Vlaams Belang

Het Vlaams Belang (VB) is een radicaal-rechtse Belgische politieke partij die eind 2004 ontstond uit het voormalig Vlaams Blok. Ze is Vlaams-nationalistisch en rechts-conservatief, en staat onder meer bekend om haar streven naar een onafhankelijk Vlaanderen, de tegenstand met betrekking tot immigratie door personen die zich volgens de partij weigerachtig opstellen tegen integratie of assimilatie naar westerse normen, de verdediging van de traditionele normen en waarden, en het verzet tegen het oprukken in Europa van de politieke islam en het moslimfundamentalisme.

De partij heeft verkozenen in het Europees Parlement, de Kamer van volksvertegenwoordigers, de Senaat, het Vlaams Parlement, het Brussels Parlement, alle Vlaamse provincies en meer dan 150 steden, gemeenten en Antwerpse stadsdistricten.

Met meer dan 22.000 leden (2021) is het een van de grootste politieke partijen in Vlaanderen.

Geschiedenis Een voorloper van het Vlaams Belang, de Vlaams-nationalistische politieke partij de Volksunie, kreeg eind jaren 1970 te kampen met verschillende splintergroepen na de Egmontcrisis. Een van deze splintergroepen groeide uit tot het Vlaams Blok, dat werd gevormd in 1979.Het cordon sanitaire in België: uitsluiting van Vlaams Belang. Pieter de Jonge, Historiek, 1 nov 2024

Het VB bleef groeien (zie ook Zwarte Zondag), en een cordon sanitaire kon niet vermijden dat de partij eind jaren 1990 uitgroeide tot een van de grootste in Vlaanderen. Begin jaren 2000 werd het Vlaams Blok veroordeeld voor racisme en kon niet langer deelnemen aan de verkiezingen. Hierna werd in 2004 het huidige Vlaams Belang opgericht.

Bij de federale verkiezingen van 2007 stagneerde het Vlaams Belang. De partij boekte overal nog een kleine winst, maar verloor één Kamerzetel in de kieskring Antwerpen. Bij de Vlaamse verkiezingen 2009 echter moest het Vlaams Belang een derde van zijn stemmen inleveren ten opzichte van de verkiezingen van 2004 en bleef de partij op 15,3% steken. Het Vlaams Belang verloor daarbij 11 zetels in het Vlaamse Parlement. Dit was de eerste zware verkiezingsnederlaag van de partij in haar geschiedenis. Een tweede verkiezingsnederlaag bij de federale verkiezingen van 2010 bevestigde de algemene terugval van de partij.

Op 2 maart 2008 werd Bruno Valkeniers op een partijcongres verkozen tot nieuwe partijvoorzitter met 94,6% van de uitgebrachte stemmen. Met deze ruime score volgde hij Frank Vanhecke op. In 2012 werd Valkeniers vervangen door Gerolf Annemans. Na de verkiezingsnederlaag in 2014 werd Tom Van Grieken op 28-jarige leeftijd voorzitter van het Vlaams Belang.

Programma

Ideologische uitgangspunten Het Vlaams Belang omschrijft zichzelf als een rechts-conservatieve, Vlaams-nationalistische partij. In haar streven naar Vlaamse onafhankelijkheid houdt de partij vast aan het zelfbeschikkingsrecht der volkeren en de autonomiegedachte. Inzake het immigratiestandpunt sluit men aan bij de identitaire beweging. Daarnaast profileert het Vlaams Belang zich als een, wat zij noemt, conservatieve en waardengedreven gezinspartij met aandacht voor de traditionele normen en waarden. Ze is een actieve promotor van de Vlaamse identiteit.

Sinds maart 2012 probeert de partij ook de sociale kaart te trekken, onder meer door N-VA, haar concurrent op nationalistisch vlak, af te doen als een neoliberale partij.Tegen de neoliberalen van N-VA: Vlaams Belang vindt eigen 'derde weg', De Standaard, 3 maart 2012.VB wil maximumfactuur voor belastingen, deredactie.be, 3 maart 2012.Vlaams Belang pleit voor maximumfactuur voor belastingen, Gazet van Antwerpen, 3 maart 2012.Vlaams Belang pleit voor maximumfactuur voor belastingen, Het Nieuwsblad, 3 maart 2012. Volgens een analyse van de standpunten in de stemtest van VRT NWS en De Standaard was Vlaams Belang zowel in 2019 als 2024 een economisch rechtse partij. Ook volgens anderen, zoals de vakbond ABVV, is het Vlaams Belang eerder een rechts-liberale partij en is het fout om het Vlaams Belang als een sociale of sociaal-economisch linkse partij te bestempelen vanwege hun effectieve stemgedrag in de verschillende parlementen. Volgens onderzoeker Koen Abts van het Instituut voor Sociaal en Politiek Opinieonderzoek aan de KU Leuven zit de economische agenda van het Vlaams Belang tussen protectionisme en marktliberalisme.

