A Bridge Too Far (Nederlandse titel Een brug te ver) is een Amerikaanse oorlogsfilm uit 1977, geregisseerd door Richard Attenborough. Het is de verfilming van het gelijknamige boek van Cornelius Ryan uit 1974. De hoofdrollen waren voor Dirk Bogarde, James Caan, Michael Caine, Sean Connery, Edward Fox, Elliott Gould, Gene Hackman, Anthony Hopkins, Hardy Krüger, Laurence Olivier, Ryan O'Neal, Robert Redford, Maximilian Schell en Liv Ullmann. In juni 1977 beleefde de film in Amsterdam zijn première.
De film bracht wereldwijd 50.750.000 dollar op,A Bridge Too Far Box Office Mojo. Gearchiveerd op 19 mei 2019. bijna twee keer zo veel als de productie had gekost.
Verhaal Boek en film gaan over Operatie Market Garden en met name om de Slag om Arnhem in de Tweede Wereldoorlog, waarmee een begin werd gemaakt met de bevrijding van Nederland boven de rivieren. De titel verwijst naar een uitspraak van de Britse luitenant-generaal Frederick Browning.
Tijdens de voorbereidingen van Operatie Market Garden zei hij desgevraagd tegen veldmaarschalk Bernard Montgomery dat zijn troepen de brug over de Rijn bij Arnhem wel vier dagen zouden kunnen vasthouden. Hij voegde daaraan toe: "But, Sir, I think we might be going a bridge too far" ("Maar ik denk dat we misschien wel een brug te ver gaan").Martin Middlebrook merkt in zijn boek 'Arnhem 1944 - The Airborne Battle' (1994) - in Nederlandse vertaling 'Arnhem' (2009) - op, dat Browning zich wel in deze geest heeft uitgelaten, maar de term 'a bridge too far' waarschijnlijk niet heeft gebruikt.
De film begint met een terugblik op de zes jaar durende oorlog en de gebeurtenissen die zich daarin hebben afgespeeld. De landing in Normandië heeft inmiddels al enige tijd geleden plaatsgevonden, en de geallieerden hebben te maken met een tekortschietende logistiek, wat hen hindert in de verdere bevrijding van Europa. Opperbevelhebber van de geallieerden Dwight D. Eisenhower heeft moeten kiezen tussen generaal Patton (Verenigde Staten) en veldmaarschalk Montgomery (Verenigd Koninkrijk), die beiden een plan hadden klaarliggen om de oorlog snel te beëindigen. Onder politieke druk heeft Eisenhower uiteindelijk gekozen voor het plan van Montgomery, operatie Market Garden.
In september 1944 boeken de geallieerden vooruitgang, maar ze pauzeren in België. Een Nederlands gezin merkt op dat de Duitsers zich terugtrekken richting hun vaderland en ze verwachten spoedig een inval van de geallieerden. De Duitse veldmaarschalk Gerd von Rundstedt komt in Nederland aan en ontdekt dat hij daar nog weinig manschappen of uitrusting tot zijn beschikking heeft. Een Nederlandse jongen houdt de evacuatie van de Duitse troepen in zijn woonplaats nauwlettend in de gaten, en zijn vader geeft deze informatie later door aan het Nederlandse verzet.
thumb|left|Parachute-dropping Operatie Market Garden voorziet in 35.000 soldaten die vanaf vliegvelden in Engeland over een afstand van zo'n 480 kilometer worden aangevoerd en ongeveer 100 kilometer achter de vijandelijke linies zullen worden gedropt om vervolgens de belangrijkste bruggen te veroveren; op die manier wordt een 'tapijt' gecreëerd waarover de geallieerde grondtroepen zullen oprukken. De brug in Arnhem, die uiteindelijk 'te ver' zal blijken te zijn, overbrugt de Rijn, en de verovering ervan geeft de geallieerden de mogelijkheid, om de Duitse verdedigingslinies heen Duitsland binnen te trekken.
