Fanny en Alexander (Zweeds: Fanny och Alexander) is een Zweedse dramafilm uit 1982 onder regie van Ingmar Bergman.
Verhaal
De film speelt zich af in de Zweedse stad Uppsala tussen 1907 en 1910 en vertelt het verhaal van de welgestelde familie Ekdahl. Het hoofd van de familie is de weduwe Helena Ekdahl. Haar oudste zoon Oscar leidt een theater, waar ook zijn jongere vrouw Emilie optreedt. Hun dochter en zoon heten Fanny en Alexander.
Helena's tweede zoon Carl is een depressieve hoogleraar. Hij is getrouwd met de Duitse Lydia. Haar jongste zoon Gustav Adolf is een restaurateur die met de oogluikende toelating van zijn vrouw Alma voortdurend affaires heeft, zoals met het kindermeisje Maj. Een goede vriend des huizes is de rabbijn en antiekhandelaar Isak Jacobi, Helena's vroegere minnaar.
Het verhaal begint met een groot kerstfeest na een kerstspel in het theater. Kort daarna sterft Oscar aan een beroerte tijdens een repetitie van Hamlet. Na zijn dood begint de geest van Oscar aan Alexander en Helena te verschijnen. Zijn vrouw Emilie vindt troost bij bisschop Edvard Vergérus. Ze trouwen een jaar later en Emilie verhuist met de kinderen naar het huis van de bisschop, waar hij woont met zijn moeder, zijn zus en een bedlegerige tante.
De familie Vergérus leidt een sober leven en Edvard is een zeer strenge stiefvader. Dat leidt tot spanningen met Alexander, die een levendige verbeelding heeft en vaak verhalen verzint. Hij wordt herhaaldelijk opgesloten en krijgt lijfstraffen. Emilie beseft al spoedig dat ze een fout heeft gemaakt. Wanneer ze ondanks een nieuwe zwangerschap om een scheiding vraagt, dreigt Edvard ermee haar de voogdij over de kinderen te ontnemen.
Isak Jacobi ontvoert Fanny en Alexander naar zijn antiekzaak. Emilie wil ook vluchten en dient Edvard een slaapmiddel toe. 's Nachts ontmoet Alexander bij Isak thuis diens neef Ismael. Hij wijst hem op zijn haatgevoelens jegens zijn stiefvader. Diezelfde nacht breekt er brand uit in het bisschopshuis, nadat de bedlegerige tante een petroleumlamp omstoot. Edvard komt om in de brand.
Emilie keert met de kinderen terug naar de familie Ekdahl, waar ze bevalt van een dochter. Gustav Adolf, die zelf pas vader is geworden, houdt tijdens het doopfeest een lofrede op het leven. Alexander krijgt bezoek van de geest van zijn stiefvader, die aankondigt dat hij hem vanaf nu regelmatig zal opzoeken. Ten slotte vertelt Emilie haar schoonmoeder dat ze graag samen met haar wil optreden in het toneelstuk Een droomspel van August Strindberg.
Rolverdeling Huis Ekdahl
| Gunn Wållgren || Helena Ekdahl |- | Jarl Kulle || Gustav Adolf Ekdahl |- | Mona Malm || Alma Ekdahl |- | Angelica Wallgren || Eva Ekdahl |- | Maria Granlund || Petra |- | Kristian Almgren || Putte |- | Emilie Werkö || Jenny |- | Allan Edwall || Oscar Ekdahl |- | Ewa Fröling || Emilie Ekdahl |- | Bertil Guve || Alexander Ekdahl |- | Pernilla Allwin || Fanny Ekdahl |- | Börje Ahlstedt || Carl Ekdahl |- | Christina Schollin || Lydia Ekdahl |- | Sonya Hedenbratt || Tante Emma |- | Käbi Laretei || Tante Anna |- | Majlis Granlund || Juffrouw Vega |- | Svea Holst || Juffrouw Ester |- | Kristina Adolphson || Siri |- | Siv Ericks || Alida |- | Inga Ålenius || Lisen |- | Eva von Hanno || Berta |- | Pernilla August || Maj |- | Lena Olin || Rosa |- | Gösta Prüzelius || Dokter Fürstenberg |- | Hans Strååt || Priester bij het huwelijk |- | Carl Billquist || Commissaris Jespersson |- | Axel Düberg || Getuige |- | Olle Hilding || Priester in de epiloog
Bisschopshuis
| Jan Malmsjö || Edvard Vergérus |- | Kerstin Tidelius || Henrietta Vergérus |- | Hans Henrik Lerfeldt || Elsa Bergius |- | Marianne Aminoff || Blenda Vergérus |- | Harriet Andersson || Justina |- | Linda Krüger || Pauline |- | Pernilla Wahlgren || Esmeralda |- | Peter Stormare || Jongeman |} Jacobi's huis
| Erland Josephson || Isak Jacobi |- | Stina Ekblad || Ismael Retzinsky |- | Mats Bergman || Aron Retzinsky |- | Gerd Andersson || Japanse vrouw |} Theater
| Gunnar Björnstrand || Filip Landahl |- | Heinz Hopf || Tomas Graal |- | Sune Mangs || Mijnheer Salenius |- | Nils Brandt || Mijnheer Morsing |- | Per Mattsson || Mikael Bergman |- | Anna Bergman || Hanna Schwartz |- | Lickå Sjöman || Grete Holm |- | Ernst Günther || Rector magnificus |- | Hugo Hasslo || Zanger
Achtergrond thumb|De oude universiteitsmolen aan de Fyrisån in de binnenstad van Uppsala deed dienst als het bisschopshuis. Het was de laatste bioscoopfilm van Ingmar Bergman, die later nog wel enkele televisiefilms draaide. De prent werd overladen met prijzen, waaronder vier Oscars.
De film was aanvankelijk een vierdelige miniserie voor televisie met een totale speelduur van 312 minuten, maar Bergman besloot hem ook uit te brengen als bioscoopfilm van 188 minuten.
De prent verscheen in 2005 op dvd. In de zomer van 2008 was hij opnieuw te zien in de zalen in Nederland.
De rollen van Emilie Ekdahl, Helena Ekdahl en bisschop Edvard Vergérus waren eigenlijk bedoeld voor Liv Ullmann, Ingrid Bergman en Max von Sydow.
Prijzen en nominaties +PrijsCategorieGenomineerde(n)UitslagOscarsBeste regieIngmar BergmanBeste originele scenarioBeste buitenlandse filmBeste productieontwerpAnna AspBeste camerawerkSven NykvistBeste kostuumontwerpMarik Vos-LundhBAFTA'sBeste niet-Engelstalige filmJörn DonnerIngmar BergmanBeste camerawerkSven NykvistBeste kostuumontwerpMarik Vos-LundhCésarsBeste buitenlandse filmIngmar BergmanDavid di DonatelloBeste buitenlandse filmBeste regisseur van een buitenlandse filmBeste scenario van een buitenlandse filmFilmfestival van VenetiëFIPRESCI-prijsDirectors Guild of AmericaBeste regieGolden GlobesBeste buitenlandse filmBeste regieGuldbaggeBeste filmBeste regieBeste acteurJarl KulleLos Angeles Film Critics AssociationBeste buitenlandse filmIngmar BergmanBeste camerawerkSven NykvistNational Board of ReviewBeste buitenlandse filmIngmar Bergman
Externe links
Cinema.nl filmtrailer
Categorie:Zweedse film Categorie:Film uit 1982 Categorie:Dramafilm Categorie:Film van Ingmar Bergman Categorie:Miniserie