Kritiek Het Vlaams Belang kent een grote conservatieve aanhang, maar er zijn ook veel critici die de partij en haar aanhangers als extreemrechts beschouwen. Recent en minder recent haalde de partij niet alleen geregeld het nieuws doordat er aanhangers van het neonazisme in haar rangen opdoken, ook bleken verwante organisaties contacten met neonazi's te onderhouden. Enige Vlaams Belang-leden zijn tevens lid van de 'volksnationalistische' beweging. Mantelorganisaties VB gaan op bezoek bij Duitse neonazi's, De Standaard, 13 augustus 2008. Geraadpleegd 10 mei 2014.Organisatoren neonaziconcerten opgepakt, Medium4You.be

Vlaams Belang zou hierrond een duale houding hebben, met een salonfähige en een extremere vleugel.Huidskleur al dan niet thema voor Vlaams Belang? "Partij danst al langer op twee benen", VRT NWS, 18 augustus 2022 De eerste groep probeert het Vlaams Belang politiek aanvaardbaar te maken voor de andere partijen om zo het cordon te verbreken. Dit is vergelijkbaar met de pogingen van Marine Le Pen in Frankrijk. De tweede groep houdt radicale figuren binnen de invloedssfeer van het VB. Tot die tweede groep behoort onder meer Sam Van Rooy (Vlaams Parlement).

Tot Rusland Oekraïne binnenviel in februari 2022 hadden leden van de partijleiding veel bewondering voor de Russische president Vladimir Poetin. Volksvertegenwoordiger Frank Creyelman trad zelfs op als verkiezingswaarnemer bij het pro-Russische nep-referendum in de Krim in 2014.Omstreden verkiezingen in Oekraïne: separatistische leiders winnen | VRT NWS: nieuws. Gearchiveerd op 7 december 2022. Dezelfde Frank Creyelman bleek ook steekpenningen aangenomen te hebben van China, net als Filip Dewinter.

Structuur Het Vlaams Belang kent verschillende nationale partijorganen. Dit zijn het partijcongres, de partijraad en het partijbestuur.

Het partijbestuur van het Vlaams Belang zorgt voor de dagelijkse werking van de partij. Dit partijorgaan komt wekelijks samen. Het is belast met de voorbereiding en uitvoering van de beslissingen van de partijraad. Het neemt beslissingen betreffende de organisatie en de werking van de partij en coördineert de werking van de diensten en de parlementaire fracties.

De partijraad is statutair het hoogste gezagsorgaan binnen de partij. Deze raad bestaat uit de leden van het partijbestuur aangevuld met alle overige parlementsleden, vertegenwoordigers van elke regio, vertegenwoordigers van de Vlaams Belang Jongeren en een aantal gecoöpteerde leden.

Op het partijcongres spreken de statutaire kaderleden zich uit over de kandidaat-partijvoorzitter en het partijprogramma en over een coalitie na verkiezingen.

De voorzitter van het Vlaams Belang is Tom Van Grieken, die eind 2014 Gerolf Annemans opvolgde. Annemans volgde in 2012 Bruno Valkeniers op, die zelf Frank Vanhecke na 16 jaar had afgelost, die op zijn beurt binnen het toenmalige Vlaams Blok in 1996 de opvolger van stichter en eerste voorzitter Karel Dillen was geweest.

Voorzitter Periode Opmerkingen Frank Vanhecke 14 november 2004 - 2 maart 2008 Herkozen op 12 december 2004. Bruno Valkeniers 2 maart 2008 - 16 december 2012 Verkozen op 2 maart 2008. Gerolf Annemans 16 december 2012 - 19 oktober 2014 Verkozen op 16 december 2012. Tom Van Grieken Sinds 19 oktober 2014 Verkozen op 19 oktober 2014, herkozen op 16 november 2019 en 10 december 2023.

Naast een nationale organisatie is er een uitgebouwde plaatselijke partijwerking. De partij beschikt in elk van de provincies over een secretariaat, waar belanghebbenden met vragen terecht kunnen.

