De Stadler GTW (voluit Gelenktriebwagen) is een type van elektrische en dieselelektrische treinstellen van de Zwitserse fabriek Stadler Rail AG, bestemd voor het regionaal personenvervoer en opgebouwd volgens een modulair concept.
In Nederland is er een aantal versies van de GTW in gebruik: de Spurt en Limburgse GTW (voormalige Velios van Veolia) van Arriva, de R-net van Qbuzz, de Hermes GTW van Hermes en voorheen ook de Connexxion GTW van Connexxion (Valleilijn).
Geschiedenis Het treinstel werd aan het eind van de 20e eeuw door Stadler ontworpen en ontwikkeld. De treinen voor Deutsche Bahn (DB) en Hessische Landesbahn (HLB) werden in licentie bij Bombardier Werk Bautzen en voor de Organismos Sidirodromon Ellados (OSE) bij Hellenic Shipyards gebouwd. Van de treinen voor Sistemi Territoriali (ST) worden de draaistellen door AnsaldoBreda vervaardigd.
Op 12 februari 2013 werd in Stadler-Inbetriebsetzungszentrum te Erlen de 100ste GTW aan Thurbo afgeleverd. In 1996 bouwde Stadler Rail de eerste dieselelektrisch aangedreven GTW treinstellen voor de voormalige Mittelthurgaubahn (MThB). Twee jaar later volgden tien elektrisch aangedreven GTW treinstellen. 100 Stadler-GTW für Thurbo
Constructie en techniek Het treinstel is opgebouwd uit een aluminium frame met een frontdeel van GVK. De modulair opgebouwde treinen bestaan uit een aandrijfmodule met aan beide zijden een stuurstandrijtuig. Er kunnen naar wens extra rijtuigen tussen geplaatst worden. Een GTW is "zwevend geleed": ieder rijtuig heeft aan één uiteinde een draaistel en hangt aan het andere uiteinde aan de aandrijfmodule of aan het volgende rijtuig.
Het treinstel heeft een lagevloerdeel. Deze treinstellen kunnen tot vier stuks gecombineerd in treinschakeling rijden. Zij zijn uitgerust met luchtvering.
Inzet De treinen zijn ingezet in de volgende landen bij verschillende spoorwegondernemingen:
Nederland InzetgebiedAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijving Groningen / Friesland (Spurt) RS1: Leeuwarden - Groningen Europapark RE1: Leeuwarden - Groningen Europapark RS2: Leeuwarden - Harlingen Haven RS3: Leeuwarden - Sneek - Stavoren RE3: Leeuwarden - Sneek RS4: Eemshaven - Groningen - Winschoten RS5: Veendam - Groningen - Delfzijl RS6: Delfzijl - Groningen - Winschoten RE6: Groningen - Bad Nieuweschans (- Leer (D)) RS7: Eemshaven - Groningen - Veendam (alleen op zondag) 160px Arriva 2006-20072009-2010 438 2 en 3 Dieselelektrisch Achterhoek – Rivierenland (Spurt) RS33: Tiel – Arnhem RS32: Arnhem – Winterswijk RS31: Winterswijk – Zutphen RE30: Winterswijk – Zutphen – Apeldoorn RS30: Zutphen – Apeldoorn 160px Arriva 2012 24 2 en 3 Dieselelektrisch Limburg (Velios/Limburgse GTW) RS11: Nijmegen – Venlo – Roermond 160px Veolia (2007-2016) Arriva (2016-heden) 2007-2009 16 2 en 3 Dieselelektrisch Limburg (Velios/Limburgse GTW) RS18: Maastricht Randwyck – Kerkrade Centrum 160px Veolia (2007-2016) Arriva (2016-heden) 2007-2009 8 2 en 3 Gelijkstroom / Bovenleiding Arnhem Nijmegen (Hermes GTW) RS32: Arnhem – Doetinchem (Sinds 14 december 2025 naar Arriva Achterhoek-Rivierenland, rijdt daarmee dus niet meer exclusief op RS32) Hermes (2012-2025) Arriva (2025-heden) 2012 9 3 Dieselelektrisch MerwedeLingelijn (Spurt/R-net) Geldermalsen – Dordrecht 160px Arriva (2008-2018) Qbuzz (2018-heden) 2008 2011 82 2 en 3 Gelijkstroom / Bovenleiding Valleilijn (Connexxion GTW) RS34: Amersfoort Centraal – Ede-Wageningen (Sinds 12 december 2016 is de enige Connexxion GTW verhuisd van de Valleilijn naar de Vechtdallijnen en eigendom van Arriva) 160px Connexxion 2013 1 3 Gelijkstroom / Bovenleiding Vechtdallijnen (Spurt) + (Connexxion GTW) RS20/RE20: Zwolle – Emmen (Sinds 12 december 2016 is de enige Connexxion GTW verhuisd van de Valleilijn naar de Vechtdallijnen en eigendom van Arriva) 160px Arriva 20122016 (2013) 141 2 en 3 Gelijkstroom / Bovenleiding
Duitsland SerieAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijving Baureihe 646.0 160px DB Regio 2000-2002 30 2 Dieselelektrisch Baureihe 646.1 160px Usedomer Bäderbahn (UBB) 2000-2002 14 + 9 = 23 2 Dieselelektrisch Baureihe 646.2 160px Kurhessenbahn, DB Regio 2003 9 2 Dieselelektrisch Baureihe 646.2 160px Dreieichbahn, DB Regio 2003 4 2 Dieselelektrisch VT 100 160px Hessische Landesbahn (HLB) 1999-2001 30 2 Dieselelektrisch VT 646 160px Ostdeutsche Eisenbahn (ODEG) 2011 6 2 Dieselelektrisch
