thumb|Zicht op Lier (door Hendrik Frans de Cort)
De geschiedenis van het Belgische Lier als stad begint wellicht bij een Frankische villa uit de Merovingische tijd, mogelijk te Emblem, rond de geboorte van de Heilige Gummarus, te situeren ergens in de tweede helft van de 7e eeuw,"De heilige Gummarus". Gearchiveerd op 22 maart 2023. of het begin van de 8e eeuw.Over het geboorte- en sterfjaar van Gummarus bestaan onder historici ernstige tegenstrijdigheden, zie deze overlegpagina. De oudste sporen van menselijke aanwezigheid gaan er echter terug tot ver in de prehistorie.
Beknopte geschiedenis Prehistorie Een van de oudste sporen van menselijke activiteit is een vuursteen uit het Laat-paleolithicum (30.000 jaar geleden), gevonden in de omgeving van Nazareth. Sporen van menselijke nederzettingen uit de Steentijd (11.000 v.C.) kwamen tevoorschijn bij archeologisch onderzoek op de Duwijck-site, ten noordwesten van Lier-centrum.Het huidige bedrijventerrein aan de Duwijckstraat. Andere sporen uit ongeveer dezelfde periode werden gevonden op de Kloosterheide, en rond Nazareth. (2019): pagina 21 Langdurige nederzettingen gaan terug tot de ijzertijd, dus de periode voor de Romeinse verovering rond 50 v.C., en situeerden zich op de zandige heuvels rond Lier.
Romeinse tijd en vroegste Middeleeuwen Vanaf de 1e eeuw wordt Lier geleidelijk opgenomen in het Romeinse netwerk van nederzettingen, handel en verkeer. Daarvan getuigen vondsten van Romeinse mantelspelden en munten.
Door de klimaatverandering steeg de zeespiegel vanaf het midden van de 5e eeuw, waarbij ook Lierse nederzettingen dicht bij de Nete overstroomd werden. Intussen begonnen de Frankische veroveringen: in 358 kregen de Franken toestemming van keizer Julianus om zich als foederati (bondgenoten) op Romeins gebied in de Scheldevallei en tussen de grote rivieren (Toxandrië) te vestigen.
7e eeuw tweede helft 7e eeuw: Gummarus wordt mogelijk in deze periode geboren.
8e eeuw 11 oktober 714: sterfdatum van Gummarus; volgens andere bronnen overleed hij in 775. 754: Heiligverklaring van Gummarus, door anderen gesitueerd in 815 of later.Over de datering van de heiligverklaring van Gummarus bestaan onder historici ernstige tegenstrijdigheden, zie deze overlegpagina.
9e eeuw Het ontstaan en vooral de uitbreiding van de nederzetting houdt wellicht verband met de transportmogelijkheden over water, aan de samenvloeiing van de Grote en de Kleine Nete. Volgens Bovendaerde en Van Cauwenbergh zou het Emblemse gehucht Allier de oudste kern vormen van de stad Lier.http://inventaris.vioe.be/dibe/geheel/20694 Het waterdebiet van de bijrivieren van de Schelde lag toen veel hoger en de Franken waren verplicht zich op de hoogten te vestigen. Toen het debiet van de Schelde wijzigde en het waterniveau daalde kwam Allier verder van de samenvloeiing van Kleine en Grote Nete te liggen zodat de bevolking zich verplaatste naar Nivesdonck. Deze benaming die Nieuwe Donk betekent staat tegenover Oude Donk dat later met Allier (van ald-Lier) aangeduid werd. Nivesdonck werd in de 9de eeuw belangrijker dan Emblem en vormde een brug tussen de droge Kempen en het waterrijke Land van Ryen. circa 837: De nederzetting op Nivesdonck wordt bezocht door de Noormannen. Ze vermoorden er priester Frederegus tijdens de kerkdienst op de plaats waar nu de Sint-Pieterskapel staat.https://web.archive.org/web/20090501050143/http://www.toerismelier.be/pages/ontdekken_.php?level1=1&level2=4&level3=19 Volgens lokale overlevering gebeurde dit door hem met een zwaard verticaal doormidden te klieven en dan horizontaal te onthoofden alsof het een kruisteken was dat werd gemaakt. Daarna zouden de buitenvluchtende Noormannen door de bliksem zijn getroffen en door de aarde verzwolgen. Volgens sommige historici zouden de Noormannen bij de inval mannen en vrouwen hebben meegevoerd voor de slavenhandel met Zuid-Rusland en het Midden-Oosten. (2019): pagina 35
10e eeuw Op de locatie van de huidige Sint-Gummaruskerk wordt een romaanse kerk gebouwd, gewijd aan Johannes de Doper.