Daarnaast zijn binnen het VB een jongerenwerking (Vlaams Belang Jongeren) en seniorenwerking (Senioren Forum) actief.

Leden In 2017 bedroeg het ledental van de partij 18.153 leden. Daarmee stond ze toen op de 5e plaats in Vlaanderen wat het aantal partijleden betreft, meer bepaald na respectievelijk Open Vld, CD&V, sp.a en N-VA.Ondanks hoeraberichten: steeds minder partijleden, VRT, 23 januari 2018. Geraadpleegd op 26 februari 2019. De jaren erna steeg het aantal leden gaandeweg: 18.311 in 2018, 18.404 in 2019, 18.763 in 2020 en halfweg 2021 waren het er 22.194. In de eerste jaren na de oprichting lag het aantal leden ook boven de 20.000.Quintelier, Ellen; Hooghe, Marc, De evolutie van het ledenaantal van de politieke partijen in Vlaanderen, 1980-2009, Centrum voor Politicologie, KU Leuven, 2010. Tussen 2007 en 2010 verloor de partij zo'n 20% van haar leden.

Verkiezingen Het Vlaams Belang was na de Vlaamse parlementsverkiezingen van 2004 de grootste politieke fractie in het Vlaams Parlement, vóór de afzonderlijke fracties van CD&V en N-VA. Onder de naam Vlaams Belang heeft de partij voor het eerst in 2006 aan verkiezingen deelgenomen. Zie ook het kopje Verkiezingen voor de verkiezingsuitslagen van het Vlaams Blok vóór deze datum.

Gemeenteraadsverkiezingen 2006

Federale verkiezingen 2007

Op de nieuwjaarsreceptie van 14 januari 2007 van het Vlaams Belang legde toenmalig voorzitter Frank Vanhecke de lat op 18% (de verkiezingsuitslag in 2003) en één stem. De voorzitter deed een pleidooi tegen een versnippering ter rechterzijde met de uitspraak: "Wij zijn en blijven voorstanders van een Forza Flandria, van de eenheid rond en naast het Vlaams Belang". Enkel VLOTT ging hierop in. Vlaams Belang en VLOTT trokken dan ook als kiesalliantie naar de kiezer.

Het op 4 maart 2007 voorgestelde verkiezingsprogramma komt neer op de volgende punten: Een onafhankelijk en beter Vlaanderen met een volledige en directe splitsing van de sociale zekerheid met verlaging van de fiscale druk. Een immigratiestop, want de Vlaamse samenleving is geen "assimilatiemachine"; geen "multicultureel" waanbeeld, maar een Vlaamse leidcultuur. Criminaliteit: nultolerantie en meer blauw op straat; uitbreiding van het recht op zelfverdediging naar eigen bezittingen; verruiming van de voorwaardelijke hechtenis en het snelrecht; afschaffing van de Wet-Lejeune; invoering van statistieken met de etnische afkomst van de misdadigers; terrorisme en islam samenrijmen. Vrije meningsuiting: afschaffing van het cordon sanitaire en stopzetting van de "heksenjacht" op VB'ers bij de bestaande vakbonden; afschaffing van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding. Herstellen van de traditionele Europese waarden en normen; euthanasie en abortus zijn ongewenst; instelling van een opvoedersloon voor thuisblijvende ouders en traditioneel onderwijs als norm. Het VB profileert zich ook als dé echte Vlaamse familiepartij na een op 31 maart 2007 georganiseerde familiedag in het pretpark Bobbejaanland te Lichtaart. Op deze 150.000 euro kostende dag, die deels als verkiezingsuitgave geboekt werd, waren 12.500 partijleden aanwezig.

Bij de federale verkiezingen van 10 juni 2007 bleek de partij volgens analisten aan haar plafond te zitten. Ten opzichte van de Vlaamse verkiezingen van 2004 verloor ze namelijk 220.000 stemmen. Eén en ander was echter het gevolg van het onverwachte succes van de nieuwe partij Lijst Dedecker (6,5%), die daarmee de kiesdrempel van 5% ruimschoots haalde, en het grote succes van het kartel CD&V-N-VA. Toenmalig voorzitter Frank Van Hecke en Marie-Rose Morel werd in de partij verweten geen kartel aangegaan te hebben met Dedecker.Wij blijven enige echte oppositiepartij, De Standaard, 11 juni 2007 (interview met Frank Vanhecke).