thumb|ICRm in de kleurstelling van FYRA. Het Intercityrijtuig (ICR) is een rijtuig dat van 1980 tot en met 2025 door de Nederlandse Spoorwegen (NS) gebruikt werd in Intercitytreinen.
Ontwikkeling Het rijtuig is ontwikkeld uit de middenbak van het Intercitytreinstel ICM. Het is voorzien van Y32-draaistellen, die in de jaren zeventig ontwikkeld waren voor de Franse Corail-rijtuigen en voor die tijd ongekend goede rijeigenschappen hadden. Tussen 1978 en 1984 zijn een aantal Corail-rijtuigen van de SNCF gehuurd. Er is toen overwogen dit type rijtuig ten behoeve van de getrokken treinen aan te schaffen. In plaats daarvan is besloten het ICR als eigen rijtuig te ontwikkelen, maar met de Franse draaistellen. Daarbij is de indeling van het interieur door de Corail-rijtuigen beïnvloed. Het oorspronkelijke interieur van de ICR-rijtuigen werd later ook toegepast in de ICM-treinstellen.
Techniek ICR is gebouwd door de firma Talbot in Aken. De rijtuigen zijn 26,4 meter lang en rusten op twee tweeassige draaistellen, afgeveerd met schroefveren en afgeremd met een gecombineerde schijf-/blokkenrem. De rijtuigverwarming is elektrisch. In tegenstelling tot oudere rijtuigen, waar de laagspanning via asgeneratoren werd opgewekt, put ICR de laagspanning voor verlichting en ventilatie via een statische omzetter en wisselrichter uit de treinverwarmingskabel. De rijtuigen beschikken over zwenkzwaaideuren en schuifdeuren die eerder in lijn met oudere Europese normen geopend werden door een klepje op de deur op te tillen. Inmiddels werkt dit met een drukknop zoals bij andere treinen. De maximumsnelheid van de rijtuigen bedraagt 160 km/h.
Uitvoeringen Er werden drie hoofdtypes ICR gebouwd: ICR-buurland, inzetbaar in Nederland, België, Duitsland en Luxemburg ICR-Benelux (met NS- en NMBS-logo's), vanzelfsprekend eveneens inzetbaar in de Benelux ICR-binnenland, alleen inzetbaar in Nederland
ICR-buurland Deze 166 rijtuigen, ook bekend als ICR-1 (1980-1982) en ICR-4 (1988), zijn geleverd in de uitvoeringen A (eerste klas) (45 stuks), B (tweede klas) (70 stuks) en BKD (tweede klas met keuken en bagageafdeling) (51 stuks). De rijtuigen ICR-4 zijn door de aanwezigheid van stuurstroomkabels ook geschikt voor de Beneluxdienst.
De buurlandrijtuigen onderscheiden zich van de binnenlandse rijtuigen door de klaptreden, meertalige opschriften, noodhamers en treinverwarming die naast 1500 volt gelijkspanning in Nederland en 3000 volt gelijkspanning in België ook werkt op de overige Europese spanningen (~ 15 000 volt 16 Hz en ~ 25 000 volt 50 Hz).
Na de renovatie tussen 2000 en 2005 is het type BKD verdwenen en zijn er drie nieuwe types verschenen: BD (tweede klas met bagageafdeling), Bf (tweede klas met bagageafdeling voor fietsen) en BDs (tweede klas met bagageafdeling en een stuurstand). Doordat er 37 rijtuigen van de NS overgeheveld werden naar NS Hispeed (de NS kreeg er 8 rijtuigen voor terug), er 2 rijtuigen na een ongeval gesloopt zijn, 1 exemplaar koninklijk rijtuig is geworden, en verscheidene A-rijtuigen gedegradeerd zijn, zijn de verhoudingen anders komen te liggen. Dit resulteerde in 46 B-rijtuigen, 20 A-rijtuigen, 7 BD-rijtuigen, 21 Bf-rijtuigen en tot slot 32 BDs-rijtuigen en de 8 B-rijtuigen van het type Benelux.
ICR-binnenland De 92 rijtuigen ICR-2 (32 type A en 60 type B) zijn enkel binnen Nederland toegelaten. De rijtuigen zijn tussen 1980 en 1982 gebouwd. Tussen 2000 en 2005 zijn al deze rijtuigen gerenoveerd. Door het verbouwen van een aantal tweede- naar eersteklasrijtuigen werd de verhouding 36 type A en 56 type B.