Bij een bespreking van het plan blijft de Poolse generaal Sosabowski bedenkelijk stil, waarna hij zijn diepe twijfels uitspreekt over de werking van operatie Market Garden. Zijn mening is een van de twee die terzijde worden gelegd, maar een nederlaag voorspellen. En die voorspelling blijkt juist te zijn. Het Amerikaanse bevel maakt zich zorgen om het droppen van luchtlandingstroepen tijdens daglicht, maar men merkt op dat het "geen periode van volle maan is", waardoor een drop in de nacht te moeilijk zou zijn.
De Nederlandse jongen weet met een smoesje een Duitse soldaat te passeren en ziet dan de standaard van de Duitse veldmaarschalk Walter Model op een auto bij het hoofdkwartier van de Duitse troepen. Hij meldt dit aan zijn vader, die dit doorgeeft aan het verzet.
De Britse officier die de briefing voor de luchtlanding verzorgt, merkt op dat er te weinig transporttoestellen zijn om alle troepen in een keer over te zetten en dat gebieden nabij de brug te gevaarlijk zijn om op te landen; ze zijn te zacht, of de terugvliegende transporttoestellen zouden binnen het bereik van de FLAK op de Duitse vliegbasis Deelen komen. Daarom is gekozen voor een vlakke heide, op bijna acht mijl van de brug.Acht mijl is ruim twaalf kilometer. Generaal Sosabowski loopt hierop naar de Britse officier om diens insigne te inspecteren en zegt dan: "Just making sure whose side you're on." ("Ik wilde alleen maar even kijken aan wiens kant u staat.") waarmee hij wil aangeven dat het plan zo gevaarlijk is, dat alleen de vijand zoiets zou kunnen bedenken.
De Britse verbindingsdienst vreest dat de radiosets waarschijnlijk niet de acht mijl tussen het landingsgebied en de brug bij Arnhem kunnen overbruggen. Net als anderen die zo hun twijfels over de missie hebben, wil het hoofd van de dienst geen roet in het eten gooien en meldt hij zijn twijfels niet bij de bevelhebbers.
De jonge Britse inlichtingenofficier majoor FullerIn werkelijkheid en in het boek Brian Urquhart. vraagt generaal Browning toestemming om de landingszone van de parachutisten nog eens nader te laten onderzoeken. Uit een fotoverkenning blijkt dan dat aan de rand van het gebied Duitse tanks staan verscholen. Browning toont zich niet onder de indruk, wuift de door Fuller getoonde foto's weg, en stelt botweg dat de tanks wel niet inzetbaar zullen zijn. Ook negeert hij de rapporten van het Nederlandse verzet. Hij is vastbesloten de operatie te laten doorgaan en laat Fuller door een arts met ziekteverlof sturen onder het voorwendsel dat Fuller rust nodig heeft.
thumb|Tanks van het Britse 30e Legerkorps rijden over de brug bij Nijmegen na de inname daarvan. Tijdens de bijeenkomst van de grondtroepen (Britse 30e Legerkorps) in Leopoldsburg legt generaal Horrocks het hele plan uit. De luchtlandingstroepen zullen de bruggen veroveren en behouden totdat de grondtroepen zijn gearriveerd. Snelheid is van vitaal belang. De Rijnbrug bij Arnhem moet binnen twee tot drie dagen zijn bereikt. Het is de cruciale brug, de laatste mogelijkheid om de Duitse linies te omtrekken en de enige kans voor de geallieerden om de oorlog voor kerstmis te beëindigen. Een van de risicofactoren is echter dat de weg die de bruggen verbindt, een eenbaansweg is.