12e eeuw 1194: Lier wordt door de hertog van Brabant betiteld als oppidum,https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/140034. Gearchiveerd op 2 juni 2023. de voorloper van een stad, met reeds een aantal vrijheden, meer bepaald het opheffen van de dienstbaarheid aan de plaatselijke grondheer. (2019): pagina 77
13e eeuw 1212: Lier krijgt de titel van stad.Lier vroeger en nu: de Grote Markt nieuwsblad.be, Marylou Van den Brande, 27 juni 2007. Gearchiveerd op 2 maart 2021. Stadsrechten gegeven door Hendrik I van Brabant.Hoe is Lier ontstaan? lier.be 1213: Na de oprichting in 1212 is de samenstelling van de Lierse bijvang nu volledig. Rond 1225: De huidige Sint-Pieterskapel, oudste gebouw van de stad, wordt gebouwd. Het is een Romaans-Gotische kapel, wat een zeldzaamheid is in de provincie Antwerpen. Ze werd na de oorlogsbrand in 1914 gerestaureerd. 1235: De eerste Abdij van Nazareth wordt opgericht. 1258: Ontstaan van het Liers begijnhof.https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/120749. Gearchiveerd op 17 december 2022.http://www.belgiumview.com/belgiumview/tl1/view0001876.php4 1262: Bouw van de kapel (latere Kluizekerk) ter ere van het wonder van de afgezaagde boom die door Sint-Gummarus hersteld werd.A. Lens en J. Mortelmans, Gids voor oud Lier, Standaard Uitgeverij p.123-126L. Ceulemans, Wandeling door Lier, 1980, p.48.G. Lybaert, ‘Beknopte geschiedenis van de Kluizekerk teLier’, in: Lira Elegans 5, 1995, p.87-123, Liers genootschap voor geschiedenis. 1294: een huwelijksovereenkomst tussen Filippina van Vlaanderen en de zoon van de Engelse koning, de latere Eduard II van Engeland werd in Lier ondertekend. Dit geplande huwelijk stuitte op tegenstand van de Franse koning en ging niet door.https://www.genealogieonline.nl/stambomen-van-johan-scholte/I79073.php. Gearchiveerd op 17 juli 2019. Naar het einde van de 13e eeuw groeide de stad met haar lakengilde uit tot een belangrijk centrum van textielproductie.
14e eeuw 1309: Lier betaalt 1200 pond payment aan hertog Jan II van Brabant om het veestapelprivilege, dat voordien in Wespelaar was gevestigd, te verwerven. Alle Brabantse en niet-Brabantse veehandelaars moeten verplicht langs Lier passeren, maar dat blijft grotendeels dode letter.Bart Minnen, "De overheveling van de Brabantse veestapel van Wespelaar naar Lier (1309)", in: Eigen schoon & De Brabander, 2021, nr. 4, p. 393-428 1375: Bouw Eeckel- of Gevangenenpoort. 1378: Men begint met de bouw van de Sint-Gummaruskerk. Deze wordt over de bestaande Romaanse kerk heen gebouwd. 1369: De eerste, eenvoudige, versie van het belfort wordt voltooid.https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/10361. Gearchiveerd op 3 december 2021. 1383: Stichting van de Sint-Jacobskapel.
15e eeuw 1426: De Albertvaart, de verbinding tussen de Kleine- en de Grote Nete, wordt gegraven.https://www.rlrl.be/sites/default/files/Retroligweide_aan_de_Nete_boekje_2.pdf. Gearchiveerd op 29 december 2021. 20 oktober 1496: huwelijk van Johanna van Castilië en Filips de Schone.Reportage 29 april 2012 op 'De Zevende Dag' op Vlaamse televisiezender 'één' naar aanleiding van het boek "Belgie, Een Geschiedenis zonder Land"H. D'HULST. Le mariage de Philippe le Beau avec Jeanne de Castille à Lierre le 20 octobre 1496. Antwerpen, 1958"Het vervloekte bruggetjes van Aragon" in Xtra, (Regionaal lifestylemagazine van het Laatste Nieuws). Antwerpen-Limburg - nr. 45 - 28 mei 2010. P. 6. De plaatselijk lakenhandel geraakt in verval.
16e eeuw 1508 - 1516: Het Spuihuis wordt gebouwd door Antoon I Keldermans en diens zoon Antoon II Keldermans.https://verhuur.uitinlier.be/cc-spui 1524 - 1530: Koning Christiaan II van Denemarken verblijft 6 jaar als banneling in Lier. 1540: Voltooiing van de Sint-Gummaruskerk. 1582: Verraad van Lier 1590: Cathelyne Van den Bulcke uit Nijlen wordt op 20 januari als laatste heks verbrand, na te zijn gewurgd. 1595: Lierse Furie
17e eeuw 1609: De gotische torenspits van de Sint-Gummaruskerk brandt voor de eerste maal af, maar wordt vervangen. 1664: Men begint met de bouw van de Sint-Margaritakerk, ook wel Begijnhofkerk genoemd. 1671: Het eerste deel van de Begijnhofkerk wordt ingewijd.
