De Eenhoorn is een paltrok-houtzaagmolen in de Nederlandse stad Haarlem.
Geschiedenis De molen werd omstreeks 1776 gebouwd aan de oostelijke oever van het Spaarne op de plaats waar mogelijk vanaf 1642 een eerdere houtzaagmolen heeft gestaan. Op kaarten uit 1615 en 1642 worden een Schalkwycker Mole respectievelijk een Saegh Mole vermeld.Website van molenaar Jos van Schooten De oudste bekende vermelding van de naam De Eenhoorn is een overdrachtsakte uit 1721. Waarom voor de naamgeving het mythisch wezen 'eenhoorn' werd gekozen, is onbekend. De naam ging over op de omstreeks 1776 gebouwde molen. Recent onderzoek wijst erop dat de naam mogelijk verband houdt met de toenmalige molenaar, die afkomstig was uit Hoorn, waarvan het stadswapenschild wordt gedragen door een eenhoorn.
Omstreeks 1926 werd bij de molen een elektrische zagerij gebouwd. Om de molen te behouden kocht de Vereniging De Hollandsche Molen hem in 1927 aan. In 1963 werd de molen overgedragen aan de gemeente Haarlem. In dezelfde periode verrees het stadsdeel Schalkwijk nabij het jaagpad waaraan de molen staat. Daardoor veranderde de landschappelijke waarde van De Eenhoorn in zijn omgeving ingrijpend. Het beheer van de molen werd in 1986 overgedragen aan de Stichting Molens Zuid-Kennemerland, die de molen regelmatig in bedrijf stelt. Sinds 2016 draagt de buurt waarin de molen staat de naam De Eenhoorn, die is ontleend aan de molen.
Constructie De molen is gebouwd in 18e-eeuwse stijl en is bekleed met hout dat zwart geteerd is. In afwijking van de meeste andere paltrokmolens had deze molen vier zaagramen. Door een technische onvolkomenheid functioneerde het vierde raam niet als verwacht. Dit achterste zaagraam is daarom rond 1900 ingekort en horizontaal op de raamzolder geplaatst en met keien verzwaard om de balans aan de krukas niet te verstoren. Later werden in plaats van keien loodblokken ter grootte van halve stoeptegels geplaatst, die beter vastgezet kunnen worden. Het vierde raam functioneert dus als balansraam. Een pompraam is het derde kleine raam van een wagenschotzager dat ook als balansraam functioneert, maar speciaal voor dit doel gebouwd is.
De molen heeft een sleepcontact op de bovenas, die ook op de ringleiding is aangesloten, waardoor tijdens onweer met zagen doorgegaan kon worden.
Foto's
Externe links Het zagen op de Eenhoorn (1 minuut) Het zagen op de Eenhoorn (12 minuten) Een uitgebreid geschiedenisoverzicht
Categorie:Molen in Haarlem Categorie:Rijksmonument in Haarlem Categorie:Paltrokmolen Categorie:Zaagmolen Categorie:Maalvaardige molen