thumb|Slag bij Texel 1694. Eugène Isabey De Slag bij Texel vond plaats op 29 juni 1694 ter hoogte van het eiland Texel tijdens de Negenjarige Oorlog.
Hij werd gevoerd tussen een klein eskader van Duinkerkse kaperschepen onder commando van Jan Baert en een groep Nederlandse oorlogsschepen onder Schout bij Nacht Hidde Sjoerds de Vries. Het doel van de kapers was het heroveren van een vloot van zestig koopvaarders geladen met graan. De Vries, neef van de Friese admiraal Tjerk Hiddes de Vries, raakte in de slag gewond en werd gevangengenomen. Hij overleed later te Duinkerke. Ook Jan Baert had een legendarische oom, de zeeheld Jan Jacobsen.
De achtergrond In 1694 heerste er in Frankrijk hongersnood: er was door mislukte oogsten in 1692 en 1693 een groot tekort aan graan en door speculanten werden de prijzen enorm opgedreven. Twee miljoen Fransen stierven de hongerdood. De Franse koning Lodewijk XIV kocht graan in Rusland en Polen, maar de transporten van dit graan werden veelvuldig aangevallen door vijandelijke schepen, terwijl de Deense en Zweedse oorlogsschepen die waren ingehuurd om de graanschepen te beschermen zich afzijdig hielden.
Schout bij Nacht De Vries had opdracht van Willem III om elk vaartuig dat met graan geladen was te onderscheppen. Dit liet hij ook weten aan Jan Bart, die vroeger nog onder Michiel de Ruyter had gediend.Rapports sur la bataille du Texel de 1694 rédigés par Jean Bart
De slag
Op 29 mei 1694 kreeg Jan Bart opdracht om naar Noorwegen te varen en een konvooi van 120 graanschepen naar Frankrijk te brengen. Het konvooi wachtte niet op hem en vertrok onder begeleiding van drie neutrale oorlogsschepen (twee Deense en een Zweeds). Het konvooi werd onmiddellijk door de Nederlanders veroverd zonder dat er een schot was gelost. Jan Bart zocht de vloot en vond ze uiteindelijk op 29 juni om 03:00 uur voor Texel. Ondanks dat hij minder stukken had viel hij om 05:00 uur het Nederlandse vlaggenschip aan.
Na een felle strijd - die slechts een half uur duurde - werd de Prins Friso veroverd waarbij de ernstig gewonde Hidde de Vries werd gevangengenomen. Twee andere schepen werden ook veroverd, waarna de overige vijf de vlucht namen. De verliezen aan de kant van de Republiek kwamen op 100 gedood, 129 gewond en 455 gevangeN.
Jan Bart repareerde de schade aan zijn schepen en begeleidde het konvooi naar Duinkerke, waar het op 3 juli werd ontvangen onder luid gejuich van een enorme menigte.
Na de slag was de naam 'Jean Bart' in heel Frankrijk bekend. Hij slaagde erin de Nederlanders het graan afhandig te maken. Hij nam het met zes kleine fregatten op tegen zes grotere van de Republiek. Als gevolg hiervan daalde de graanprijs in Frankrijk met 90% (van dertig tot drie pond per schepel). Lodewijk XIV sloeg Bart daarop tot ridder en benoemde hem tot commandant van de zeemacht van Duinkerke. miniatuur|De terugkeer van Jan Bart in Duinkerke op een glasraam van Félix Gaudin
Deelnemende schepen Frankrijk : le Fortuné, fregat le Comte, fregat, 40 stukken le Maure, fregat, 54 stukken, kapitein Jan Bart le Mignon, fregat, 44 stukken l' Adroit, fregat, 44 stukken le Portefaix, fluit le Jersey, fluitVerenigde Provinciën de Prinses Amalia, 58 stukken de Oudenaarde, 40 stukken de Ooster-Stelling, 50 stukken de Prins Friso, 58 stukken, Admiraal de Vries de Stad en Landen, 50 stukken de Zeerijp, 34 stukken de Beschermer, 44 stukken de Stad Vlissingen, 54 stukken 60 Koopvaardijschepen
Referenties
Texel Categorie:Geschiedenis van Holland Texel Categorie:1694