PEC Zwolle is een Nederlandse profvoetbalclub uit Zwolle, de hoofdstad van de provincie Overijssel. De club werd in 1910 opgericht als PEC. De club komt sinds de zomer van 2023 uit in de Eredivisie. De thuisbasis van de voetbalclub is het MAC³PARK stadion. Vanaf het seizoen 2010/11 heeft PEC Zwolle ook een vrouwenelftal, dat in de Vrouwen Eredivisie speelt.
Naamgeving De naam van PEC Zwolle is verscheidene keren gewijzigd.
Jaar Naamsverandering 1904 Oprichting van voetbalclub Ende Desespereert Nimmer (EDN) in Assendorp 1906 Oprichting van voetbalclub Prins Hendrik (PH) 1910 Fusie van PH en EDN tot de PH-EDN-Combinatie (PEC) 1969 Fusie met Zwolsche Boys; naam PEC blijft behouden 1971 Naamsverandering naar PEC Zwolle 1982 Naamsverandering naar PEC Zwolle '82 1990 PEC Zwolle'82 failliet, oprichting FC Zwolle'Van PEC naar FC Zwolle, tonie.net, mei 1999 2012 Naamsverandering naar PEC ZwolleKNVB gaat akkoord met naamswijziging naar PEC Zwolle, Voetbal International, 5 juni 2012
Geschiedenis In 1904 wordt in de Zwolse wijk Assendorp AVC, de Assendorper Voetbal Club, opgericht. Uit AVC komt Volharding voort, daaruit Sallandia en daaruit weer Ende Desespereert Nimmer. Dit laatste betekent "Wanhoop nooit".
In 1906 werd Prins Hendrik opgericht; de club speelde op een terrein naast de theetuin Thijssen. Twee jaar later trad PH toe tot de bond, de NVB. De club Ende Desespereert Nimmer promoveerde in 1910 naar de NVB. PH bungelde steevast onderaan de ranglijst, terwijl EDN het beter deed. Het kwam tot een fusie.
Oprichting Op 12 juni 1910, in Hotel Koenders op de Grote Markt te Zwolle, besloten de twee voetbalverenigingen te fuseren. Prins Hendrik en Ende Desespereert Nimmer fuseerden tot PEC, omdat ze dachten dat ze gezamenlijk meer kans maakten om te overleven in de 2e klasse van de Nederlandse Voetbal Bond. De vereniging kreeg direct ook een atletiekafdeling. De nieuwe club, spelend op het terrein van Theetuin Thijssen (Zwolle-West), eindigde in zijn eerste seizoen op de tweede plaats in de 2e klasse C. De eerste twee decennia van zijn bestaan speelde PEC onafgebroken in de 2e klasse. Hoogtepunt was het kampioenschap in 1917 waarmee een plaats in de promotiecompetitie werd afgedwongen, maar daarin kwam PEC niet verder dan de derde plaats.
In 1923 verhuisde PEC naar Sportpark De Vrolijkheid, een terrein genoemd naar de aanpalende uitspanning aan de afslag Noord op de huidige A28 die de stad doorklieft. Een jaar later ronselde de club de complete middenlinie van Zwolsche Boys, hetgeen de gemoederen in de stad danig verhitte en wat bijdroeg tot een ongezonde rivaliteit ter plaatse.
Op 17 juni 1928 werd de finale van de KNVB Beker afgewerkt tegen RCH in Hilversum. Deze wedstrijd werd met 2–0 verloren. In datzelfde jaar was stadgenoot Z.A.C., met de legendarische Beb Bakhuijs, kampioen van Oost-Nederland geworden en het mocht aan de landelijke kampioenscompetitie deelnemen.
In 1935 verruilden PEC en Zwolsche Boys respectievelijk De Vrolijkheid en het Gemeentelijk Sportpark. Er lag een omvangrijk omkoopschandaal aan ten grondslag waarin de verhuurder, graszoden, valse rekeningen en knoeierij met spelerscontracten en amateurbepalingen een rol spelen. Een rekening van graszoden voor De Vrolijkheid zou een dekmantel zijn geweest voor zwarte betalingen van PEC aan contractspelers. Toen de Zwolsche Boys hun intrek op De Vrolijkheid hadden genomen, schotelde de verhuurder hen een aanzienlijke reductie op de huurprijs voor.
