Podarcis is een geslacht van hagedissen uit de familie echte hagedissen (Lacertidae).
Naam en indeling De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door Johann Georg Wagler in 1830. Alle soorten werden eerder tot het geslacht Lacerta gerekend. De geslachtsnaam is een gelatiniseerd Oudgrieks podarkes, dat "lichtvoetig" betekent.
Er zijn tegenwoordig 28 soorten, inclusief de pas in 2014 wetenschappelijk beschreven soort Podarcis virescens. veel soorten zijn typische muurbewoners. De bekendste vertegenwoordiger is de muurhagedis (Podarcis muralis) die soms ook wel 'gewone' muurhagedis wordt genoemd vanwege het zeer grote areaal.
Een ondersoort van de Taurische hagedis (Podarcis tauricus ionicus) wordt soms wel als een aparte soort gezien: Podarcis ionicus. Een aantal soorten is bekend van verschillende eilanden en wordt hierdoor verdeeld in verschillende ondersoorten. Vele Podarcis- soorten worden verdeeld in meerdere ondersoorten; de balearenhagedis bijvoorbeeld heeft er 24.
Uiterlijke kenmerken De meeste soorten bereiken een lichaamslengte van ongeveer vijf centimeter en worden inclusief de lange staart nog geen twintig centimeter lang. De grotere soorten worden ongeveer 35 cm lang.
Levenswijze De verschillende soorten leven van kleine ongewervelden zoals insecten. Alle soorten zijn overwegend bodembewonend maar kunnen ook wel klimmen. Ze zijn overdag actief en nemen graag een zonnebad.
De vrouwtjes zetten eieren af op de bodem.
Verspreiding en habitat De verschillende soorten komen voor in grote delen van Europa en leven in de landen Albanië, Algerije, België, Bosnië en Herzegovina, Bosnië en Herzegovina, Bulgarije, Duitsland, Frankrijk, Gibraltar, Griekenland, Hongarije, Italië, Kroatië, Macedonië, Malta, Marokko, Montenegro, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Roemenië, Servië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Tunesië, Turkije en Zwitserland. In het Verenigd Koninkrijk is de ruïnehagedis (Podarcis siculus) geïntroduceerd.
De habitat bestaat uit scrubland en gebieden met een rotsige ondergrond. Daarnaast worden ook door de mens aangepaste gebieden getolereerd, zoals tuinen en agrarische omgevingen.
Beschermingsstatus Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan 21 soorten een beschermingsstatus toegewezen. Dertien soorten worden als 'veilig' gezien, (Least Concern of LC), drie soorten hebben de status 'kwetsbaar' (Vulnerable of VU) en een soort staat te boek als 'gevoelig' (Near Threatened of NT). Drie soorten worden beschouwd als 'bedreigd' (Endangered of EN) en de soort Podarcis raffonei ten slotte wordt beschouwd als 'ernstig bedreigd' (Critically Endangered of CR).
Soorten Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur, het verspreidingsgebied en de Nederlandstalige namen. Afbeelding Naam Auteur Verspreidingsgebied 100px Noordwest-Iberische hagedisPodarcis bocagei) Seoane, 1885 Portugal, Spanje 100px Zuidwest-Iberische hagedis(Podarcis carbonelli) Pérez Mellado, 1981 Spanje 100px Kretenzische muurhagedis(Podarcis cretensis) Wettstein, 1952 Griekenland 100px Egeïsche muurhagedis(Podarcis erhardii) Bedriaga, 1882 Albanië, Bulgarije, Griekenland, Macedonië 100px Maltese muurhagedis(Podarcis filfolensis) Bedriaga, 1876 Italië, Malta 100px Skyroshagedis(Podarcis gaigeae) Werner, 1930 GriekenlandPodarcis galeraiBassitta, Buades, Pérez-Cembranos, Pérez-Mellado, Terrasa, Brown, Navarro, Lluch, Ortega, Castro, Picornell & Ramon, 2020 Spanje 100px Guadarramamuurhagedis(Podarcis guadarramae) Boscá, 1916 Spanje 100px Spaanse muurhagedis(Podarcis hispanicus) Steindachner, 1870 Algerije, Frankrijk, Gibraltar, Marokko, Portugal, Spanje, Tunesië100pxPodarcis ionicus(Lehrs, 1902) Albanië, GriekenlandPodarcis latastei(Bedriaga, 1879) Italië (Pontijnse Eilanden) 100px Porihagedis(Podarcis levendis) Lymberakis, Poulakakis, Kaliontzopoulou, Valakos & Mylonas, 2008 Griekenland (Pori) 100px Balearenhagedis(Podarcis lilfordi) Günther, 1874 Spanje (Balearen) 100px Catalaanse muurhagedis(Podarcis liolepis) Boulenger, 1905 Andorra, Frankrijk, Spanje 100pxPodarcis lusitanicusGeniez, Sá-Sousa, Guillaume, Cluchier & Crochet, 2014 Portugal, Spanje 100px Karsthagedis(Podarcis melisellensis) Braun, 1877 Kroatië, Italië, Slovenië, Montenegro, Albanië 100px Miloshagedis(Podarcis milensis) Bedriaga, 1882 Griekenland 100px Muurhagedis(Podarcis muralis) Laurenti, 1768 Albanië, België, Bosnië en Herzegovina, Bosnië en Herzegovina, Bulgarije, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Italië, Kroatië, Macedonië, Nederland, Oostenrijk, Roemenië, Servië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Turkije, Zwitserland 100px Peloponnesoshagedis(Podarcis peloponnesiacus) Bibron & Bory, 1833 Griekenland 100px Pityusenhagedis(Podarcis pityusensis) Boscá, 1883 Spanje 100px Eolische muurhagedis(Podarcis raffonei) Mertens, 1952 Italië 100px Ruïnehagedis(Podarcis siculus) Rafinesque-Schmaltz, 1810 Italië, Frankrijk, Spanje, Zwitserland, Montenegro, Kroatië, geïntroduceerd in Griekenland, Slovenië, Turkije en het Verenigd Koninkrijk 100px Taurische hagedis(Podarcis tauricus) Pallas, 1814 Albanië, Bulgarije, Griekenland, Hongarije, Macedonië, Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Turkije 100pxPodarcis thais (Buchholz, 1960) Griekenland (Argolis, Korinthe) 100px Tyrreense muurhagedis(Podarcis tiliguerta) Gmelin, 1789 Frankrijk, Italië 100px Moorse muurhagedis(Podarcis vaucheri) Boulenger, 1905 Algerije, Marokko, Portugal, Spanje, Tunesië - Centraal-Iberische muurhagedis(Podarcis virescens) Geniez, Sá-Sousa, Guillaume, Cluchier & Crochet, 2014 Portugal, Spanje 100px Siciliaanse muurhagedis(Podarcis waglerianus) Gistel, 1868 Italië
Bronvermelding
Categorie:Echte hagedissen