Samegrelo-Zemo Svaneti (Georgisch: ) is een bestuurlijke regio (mchare) in het westen van Georgië met een oppervlakte van 7468 km² en ongeveer 305.000 inwoners (2024). De hoofdstad is Zoegdidi, de belangrijkste stad van de regio en hoofdstad van het historische vorstendom Mingrelië. De gouverneur van Samegrelo-Zemo Svaneti is sinds 12 december 2024 David Verava. Samegrelo-Zemo Svaneti heeft negen gemeenten en omvat de cultuur-historische streken Samegrelo (Mingrelië) en Zemo Svanetië. In de oudheid was Samegrelo een kerngebied van Colchis en de bakermat van de Colchiscultuur.
Geografie Samegrelo-Zemo Svaneti ligt in het noordwesten van Georgië en beslaat 7468 vierkante kilometer, oftewel 10,6% van Georgië, waarmee het de tweede grootste regio is. Samegrelo-Zemo Svaneti grenst in het oosten aan de regio Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti, in het zuidoosten aan Imereti en in het zuiden aan Goeria. In het zuidwesten ligt de Zwarte Zee, terwijl het grootste deel van het westen grenst aan de feitelijk afgescheiden republiek Abchazië. De regio heeft regelmatig te maken met de gevolgen van het Georgisch-Abchazisch conflict.
Ten slotte grenst Samegrelo-Zemo Svaneti in het noorden aan de Russische deelrepublieken Karatsjaj-Tsjerkessië en Kabardië-Balkarië, waar de bergkam van de Grote Kaukasus een barrière vormt en Svanetië historisch heeft beschermd tegen invallen. Zemo-Svanetië (Opper-Svanetië) wordt beschouwd als het "plafond" van Georgië: 96% van het grondgebied ligt op 1000 meter boven zeeniveau en 65,8% boven 2000 meter.
Bergen De bergkam van de Grote Kaukasus in de regio, op de grens met Rusland, is het hoogste gebied van de Kaukasus met enkele zogeheten 'vijfduizenders' en verschillende (hoge) vierduizenders. De 5201 meter hoge Sjchara is de hoogste berg van Georgië en is de derde hoogste in de Kaukasus. De berg is de hoogste top van de Bezengimuur, een massief op de grens met Rusland. Andere voorname toppen op de grens met Rusland zijn de Dzjanga (5051 m), Sjota Roestaveli (4960 m), Gistola (4860 m), Tetnoeldi (4858 m), Oesjba (4710 m), Lalveri (4350 m) en de relatief lage Latsga (4019 m). Op de Tetnoeldi, niet ver van het Svanetische centrum Mestia, is een wintersportgebied.
Zemo-Svanetië wordt omsloten door het Svanetigebergte dat vanaf de Grote Kaukasus aftakt en doorloopt in het Egrisigebergte, dat parallel aan de Grote Kaukasus ligt.. De kammen van deze gebergtes zijn de natuurlijke grens met Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti. Het Svanetigebergte is minder hoog met de Lahili (4011 m) als hoogste berg. Het Egrisigebergte is vervolgens weer een orde lager met lage drieduizenders, waarvan de Tsjitagvala (3226 m) de hoogste berg is. Het gebergte staat aan de rand van het Colchislaagland dat de zuidelijke helft van de regio omvat. In het noordwesten van Samegrelo-Zemo Svaneti ligt het Kodorigebergte dat tevens het noordelijke deel van de natuurlijke grens met Abchazië is. De Chodzjali is met 3311 meter de hoogste berg van dit gebergte, gelegen op deze grens.
Rivieren Uit het Egrisigebergte stromen belangrijke regionale rivieren, die Samegrelo-Zemo Svaneti in zuidelijke richting doorkruisen: de Tschenistskali, Chobi en de Techoeri. Zij komen in het Colchislaagland uit in de Rioni, die bij Poti in de Zwarte Zee uitmondt. Vanuit Svanetië stroomt de Engoeri naar de Zwarte Zee. Deze rivier is voor een groot deel ook de zuidelijke natuurlijke grens met Abchazië. De rivierdelta in Samegrelo is voor een groot deel beschermd natuurgebied, het nationaal park Kolcheti. Het bestaat voor het grootste deel uit draslanden ten noorden en zuiden van de havenstad Poti. Het Paliastomimeer bij Poti is onderdeel van het nationaal park.
Bestuurlijke onderverdeling
Samegrelo-Zemo heeft één zelfstandige stadsgemeente en acht rurale gemeenten:
Poti (stadsgemeente) Abasja Chobi Martvili Mestia Senaki Tsalendzjicha Tsjchorotskoe Zoegdidi De regio heeft in totaal 531 bewoonde kernen: Negen steden: Abasja, Chobi, Dzjvari, Martvili, Poti, Senaki, Tsalendzjicha, Tsjchorotskoe en Zoegdidi Een daba: Mestia 521 dorpen, waaronder Anaklia, Ganmoechoeri, Nokalakevi en Oesjgoeli. De dorpen zijn ingedeeld in 143 administratieve gemeenschappen (, ).