Betaald voetbal In het seizoen 1954/55 werd PEC kampioen van de 2e klasse, waarmee promotie naar het betaalde voetbal mogelijk werd (de KNVB bood 24 clubs de gelegenheid toe te treden). Op 23 februari 1955 nam PEC het besluit om een betaald-voetbalorganisatie (BVO) te worden. PEC nam voor het eerst deel aan het betaalde voetbal in 1955/56 toen er twee hoofdklassen bestonden en drie 1e Klassen. Het seizoen daarop werd het divisie-systeem ingevoerd met een Eredivisie, twee Eerste divisies en twee Tweede divisies. Vijftien seizoenen maakte PEC deel uit van de Tweede divisie, vooral in de middenmoot of daar net onder en menigmaal in felle strijd verwikkeld met stadgenoot Zwolsche Boys.
Rond 1957 verruilden PEC en Zwolsche Boys opnieuw hun terreinen; Zwolsche Boys speelde weer op het Gemeentelijk Sportpark en PEC was terug op De Vrolijkheid en kocht dat complex in 1960. Met datzelfde Zwolsche Boys ging het aan het eind van de jaren zestig bergafwaarts. In 1969 zag die club zich genoodzaakt om vrijwillig terug te keren naar de amateurs. PEC nam een groep spelers over van de aartsrivaal.
Na 10 jaar in Zwolle Noord te hebben gevoetbald, keerde PEC in het seizoen 1970/71 terug naar het gemeentelijk sportterrein aan de Ceintuurbaan, dat werd voorzien van goede tribunes en een lichtinstallatie. De Zwolsche Boys, inmiddels amateurs, worden verbannen naar De Vrolijkheid.
Eerste divisie PEC werd in het seizoen 1970/71 tweede in de Tweede divisie, hetgeen rechtstreekse promotie naar de Eerste divisie betekende. Besloten werd de plaatsnaam aan de clubnaam toe te voegen: PEC werd PEC Zwolle. PEC Zwolle speelde zeven seizoenen in de Eerste divisie, greep in 1972/73, 1974/75 en 1976/77 een periodetitel en kwalificeerde zich daarmee voor deelname aan de nacompetitie. In 1974 splitste de atletiekafdeling zich af van de vereniging en ging als AV PEC 1910 zelfstandig verder.
In 1976/77 werd de tweede plaats behaald en bereikten de Zwollenaren voor de tweede maal in de historie de finale van de KNVB Beker die ze in Nijmegen na verlenging verloren van FC Twente, 3–0. In het seizoen 1977/78 werd PEC Zwolle kampioen van de Eerste divisie en bereikte daarmee rechtstreeks de hoogste competitie van Nederland.
Topvoetbal Vanaf 1978/79 speelde PEC Zwolle tien seizoenen in de hoogste divisie met één tussenliggend seizoen in de Eerste divisie (1985/86). Het eerste seizoen werd een uitstekende achtste plaats behaald. Henk van Ginkel was in deze jaren technisch manager van de club, trainer was Fritz Korbach (1977/78-1981/82).
Vanaf 1981 domineerde het degradatievoetbal en ontstonden ook financiële problemen. Toen een definitief faillissement dreigde, stak projectontwikkelaar Marten Eibrink een reddende hand toe. Door de schulden weg te werken, de organisatiestructuur te wijzigen en als zelfstandig ondernemer de selectiespelers onder contract te nemen, kon hij zich eigenaar van PEC Zwolle noemen en wist hij betaald voetbal voor Zwolle te behouden. Om de nieuwe start op 1 juli 1982 te symboliseren werd de club omgedoopt tot PEC Zwolle '82.
PEC Zwolle '82 was in de eerste helft van 1983/84 een heuse subtopper, maar uiteindelijk ging het minder met de ploeg. In 1984/85 leidde dat uiteindelijk tot degradatie naar de Eerste divisie. In 1986 wist PEC Zwolle '82 onmiddellijk weer te promoveren via een tweede plaats in de competitie. Tussen 1987 en 1989 eindigde de Zwolse club steeds in of onder de middenmoot. Aan het eind van het seizoen 1988/89 bleek degradatie naar de Eerste divisie niet meer te voorkomen.
Oprichting FC Zwolle Het voortbestaan van de club stond eind jaren tachtig opnieuw ter discussie. In maart 1987 meldde het NOS Journaal zelfs dat eigenaar Eibrink met zijn club wilde verhuizen naar Lelystad, Almere of Assen. Zijn voortdurende onenigheid met de gemeente Zwolle deed Eibrink besluiten om zich per 1 juli 1988 terug te trekken, op een moment dat er een gezonde club stond, met een nieuw Oosterenkstadion (met Johan Cruijff-tribune). Zijn vertrek leidde tot nieuwe geldzorgen voor PEC Zwolle '82. Onder voorzitterschap van Gaston Sporre werd een reddingsoperatie uitgevoerd, die van de Zwolse club een meer professionele betaald-voetbalorganisatie moest maken. De aanpak bleek grondig en gedegen en leidde tot het definitief faillissement van PEC Zwolle '82 en de oprichting van FC Zwolle per 1 juli 1990.
