelse boodschappers. Hij stelde dat hij als profeet was geroepen om de oorspronkelijke christelijke kerk door goddelijke openbaring te herstellen.Joseph F. Smith, Teachings of the Prophet Joseph Smith, Salt Lake City: Deseret Book Co. (1976), p. 383. Op 6 april 1830 richtte hij de 'Church of Christ' (Kerk van Christus) op, die later werd hernoemd tot 'De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen'.

Het Boek van Mormon Een van de hemelse boodschappers die aan Smith zou zijn verschenen, was Moroni. Volgens Smith had Moroni tijdens zijn leven op aarde een verslag begraven, waarin zijn vader Mormon de religieuze geschiedenis van vroegere bewoners van Amerika had samengevat. In de kroniek wordt gesproken over twee grote beschavingen. Een kwam in 600 v.Chr. vanuit Jeruzalem naar Amerika. De andere migreerde veel eerder naar het Amerikaanse continent na de taalverwarring bij de toren van Babel.

De belangrijkste gebeurtenis in de kroniek zou de persoonlijke bediening van de Heer Jezus Christus op het Amerikaanse continent bevatten kort na zijn opstanding. Smith verklaarde dat hij de gouden platen waarop deze kroniek was geschreven op aanwijzing van Moroni had opgegraven en door de macht van God had vertaald naar het Engels. Smith publiceerde dit in maart 1830 als "Het Boek van Mormon".

Migratie naar het westen thumb|19e-eeuws schilderij van pioniers die de Mississippi overtrekken; door C.C.A. Christensen Eind 1830 had Joseph Smith circa 280 aanhangers, mede door het uitzenden van zendelingen. In de daaropvolgende jaren groeide het aantal leden verder, maar ontstonden ook spanningen met omwonenden. Op 27 juni 1844 werden Smith en zijn broer Hyrum Smith vermoord door een menigte terwijl zij gevangen zaten in Carthage, Illinois.

Na zijn dood ontstond binnen de kerk onduidelijkheid over de opvolging. Het merendeel van de leden schaarde zich uiteindelijk achter Brigham Young, destijds een van de leidende apostelen binnen de kerk. Als gevolg van aanhoudende conflicten en vervolgingen besloot Young de gelovigen uit Illinois te leiden en naar het westen te trekken.

Tussen 1846 en 1869 maakten circa 70.000 heiligen der laatste dagen de ongeveer 1.500 kilometer lange tocht naar de vallei van het Great Salt Lake (in het huidige Utah). Zij reisden met huifkarren, handkarren en soms te voet; een deel van de migranten legde eerst een zeereis af naar Noord-Amerika. De omstandigheden waren vaak zwaar en eisten in sommige gevallen slachtoffers.

Na aankomst vestigden de pioniers zich in Utah en omliggende gebieden, waar zij talrijke nederzettingen stichtten. De kerk vestigde haar hoofdzetel in Salt Lake City.

Nederland thumb|Logo in het Nederlands De eerste zendeling van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen die Nederland aandeed, was de apostel Orson Hyde. In juni 1840 verbleef hij in Nederland, terwijl hij op doortocht naar Jeruzalem was. Hij sprak onder anderen met een joodse rabbijn in Rotterdam en liet enkele pamfletten achter, die hij in het Nederlands had laten vertalen.

In 1861 werden voor het eerst twee zendelingen vanuit Salt Lake City uitgezonden die specifiek in Nederland werkzaam zouden zijn. Anne Wiegers van der Woude en Paul August Schettler kwamen op 5 augustus 1861 in Rotterdam aan. Anne was in 1852 als eerste Nederlandse bekeerling in Wales gedoopt. Een jaar later was hij met zijn vrouw en drie kinderen naar Amerika geëmigreerd. Kort na zijn aankomst als zendeling in Nederland, besloot hij zijn familie in Friesland te bezoeken en zijn boodschap met hen te delen. Dit bezoek resulteerde in de eerste bekeerlingen van de kerk in Nederland: op 1 oktober 1861 doopte Anne in de Friese plaats Broek onder Akkerwoude Gerrit W. van der Woude, Bouwdina van der Woude-Potgieter en Elizabeth Wolters. Toen Anne Wiegers van der Woude en Paul August Schettler in 1863 terugkeerden naar Amerika telde de kerk in Nederland 33 leden.

Nieuwe zendelingen werden naar Nederland gestuurd en in de jaren die volgden groeide de kerk gestaag. Van de kersverse bekeerlingen werd verwacht dat zij – niet al te lang na hun doop – naar Amerika emigreerden. In totaal hebben zo'n 7.000 Nederlandse bekeerlingen zich bij de heiligen der laatste dagen in het westen van de Verenigde Staten gevoegd. Pas nadat de kerk in de jaren vijftig van de twintigste eeuw haar emigratiebeleid gestaakt had, kwam er een einde aan de constante uitstroom van nieuwe leden en kon de kerk zich wortelen op andere plaatsen dan de Verenigde Staten, onder andere in Nederland. Volgens eigen statistieken telt De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen ruim 9.000 leden in Nederland (0,05% van de bevolking), verspreid over 24 gemeenten.