18e eeuw thumb|Lier op de Ferrariskaart (1775) 1702: 100 jaar na de eerste brand wordt de torenspits van de Sint-Gummaruskerk een tweede maal verwoest door een brand. 1754: Op de Sint-Gummarustoren wordt het huidige achtkantig koepeldak in rococostijl geplaatst. Hieruit volgt haar latere bijnaam 'de peperbus'. 1756: oprichting van het textielbedrijf De Heyder en Co 1783: “afschaffing der Nutteloozen Kloosters” door het Oostenrijks bewind; dit trof vooral het KartuizerkloosterErfgoedobject 10439. Gearchiveerd op 3 januari 2022. (Google Books) 1793: Oprichting van de tekenschool met P.J. Denis als eerste directeur.https://www.lierbelicht.be/content/academie-viert-225-jaar-mineur. Gearchiveerd op 17 juli 2019.https://www.hln.be/in-de-buurt/lier/-heel-jaar-feest-met-1-000-leerlingen~aead7f7d/. Gearchiveerd op 17 juli 2019. 1795: De Fransen ontbinden de bijvang en splitsen deze in individuele gemeenten.
19e eeuw 1807: vestiging van de katoenspinnerij van De Heyder en Co. 1809: De Vesten worden verlaagd en beplant. 1817: Oprichting van de Normaalschool van Lier door koning Willem. 1830 (oktober): Liers-Belgische opstandelingen bezetten de stad, en strijden tegen Hollandse legers tijdens de onafhankelijkheidsstrijd 1835: het textielbedrijf De Heyder en Co verhuist naar Leiden en wordt Leidse Katoenmaatschappij 1851 De stad krijgt, net als andere steden, de toelating om de stadsomwallingen te ontmantelen. Kort nadien wordt de ravelijn aan de Antwerpse Poort afgebroken. 1855 (april): Op 19 en 23 april 1855 (resp. goederen- en reizigersdienst). rijden de eerste treinen door Lier over spoorlijn 13 Kontich-Lier en lijn 15 richting Turnhout tot Herentals. Hiermee worden de Kempen op het nationale spoorwegnetwerk aangesloten. 1856 bouw van de “Gasfabriek” voor de productie van lichtgas. 1860 (28 februari): In de buurt van de Dungelhoeffkazerne wordt de Mammoet van Lier opgegraven.https://www.materialise.com/en/press-releases/de-mammoet-van-lier-keert-na-150-jaar-terug-naar-huis. Gearchiveerd op 21 januari 2022. 1860: De afleidingsvaart van de Nete, ook wel 'omleidingsvaart' genoemd, wordt in gebruik genomen.
20e eeuw 1903: aanbesteding voor een voetgangerstunnel aan het station (Antwerpsesteenweg). 6 maart 1906: Oprichting van de voetbalclub K. Lierse SK.https://www.hln.be/sport/voetbal/belgisch-voetbal/in-beeld-met-sk-lierse-verdwijnt-een-traditieclub-uit-het-belgisch-profvoetbal~adae8466/. Gearchiveerd op 17 juli 2019. 17 januari 1909: Oprichting van de voetbalclub K. Lyra.https://collecties.kempenserfgoed.be/archief-lier-beeldbank/object/sli001009551?id=609685504. Gearchiveerd op 26 januari 2022.
Lier tijdens de Eerste Wereldoorlog 6 augustus 1914: Hogere Krijgsoverheid beslist om de vlakte van de beneden-Nethe, vanaf de Molpoort tot in Duffel, onder water te zetten. 26 augustus 1914: Een comité "ter vrijwaring van de Lierse kunstschatten" wordt opgericht. 's Nachts worden ze verzameld, naar het hospitaal gebracht en daar in de kelder ingemetseld. Daar hebben ze gans de oorlog gestaan zonder ontdekt te worden door de Duitsers. 27 augustus - 30 augustus 1914: het Fort van Koningshooikt wordt gebombardeerd. 9 september 1914: De Koning vestigt zich met de Generale Staf in Lier. De acties van het Belgische leger worden vanuit Lier gecoördineerd.Koning Albert stuurt troepen aan vanuit Lier tijdens septemberdagen van 1914 lier1418, Dirk de Pillecyn. Gearchiveerd op 24 maart 2023. thumb|Gedenkplaat aanwezigheid generale staf en koning Albert te Lier gedurende de Eerste Wereldoorlog 26 september 1914: De generale Staf wordt van Lier naar Temse overgeplaatst. 26 september 1914: Het fort van Koningshooikt lost zijn eerste schoten.