Demografie Samegrelo-Zemo Svaneti telde 305.597 inwoners bij de volkstelling van 2024, een daling van bijna acht procent ten opzichte van de volkstelling van 2014. Een derde van de regio woont in de gemeente Zoegdidi, het centrum van Mingrelië. De urbanisatiegraad van de regio is 44 procent. Bevolkingsontwikkeling van de regio Samegrelo-Zemo Svaneti 1959 1970 1979 1989 2002* 2002** 2014 2024 Samegrelo-Zemo Svaneti 374.633 412.190 422.957 425.473 466.100 416.349 330.761 305.597 Poti (stad) 48.117 45.979 48.508 50.922 47.149 46.300 41.465 38.845 Abasja 30.286 30.416 29.246 28.219 28.707 25.000 22.341 19.364 Chobi 31.280 37.653 38.092 38.939 41.240 35.300 30.548 26.746 Martvili 47.777 49.167 47.797 46.009 44.627 38.200 33.463 29.533 Mestia 16.311 17.801 17.442 14.776 14.248 12.200 9.316 9.979 Senaki 47.553 50.336 50.774 52.681 52.112 47.700 39.652 36.148 Tsalendzjicha 29.019 37.813 39.477 38.643 40.133 35.500 26.158 22.599 Tsjchorotskoe 27.647 30.784 31.404 29.840 30.124 25.900 22.309 20.677 Zoegdidi 96.643 112.241 120.217 125.444 167.760 150.200 105.509 101.706Bronnen:* Uit onderzoek na de volkstelling van 2014 bleek dat de volkstelling van 2002 8-9 procent te hoog was; Geostat, Population Dynamics in Georgia - An Overview Based on the 2014 General Population Census Data, pdf, p.12-15, 29 november 2017, geraadpleegd op 23 november 2021**Gecorrigeerde data op basis van retro-projectie 1994-2014 i.s.m. de VN.
Etniciteit en religie Volgens de volkstelling van 2024 had de regio een vrijwel geheel etnisch Georgisch bevolkingssamenstelling van bijna 99 procent. Hieronder vallen ook de Mingreliërs en Svaneten, etnisch Georgische subgroepen die eigen zijn aan dit gebied. Van de overige bevolkingsgroepen waren de Russen het meest talrijk (0,4 procent), op afsand gevolgd door Oekraïners. Zij woonden voornamelijk in Poti en Zoegdidi. In lijn met deze samenstelling waren vrijwel alle inwoners oosters-orthodox. De enige andere getalsmatig relevante geloofsovertuigingen waren jehova's (0,3 procent) en de islam (0,3 procent).
Economie miniatuur|De haven van Poti Poti is de belangrijkste haven van Georgië en de toegangspoort die het land verbindt met de buitenwereld waar een aanzienlijk deel van de handelsomzet van het land doorheen gaat. Het economisch herstel van Samegrelo-Zemo Svaneti hangt in hoge mate af van de normalisering van de politieke betrekkingen met de regio Abchazië. De stad Zoegdidi is de toegangspoort tot Abchazië en biedt faciliteiten voor Georgiërs die woonachtig zijn in het feitelijk afgescheiden landsdeel. De brug over de Engoeri bij Zoegdidi is de enige functionerende doorgang naar en van Abchazië. Vlak bij de brug is aan de Georgische zijde een winkelcentrum gebouwd ("Roechi Mall") ten behoeve van de inwoners in Abchazië.
Toerisme is een speerpunt van economische ontwikkeling richting Opper-Svanetië, met name rond Mestia. Naast kenmerkend historisch erfgoed, zoals de Svan-woontorens, zijn er een aantal wintersportgebieden ontwikkeld en is het gebied populair onder bergsporters. In Mestia is een kleinschalige vliegveld hersteld ten behoeve van het toerisme.
In Anaklia aan de Zwarte Zee, bij de grens met Abchazië, wordt een nieuwe diepzeehaven ontwikkeld. Hiervoor zijn steungelden uit de EU toegezegd in het kader van het TEN-T Investeringsactieplan. Europese Unie, Eastern Partnership: Indicative TEN-T Investment Action Plan, 16 januari 2019, geraadpleegd op 24 november 2021 De bouw is echter met jaren vertraagd. Europese Unie, Georgia cancels contract for Black Sea megaport, 9 januari 2020, geraadpleegd op 24 november 2021
Referenties