ICR-Benelux thumb|Benelux-stuurstandrijtuig. In 2010 zijn de stuurstandrijtuigen buiten dienst gesteld en vervolgens gesloopt. Eén rijtuig is bewaard gebleven in het Nederlands Spoorwegmuseum. Deze serie, bouwjaar 1986-1987, bestond uit 59 rijtuigen ICR-3 type A, B, AB, BKD en Bs (tweede klas met stuurstand) voor de Beneluxdienst als trek-duwtrein in combinatie met oorspronkelijk de locomotief type HLE 11. In de stuurstanden zit de treinbestuurder, anders dan gebruikelijk bij Nederlands materieel, aan de linkerkant, net als in de gebruikte locomotieven. De Beneluxrijtuigen kenden bij indienststelling een afwijkende kleurstelling: de gebruikelijke blauwe band rond de ramen was vervangen door bordeauxrood, omdat dit ten tijde van de ingebruikname de huisstijlkleur van de NMBS was.
Renovatie Na de verbouwing naar ICRm kregen alle rijtuigen de NS-kleuren blauw-geel, en vanaf 2007 werden de rijtuigen bestickerd in de nieuwe kleuren van NS Hispeed, in een streepachtig patroon van rood, wit en roze (met uitzondering van de Bs-stuurstanden: deze werden niet gemoderniseerd en bleven tot het einde in geel/rood rijden). Eén stuurstandrijtuig werd – bij wijze van stunt – wél bestickerd (in Amsterdam) en reed enkele jaren rond in de wit/rood/roze kleurstelling. De gebruikte Belgische locomotieven behielden de bordeauxrode kleurstelling. Wegens problemen met de NMBS-locomotieven op de steile helling vanuit de tunnel onder het station van Antwerpen werden de treinen vanaf 2009 getrokken door TRAXX-locomotieven. Bij de verbouwing naar ICRm zijn de types AB en BKD verdwenen, zij werden verbouwd naar B- en BD-rijtuigen. De stuurstandrijtuigen werden niet meer gerenoveerd, en werden langzaamaan buiten dienst gesteld en vervangen door een B-rijtuig met een locomotief. Na de renovatie bezat NS Hispeed 11 Bs-, 10 BD-, 10 A- en 20 B-rijtuigen van het type Benelux. 8 B-rijtuigen werden overgeheveld naar de binnenlandse dienst. Deze rijtuigen werden in de blauwe NS-huisstijl gebracht. Ter compensatie en voor de uitbreiding van het aantal diensten van NS Hispeed zijn 37 buurlandrijtuigen overgeheveld naar NS Hispeed: 1 BD-, 12 A- en 24 B-rijtuigen van het type ICR-buurland. Hiermee kunnen zonder gebruik van de stuurstanden precies elf stammen worden gevormd van de samenstelling loc-B-A-A-BD-B-B-B-loc. Medio 2011 werd de samenstelling gewijzigd in A-B-BD-B-B-B-A-loc. Ook werden de originele stammen versterkt met een ICRm-B-rijtuig in de kleurstelling geel/blauw omdat de verlenging van Fyra van Amsterdam – Schiphol – Rotterdam naar Breda extra rijtuigen vroeg. In 2010 zijn de laatste Bs-rijtuigen uit de Beneluxdienst buiten dienst gesteld. Begin 2011 werden al deze rijtuigen gesloopt, op rijtuig 50 84 28-70 101 na, dat naar het Spoorwegmuseum is gegaan.
+Serieoverzicht Rijtuigtype Gebouwd voor Aantal Serie (voor verbouwing tot ICRm) Serie (na verbouwing tot ICRm) Opmerkingen ICR-1-A buurland 31 651-658, 661-668, 671-678, 681-687 677 en 683 in 1986 in olympische kleurenNVBS: Op de Rails. 10-1986. ICR-2-A binnenland 32 601-608, 611-618, 621-628, 631-638 306-336 638 werd ICRm 2-B-rijtuig 154 ICR-4-A buurland 9 564-567, 641-646 ICR-4-A buurland 4 561-564 374-377 ICR-1-B buurland 60 801-808, 811-818, 821-828, 831-838, 841-848, 851-858, 861-868, 871-874 201-260, 571-575 ICRm 210 verbouwd tot BDs 025, idem 219>023, 221>030, 222>027, 223>032233>028, 234>026, 245>024, 246>031, 255>029. 256 gesloopt in 2007 na ongeval in Amsterdam op 15 augustus 2005. ICR-2-B binnenland 60 701-708, 711-718, 721-728, 731-738, 741-748, 751-758, 761-768, 771-774 101-153, 155-156707, 716, 725, 728 en 757 (vijftal) werden ICRm 2-A rijtuig 301-305 ICR-1-BKD buurland 43 901-908, 911-918, 921-928, 931-938, 941-948, 951-953 ICR-4-BKD buurland 8 591-593, 954-958 ICR-3-A Benelux 10 481-488, 491, 492 481-488, 491, 492 ICR-3-AB Benelux 10 061-068, 071, 072 541-550 bij verbouwing tot ICRm verbouwd tot volledig B ICR-3-B Benelux 18 401-408, 411-418, 421, 422 ICR-4-B Benelux 8 423-427, 431-433 ICR-3-BKD Benelux 10 971-978, 981, 982 971-978, 981, 982 ICR-3-Bs Benelux 11 101-108, 111-113 101 in 2011 naar Spoorwegmuseum, rest gesloopt.