Frankrijk SerieAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijving Z 150 160px Ligne de Cerdagne 2004 2 2 Gelijkstroom / Stroomrail Z 00 160px Panoramique des Dômes (Puy de Dôme) 2012 4 2 Gelijkstroom / Bovenleiding
Griekenland SerieAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijving 560 160px Organismos Sidirodromon Ellados (OSE) 2003 17 2 Dieselelektrisch 4501 160px Organismos Sidirodromon Ellados (OSE) 2004 12 2 Dieselelektrisch 3107 160px Organismos Sidirodromon Ellados (OSE) 2007 4 3 Dieselelektrisch
Italië SerieAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijving ATR 200 160px Ferrovie del Sud-Est (FSE), ex Mittelthurgaubahn (MThB) 1996 3 2 Dieselelektrisch ATR 100 160px Societá Automobilistica Dolomiti (SAD) 2005 12 (11) 2 Dieselelektrisch ATR 110 ATR 120 160px Sistemi Territoriali (ST) 2007, 2009 2 2 2 en 4 Dieselelektrisch ATR 110 160px Ferrovie Udine Cividale srl (FUC) 2006 2 2 Dieselelektrisch ATR 115 160px Ferrovie Nord Milano Spa (FNM Group) 2011 8 2 Dieselelektrisch ATR 125 160px Trenord 2011 11 4 Dieselelektrisch
Oostenrijk SerieAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijving ET 22 160px Linzer Lokalbahn (LILO), Stern & Hafferl Verkehrsgesellschaft (StH) 2000 14 2 Gelijkstroom-Wisselstroom / Bovenleiding serie 4062 160px Steiermärkische Landesbahnen (StLB) 2010 3 2 Wisselstroom / Bovenleiding serie 5062 160px Steiermärkische Landesbahnen (StLB) 2010 3 2 Dieselelektrisch serie 5063 160px Graz-Köflacher Bahn und Busbetrieb GmbH (GKB) 2010 13 3 Dieselelektrisch
Spanje SerieAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijving FGC AM1 - AM5 160px Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC) 2003 5 2 Gelijkstroom / Bovenleiding FGC A10 - A11 160px Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC) 2003 2 2 Gelijkstroom / Bovenleiding FGC serie 331 160px Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC) 2016 2 2 Dieselelektrisch (Breedspoor)
Slowakije SerieAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijving ZSSK 840 160px Železničná spoločnosť Slovensko (ZSSK) 2003 6 2 Dieselelektrisch ZSSK 425.95 160px Železničná spoločnosť Slovensko (ZSSK) 2001 15 2 Gelijkstroom / Bovenleiding ZSSK 495.95 160x160px Železničná spoločnosť Slovensko (ZSSK) 2021 5 2 Gelijkstroom / Bovenleiding
Verenigde Staten SerieAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijving NJ DMU 2/6 160px New Jersey Transit (NJT) 2004 20 2 Dieselelektrisch CMR DMU 2/6 160px Capital Metropolitan Transportation Authority, Austin, Texas, USA 2008 8 2 Dieselelektrisch A-train DMU 2/6 160px Denton County Transportation Authority (DCTA), Texas, USA 2010 2011-2012 Stadler liefert weitere GTW nach Texas 11 6 2 Dieselelektrisch BART DMU 2/6 160px Bay Area Rapid Transit, San Francisco Bay Area, Californië, USA 2014 8 2 Dieselelektrisch
Zwitserland SerieAfbeeldingVervoerderIn dienst gesteldAantalAantal rijtuigenAandrijving Bm 596 160px MThB, sinds 2007: FSE 1996 3 2 Dieselelektrisch RABe 526.2 160px BLS, sinds 2013: SBB, sinds 2018: Thurbo 2004 7 + 6 = 13 3 Wisselstroom / Bovenleiding RABe 526.6 160px Thurbo ex MThB 1998 10 2 Wisselstroom / Bovenleiding RABe 526.7 160px Thurbo 2003 41 2 Wisselstroom / Bovenleiding RABe 526.7 160px Thurbo 2004 2005 2012/2013 29 10 12 3 Wisselstroom / Bovenleiding RABe 520 160px SBB 2002 17 3 Wisselstroom / Bovenleiding Be 2/6 160px BTI 1997-2007 9 2 Gelijkstroom / Bovenleiding Be 2/6 160px CEV (Goldepass) 1997 4 in 2017 verkocht 3× naar BTI 1× naar MIB) 2 Gelijkstroom / Bovenleiding Be 2/6 160px YSteC 2001 2 2 Wisselstroom / Bovenleiding ABe 2/6 160px CJ 2001 4 2 Gelijkstroom / Bovenleiding ABeh 2/6 (7501-7508) (SURF) 160px MVR 2015 4 2 Gelijkstroom / Bovenleiding Beh 2/6 (541-547) (SURF) 160px TPC voor AOMC 2015 7 2 Gelijkstroom / Bovenleiding
Literatuur Spoorwegen; diverse jaargangen. Gerrit Nieuwenhuis, Richard Latten. Uitgeverij de Alk BV, Alkmaar. Theo Stolz: Triebfahrzeuge der Schweiz. Minirex AG, Luzern, 2007, .
Zie ook Regio-Shuttle, een andere door Stadler geproduceerde lighttrain.
Externe links GTW op de officiële website van Stadler Rail Stadler GTW @ Trainspo www.GTW.ch (private Site)