Organisatie Kerkelijk bestuur Het zesde geloofsartikel van de kerk luidt: Wij geloven in dezelfde organisatie die in de vroegchristelijke kerk bestond, namelijk: apostelen, profeten, herders, leraars, evangelisten enzovoort.

Algemene autoriteiten De hoogste leidinggevende organen van de kerk zijn:

Het Eerste Presidium, bestaande uit de president van de kerk en twee raadgevers; Het Quorum der Twaalf Apostelen; De Quorums der Zeventig; De Presiderende Bisschap.

De leden van deze organen zijn voltijds dienende kerkelijke leiders en worden algemene autoriteiten genoemd. De kerk kent een hiërarchische bestuursstructuur; volgens haar leer staat Christus aan het hoofd daarvan.

Het Eerste Presidium is het hoogste bestuursorgaan, gevolgd door het Quorum der Twaalf Apostelen. De leden van het Eerste Presidium en het Quorum der Twaalf Apostelen bekleden allen het ambt van apostel, als bijzondere getuigen van Christus, en worden beschouwd als profeten, zieners en openbaarders.

De leden van de Quorums der Zeventig, zeventigers genoemd, oefenen gedelegeerd gezag uit onder leiding van het Quorum der Twaalf Apostelen en assisteren wereldwijd bij de organisatie en opbouw van de kerk. De kerk kent twaalf Quorums der Zeventig, die worden gepresideerd door het Presidium der Zeventig, bestaande uit zeven leden. Zeventigers zijn doorgaans werkzaam in de driekoppige presidiums, elk bestaand uit een president en twee raadgevers, van de wereldwijde bestuurlijke gebieden van de kerk. Ook vervullen zeventigers bestuurlijke taken in de departementen van het hoofdkantoor in Salt Lake City.

Onder leiding van het Eerste Presidium is de Presiderende Bisschap, bestaande uit drie bisschoppen, verantwoordelijk voor de materiële aangelegenheden en het stoffelijk welzijn van de kerk.

Volgens de leer van de kerk worden de algemene autoriteiten door goddelijke inspiratie geleid. Tijdens de halfjaarlijkse Algemene Conferentie in april en oktober en tijdens plaatselijke conferenties krijgen de leden gelegenheid hun steun aan de algemene autoriteiten kenbaar te maken door middel van handopsteking. Volgens de kerk worden nieuwe algemene autoriteiten door het Eerste Presidium en het Quorum der Twaalf Apostelen geroepen op basis van openbaring.

Plaatselijke kerkleiders Binnen de wereldwijd 24 bestuurlijke gebieden zijn er lokaal twee geografische organisaties: ringen en wijken of gemeenten. In Nederland en België vallen de ringen en wijken of gemeenten onder het Gebied Europa-Midden.

Ringen: Een ring is een geografische kerkelijke organisatie, enigszins vergelijkbaar met een katholiek bisdom. Een ring wordt bestuurd door een ringpresident en twee raadgevers die worden bijgestaan door een hogeraad met twaalf leden. Nederland heeft drie ringen (de Ring Den Haag, de Ring Breda en de Ring Apeldoorn) en België twee (de Ring Brussel België Noord en de Ring Brussel België Zuid). Wijken en gemeenten: Elke ring bestaat uit minimaal vijf plaatselijke kerkgemeenschappen, wijken of gemeenten genaamd. Wijken tellen doorgaans meer leden dan een gemeente en beschikken over een eigen kerkgebouw. Elke wijk wordt geleid door een bisschop, bijgestaan door twee raadgevers. De bisschop is de geestelijke leider van de plaatselijke kerkgemeenschap met taken die deels vergelijkbaar zijn met die van een dominee of pastoor. De vier Nederlandse en Vlaamse ringen bestaan uit 28 wijken en gemeenten.

Overige organisaties Naast de priesterschapsstructuur kent de kerk verschillende organisaties voor kinderen, jongeren, vrouwen en godsdienstonderwijs. Daartoe behoren het jeugdwerk voor kinderen, de jongevrouwen, de jongemannen, de zondagsschool en de zustershulpvereniging. Deze organisaties verzorgen onderwijs, geestelijke vorming en activiteiten voor hun respectieve doelgroepen op plaatselijk, regionaal en wereldwijd niveau.

Rechtspersoon Om haar bezittingen, inkomsten en andere juridische aangelegenheden te beheren, maakte De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen lange tijd gebruik van twee rechtspersonen in de vorm van een corporation sole, een in de Angelsaksische rechtswereld gebruikelijke rechtsvorm voor kerkelijke en bepaalde publieke instellingen.

De belangrijkste daarvan waren de Corporation of the Presiding Bishop of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints en de Corporation of the President of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. Via deze rechtspersonen werden onder meer kerkgebouwen, tempels, onderwijsinstellingen, humanitaire programma's en andere bezittingen van de kerk beheerd.