Verbouwing Tot medio 2006 onderging ICR een grondige opknapbeurt, waarbij zowel technische aspecten als het interieur werden aangepakt. De verbouwde rijtuigen worden aangeduid met ICRm. De Benelux-stuurstanden werden als enige niet gemoderniseerd; deze stonden op de nominatie om gesloopt te worden, wat in 2011 gebeurd is. Het interieur van de rijtuigen werd volledig vernieuwd, waarbij de indeling ook gewijzigd werd. De rijtuigen kregen airconditioning en een licht gewijzigd kleurenschema aan de buitenkant.
Een aantal ICR-binnenland-rijtuigen is verbouwd tot stuurstandrijtuig, ofwel een rijtuig met een cabine voor de machinist. Deze nieuwe stuurstandrijtuigen zijn uiterlijk grotendeels gelijk aan de Benelux-stuurstandrijtuigen, maar er zijn enkele belangrijke technische verschillen. Deze stuurstanden zijn bijvoorbeeld geschikt gemaakt voor inzet in combinatie met 1700-locomotieven. Voorts zit de machinist niet links, maar in het midden, en de stuurstand is daarom te herkennen aan het ontbreken van een middenstijl in de voorruit.
De meeste rijtuigen (zowel eerste als tweede klas) die ingezet worden in de Beneluxtrein Amsterdam Centraal – Brussel-Zuid zijn overgeschilderd in de kleurstelling van NS Hispeed. Deze rijtuigen hadden dezelfde roze-rode kleurstelling als de Fyra voor de HSL-Zuid. Behalve de kleurstelling hadden ook de stoelen een andere kleur stof en is het toilet een gesloten systeem geworden. Nadat het Fyra -concept werd verlaten, is opnieuw de oorspronkelijke kleurstelling (geel/blauw) aangebracht.
In 2007 heeft zich een kleine wijziging voorgedaan: de handgreep om de buitendeur te openen is vervangen door een drukknop. Dit heeft te maken met het omzetten van gewone stammen naar treinstelmodus. Voordeel hierbij is dat de machinist - nadat de hoofdconducteur de deuren heeft gesloten - te zien krijgt dat hij kan vertrekken. Tevens is dit verplicht voor treinen die over de hogesnelheidslijn rijden.
Inzet Eerste inzet De eerste rijtuigen ICR die vanaf 1980 werden geleverd, werden ingezet in de verbinding Den Haag – Keulen via Venlo. Op deze route vervingen zij stamsgewijs de oude rijtuigen plan K en plan N. Nadat deze serie volledig met ICR gereden kon worden gingen de rijtuigen vanaf 1981 ook in de series 800/900 (Zandvoort aan Zee – Maastricht / Heerlen) rijden. Anders dan op de route Den Haag – Venlo, vervingen de nieuwe rijtuigen hier de oude Plan E's een voor een, wat samen met de versterkingsrijtuigen plan W (die in die tijd juist werden overgeschilderd) bonte samenstellingen opleverde.
thumb|Nederlandse ICR-rijtuigen in Luxemburg in 1983. Doordat er halverwege jaren 80 veel getrokken rijtuigen en locomotieven waren, werd er ook tijdelijk ICR ingezet in de serie 2100 (Amsterdam – Vlissingen) en later ook in de serie 2900 (Amsterdam – Nijmegen). Toen oudere locomotieven (NS 1100 en NS 1200) en rijtuigen (plan E) eind jaren 80 terzijde werden gesteld, werden de inzet op deze trajecten weer beëindigd.
In de jaren 90 wijzigde er weinig aan de inzet. Wel werd het ICR vanwege materieeltekort zo af en toe op de buurlandverbinding met Keulen vervangen door rijtuigen van de DB. Het ICR kwam echter wel weer te rijden in de zomer-weekendverbinding Amsterdam – Luxemburg. Hier reden de rijtuigen samen met een fietsen- en een buffetrijtuig.
Materieeltekort Vanaf 1999 werden de ICR-rijtuigen gereviseerd en dat leidde ertoe dat totaal 25 rijtuigen 'uit de omloop' (uit dienst) werden gehaald, waaronder een deel van de IC+-rijtuigen. Op de verbinding Den Haag – Venlo / Heerlen (series 1900/2500), werd hun plaats ingenomen door gehuurde rijtuigen van de NMBS en de DB.