In 1997 en in 1999 stootte FC Zwolle verrassend door naar de kwartfinale om de Amstelcup (voorheen KNVB Beker). Gaston Sporre was in 1998 opgevolgd door Ronald van Vliet en onder zijn voorzitterschap werd de weg naar de top ingezet. De ploeg speelde fris en attractief voetbal, maar kon telkens in de nacompetitie geen promotie afdwingen.
FC Zwolle strandde vijf jaar op rij in de nacompetitie, maar wist op 26 april 2002 onder leiding van Paul Krabbe het kampioenschap in de Eerste divisie veilig te stellen. Na een afwezigheid van dertien seizoenen keerde FC Zwolle terug naar de Eredivisie. Ondanks het succes van Krabbe werd besloten om het eredivisie-avontuur aan te gaan met een andere trainer: Peter Boeve volgde Krabbe op als hoofdtrainer.
FC Zwolle haalde in het seizoen 2002/03 een 16e plaats, waardoor nacompetitie moest worden gespeeld. In een poule met rivaal Go Ahead Eagles, FC Den Bosch en Helmond Sport kwam het op de laatste wedstrijd aan. Thuis tegen Helmond Sport werd een kwartier voor tijd een 0–1-achterstand omgebogen tot 4–1 winst, waardoor ook in het seizoen 2003/04 Eredivisie kon worden gespeeld. Dat seizoen begon dramatisch; na zeven wedstrijden had FC Zwolle slechts één punt vergaard. Peter Boeve moest dan ook al snel het veld ruimen voor de nieuwe coach Hennie Spijkerman. Pas na de winterstop (slechts 7 punten) werd de inhaalrace ingezet. Na overwinningen op sc Heerenveen en AZ stond FC Zwolle met nog één speelronde te gaan op de 16e plek. Toch ging het in de laatste ronde mis. Uit bij Feyenoord werd met 7–1 verloren, terwijl concurrenten Vitesse en FC Volendam de volle winst behaalden. FC Zwolle degradeerde naar de Eerste divisie.
De eerste jaren na de degradatie waren niet succesvol. In het seizoen 2010/11 was FC Zwolle dicht bij directe promotie. Rond de winterstop stond de ploeg 13 punten voor op concurrent FC Volendam en 15 punten op RKC Waalwijk. Laatstgenoemde club maakte een inhaalslag en wist de koploper in te halen. FC Zwolle werd veroordeeld tot de play-offs, maar struikelde over VVV-Venlo, de nummer 17 van de Eredivisie. FC Zwolle verloor in de finale in de thuiswedstrijd met 1–2, maar stond vijf minuten voor tijd in Venlo op dezelfde stand tegen tien man van VVV. In de 87e minuut wisten de Limburgers de 2–2 te maken. Het daaropvolgende jaar leek zich een soortgelijk doemscenario te voltrekken. FC Zwolle stond tien punten voor op nummer twee FC Eindhoven, maar Sparta Rotterdam (dat rond de winterstop 13 punten achterstond) wist tot op drie punten te naderen. Uiteindelijk werd FC Zwolle, met nog enkele wedstrijden te spelen, op vrijdag 13 april 2012 kampioen van de Jupiler League. De kampioenschaal werd uitgereikt na een 0–0-gelijkspel tegen FC Eindhoven. Doordat Sparta met 1–1 gelijkspeelde in Almere tegen Almere City FC was FC Zwolle niet meer in te halen.
PEC Zwolle Tijdens de kampioenshuldiging van de selectie, op zaterdag 14 april 2012, werd bekendgemaakt dat FC Zwolle vanaf het seizoen 2012/13 weer PEC Zwolle gaat heten. Het doel was om de banden met het verleden op intensieve wijze te accentueren en hierbij voort te bouwen op de roemruchte reputatie die PEC Zwolle in de jaren tachtig in de regio had ontwikkeld. "Het begrip dat PEC nog steeds is, spreekt in de regio meer aan dan FC. Om als club verder te groeien, dient deze volgende stap gezet te worden", aldus voorzitter Adriaan Visser.Van FC naar PEC, peczwolle.nl, 18 april 2012 Het thuistenue bleef blauw-wit, het uittenue nam de oude, groen-witte combinatie van het voormalige PEC Zwolle over. Beide tenues werden voorzien van een extra logo, dat de nostalgische gevoelens van PEC diende te accentueren. Het clublogo bleef vrijwel ongewijzigd, enkel het opschrift werd vervangen van "FC Zwolle" door "PEC Zwolle". Volgens Visser zouden de structuur en beleidsvorming van de club verder niet beïnvloed worden door deze ontwikkelingen.