Hedwig Courths-Mahler [he:tviç kurts ma:ler], geboren: Ernestine Friederike Elisabeth Mahler (Nebra (Saksen-Anhalt), 18 februari 1867 - Rottach-Egern, 26 november 1950), was een Duitse schrijfster van fictie-romans. Ze is de bestverkochte Duitse vrouwelijke auteur uit de literatuurgeschiedenis. Ze gebruikte ook de pseudoniemen "Relham", "H. Brand", "Gonda Haack" en "Rose Bernd". Haar verhalen spelen zich meestal af voor de val van de Duitse adel aan het eind van de Eerste Wereldoorlog.
Biografie Hedwig werd geboren als buitenechtelijk kind van marketentster Henriette Mahler en binnenschipper (op de Saale) Ernst Schmidt. Haar vader stierf nog voor haar geboorte en haar stiefvader wou niets met haar te maken hebben. Zo groeide zij op bij een pleeggezin in Weißenfels, en liep slechts 3 jaar school. Op twaalfjarige leeftijd nam haar moeder haar mee naar Leipzig – niet uit verlangen, maar uit berekening. Want Henriette Mahler was nu een alleenstaande moeder met drie kinderen en runde een lunchtafel voor studenten. Hedwig hield de gaarkeuken draaiende, terwijl haar moeder zich met verschillende mannelijke kennissen onderhield.
Hedwig wilde aan dit milieu ontsnappen en vond op 14-jarige leeftijd een baan eerst als dienstmeisje, gezelschapsdame en voorleester in Leipzig, bij mevrouw Rumschöttel, die jicht had. Het was daar dat ze voor het eerst Gartenlaube ontdekte, het populairste entertainmenttijdschrift van die tijd, en de romans van Eugenie Marlitt – en daarmee dus een beroep dat ze zelf zou opnemen: schrijven.
Hedwig begint stiekem te schrijven. Mevrouw Rumschöttel ontdekt haar nachtelijke schrijfpogingen en eist dat het geschreven verhaal hardop wordt voorgelezen. Tot Hedwigs verrassing had de oude vrouw slechts één punt van kritiek: ze stond erop dat het 'een Weens einde' kreeg. (Het Weense einde was een decreet van keizer Jozef II. Zijn volk mocht in het Burgtheater niet depressief worden gemaakt met tragedies - maw met een happy end zijn de mensen gelukkig).
Op zeventienjarige leeftijd schreef zij haar eerste vertelling Wo die Heide blüht; deze werd in een plaatselijke krant gepubliceerd. In Halle (Saksen-Anhalt) werkte zij daarna als verkoopster.
In 1889 trouwde zij in Leipzig met kunstschilder en decorateur Fritz Courths -die het schrijven van zijn vrouw ten strengste afkeurde- en kreeg twee dochters, Friede Birkner en Margarete Elzer, die beiden op volwassen leeftijd ook schrijfster werden. Pas in 1904 verscheen in het Chemnitzer Tageblatt als feuilleton haar eerste roman Licht und Schatten.
Hedwig Courths-Mahler had heel wat weerstand te overwinnen. Het was niet evident voor haar om de ruimte te vinden om te schrijven: na een lange dag vol huishoudelijk werk en het opvoeden van kinderen, had ze vaak alleen de nachten nog over.
Hoewel zij in de Hitler-tijd toetrad tot de SS en lid was van de Reichsschrifttumskammer, de Duitse tegenhanger van de Cultuurkamer in het bezette Nederland, weigerde zij haar verhalen aan te passen aan door het regime opgelegde nationaalsocialistische aanwijzingen. Hierdoor kon zij tot 1945 minder publiceren. Daarna werd zij een zeer productieve auteur, die jaarlijks meerdere romans publiceerde.
Haar boeken werden in meer dan 13 talen vertaald. In totaal schreef zij 207 romans. Naar schatting waren er tegen de tijd van haar overlijden in 1950 al 80 miljoen exemplaren van haar werken verkocht.
Courths-Mahler woonde achtereenvolgens te Halle, Chemnitz, Berlijn (1905) en sinds 1933 tot aan haar dood te Tegernsee. Ze overleed op 26 november 1950. In West-Duitsland verscheen in 1992 een postzegel van 4,50 mark met haar beeltenis in de serie 'Frauen der deutsche Geschichte'.
Genres De werken van Courths-Mahlers behandelen vaak dezelfde thema's: mensen die sociaal achtergesteld zijn, bijvoorbeeld door onterving, maar wel nog contacten onderhouden met mensen uit een hogere stand, zoals de adel of fabriekseigenaars. Ze overwinnen deze standsverschillen door de liefde. De hoofdpersonen moeten tegen intriges opboksen, maar komen uiteindelijk tot elkaar en verkrijgen rijkdom, geluk en aanzien.
Zelf noemde ze haar boeken "sprookjes voor volwassenen"; ze boden escapisme aan de lagere sociale klassen, zoals fabrieksarbeiders en huisvrouwen, tijdens de zware crisisjaren in de eerste helft van de twintigste eeuw. Haar ideaal was zo te schrijven, zoals het leven eigenlijk behoorde te zijn.
Selectie van in het Nederlands verschenen werken
Literaire werken (selectie)
Films Een aantal van haar werken, waaronder wellicht haar beste boek, Griseldis, zijn in de jaren 1970 voor de Duitse TV verfilmd. Deze films zijn toen ook in Nederland uitgezonden:
Die Bettelprinzeß Griseldis Die Kriegsbraut Der Scheingemahl Eine ungeliebte Frau Durch Liebe erlöst; das Geheimnis des Roten Hauses (aanvullende/alternatieve titel van de verfilming)
Literatuur Lia Avé: Das Leben der Hedwig Courths-Mahler. München u.a.: Drei-Ulmen-Verl. 1990, Régine Atzenhoffer: Ecrire l'amour kitsch. Approches narratologiques de l'oeuvre romanesque de Hedwig Courths-Mahler (1867-1950). Berne: Lang 2005. (= Contacts; Sér. 3, Etudes et documents; 65), Andreas Graf: Hedwig Courths-Mahler. München: Dt. Taschenbuch-Verl. 2000. (= dtv; 31035; Portrait), Ingrid Müller: Untersuchungen zum Bild der Frau in den Romanen von Hedwig Courths-Mahler. Bielefeld: Pfeffer 1978. (= Bielefelder Hochschulschriften; 16), Siegfried M. Pistorius: Hedwig Courths-Mahler. Ihr Leben. Bergisch Gladbach: Lübbe 1992. (= Bastei Lübbe; 11832; Allgemeine Reihe), Curt Riess: Kein Traum blieb ungeträumt. Der märchenhafte Aufstieg der Hedwig Courths-Mahler. München: Lichtenberg 1974, Gisela Stockmann: Hedwig Courths-Mahler. Fleißrekord, In: Gisela Stockmann, Schritte aus dem Schatten. Frauen in Sachsen-Anhalt, Dingsda-Verlag Querfurt 1993,
Externe links Hedwig Courths-Mahler beim LeMO Zentral- und Landesbibliothek Berlin
Categorie:Duits schrijver