Het innemen van de bruggen door de luchtlandingstroepen verloopt echter niet volgens plan, en de grondtroepen krijgen al vanaf het begin te maken met Duitse tegenstand, waardoor hun tijdschema moeilijk vast te houden is. Ze lopen ook vertraging op vanwege de smalle weg waarover alle voertuigen moeten rijden. Een brug nabij Eindhoven wordt door de Duitsers opgeblazen en het duurt ruim een dag voordat een noodbrug is aangelegd. In Nijmegen moet een deel van de 82nd Airborne Division de Waal oversteken met ondeugdelijke boten die zijn gemaakt van hout en doek. Britse luchtlandingstroepen die op de heide bij Arnhem zijn geland weten ondanks het verlies van hun jeeps de stad binnen te trekken en posities te veroveren, waaronder een positie bij de brug. Doordat de communicatieapparatuur met verkeerde kristallen is geleverd kunnen ze geen radiocontact onderhouden, en als generaal-majoor Roy Urquhart dan maar zelf naar de brug optrekt raakt hij omsingeld en moet hij zich op een zolder in Arnhem verstoppen. Onder leiding van John Frost weten de Britten hun positie bij de brug te behouden. Maar ze worden geteisterd door voedsel-, medicijn- en munitietekorten, en de Duitsers beschikken over zwaardere wapens en grotere vuurkracht.
De Duitsers zijn na hun eerste paniek al snel van de schrik bekomen. Om de geallieerde opmars te belemmeren wil luitenant-generaal Wilhelm Bittrich de bruggen van Arnhem en Nijmegen opblazen, maar Walter Model zegt hem dat daar geen sprake van kan zijn; die bruggen zijn nodig voor de tegenaanval. Hij legt een verblufte Bittrich uit dat luchtlandingstroepen te weinig uitrusting hebben om zich lang te kunnen handhaven. Als ze de Britten in Arnhem kunnen vastpinnen zijn die verloren.
Het Britse 30e Legerkorps blijft naar het noorden oprukken, maar loopt door verschillende gebeurtenissen vertraging. Door slecht weer in Engeland kan de Poolse brigade niet vertrekken. Als die ten slotte toch bij Arnhem wordt gedropt blijkt de landingszone door de Duitsers te zijn veroverd. De Polen proberen vanuit het zuiden de Rijn over te steken, maar dat mislukt. Na negen dagen in Arnhem te hebben gevochten trekken de Britse luchtlandingstroepen zich terug over de Rijn. De gewonden dekken hun aftocht en worden door de Duitsers gevangengenomen.
Rolverdeling Hoofdrollen
|||Luitenant-generaal Frederick Browning |- |||stafsergeant Eddie Dohun (de soldaat die de arts onder schot hield) |- |||luitenant-kolonel J.O.E. Vandeleur |- |||generaal-majoor Roy Urquhart |- |||luitenant-generaal Brian Horrocks |- |||kolonel Robert Stout |- |||generaal-majoor Stanisław Sosabowski |- |||luitenant-kolonel John Frost |- |||generaal-majoor Ludwig |- |||generaal-majoor James Gavin |- |||dr. Jan Spaander |- |||majoor Julian Cook |- |||SS-Obergruppenführer Wilhelm Bittrich |- |||Kate ter Horst
Prijzen en nominaties A Bridge Too Far won in totaal zeven prijzen en werd vier keer genomineerd:Awards for A Bridge Too Far (1977) Internet Movie Database. Gearchiveerd op 7 februari 2024.
Prijzen BAFTA Film Award Beste cinematografie: Geoffrey Unsworth Beste muziek Beste bijrol: Edward Fox Anthony Asquith Award for Film Music: John Addison Best Cinematography Award: Geoffrey Unsworth Evening Standard British Film Award - Beste film: Richard Attenborough NSFC Award - Beste bijrol: Edward Fox
Nominaties BAFTA Film Award Beste regie: Richard Attenborough Beste bewerking: Antony Gibbs Beste film Beste productiedesign/artdirection: Terence Marsh
Op Rotten Tomatoes heeft de film een waardering van 63% "fresh",A Bridge Too Far (1977) Rotten Tomatoes (na 27 besprekingen; stand op 23 juli 2022). Gearchiveerd op 19 augustus 2023. wat betekent dat van de filmcritici die de film bespraken, 63 procent de film waardeert.
Achtergrond Productie