Jelena Nikolajevna Nikolajeva (Russisch: Елена Николаевна Николаева) (Aksjiki, Tsjoevasjië, 1 februari 1966) is een voormalige Russische snelwandelaarster. In haar imposante carrière behaalde ze twee wereldtitels en één olympische titel. Ook heeft ze het wereldrecord in handen op het 10 km snelwandelen.
Loopbaan Haar eerste wereldtitel behaalde Nikolajeva op de wereldindoorkampioenschappen van 1993 in Toronto op het onderdeel 5000 m snelwandelen, waar ze het goud veroverde voor de Australische Kerry Saxby-Junna (zilver) en de Italiaanse Ileana Salvador (brons). Vervolgens won ze op de Olympische Spelen van 1996 in Atlanta de olympische titel op de 10 km snelwandelen en finishte hiermee voor de Italiaanse Elisabetta Perrone (zilver) en de Chinese Wang Yan (brons).
Tien jaar na haar eerste wereldtitel behaalde Jelena Nikolajeva haar tweede op het WK 2003 in Parijs op de 20 km snelwandelen, voor de Ierse Gillian O'Sullivan en de Wit-Russische Valentina Tsyboelskaja (brons). In 2004 probeerde ze op de Olympische Spelen van Athene haar atletiekcarrière met glans af te sluiten, nadat ze eerder dat jaar de wereldbeker snelwandelen had gewonnen, maar ze moest genoegen nemen met een zeventiende plaats.
Jelena Nikolajeva heeft sinds 1996 het wereldrecord op de 10 km snelwandelen in handen.
Titels Olympisch kampioene 10 km snelwandelen - 1996 Wereldkampioene 20 km snelwandelen - 2003 Wereldindoorkampioene 3000 m snelwandelen - 1993 Sovjet-kampioene 10 km snelwandelen - 1987, 1988, 1992 Russisch kampioene 10 km snelwandelen - 1996 Russisch kampioene 20 km snelwandelen - 1996, 2001, 2002
Persoonlijke records Baan OnderdeelPrestatieDatumPlaats3000 m snelwandelen12.01,5312 juli 1998Formia5000 m snelwandelen20.54,655 september 2002Tivoli10.000 m snelwandelen43.36,41198820.000 m snelwandelen1:27.49,36 september 2001Brisbane
Weg OnderdeelPrestatieDatumPlaats10 km snelwandelen41.04 (WR)20 april 1996Sotsji20 km snelwandelen1:26.2218 mei 2003Tsjeboksary
Indoor OnderdeelPrestatieDatumPlaats3000 m snelwandelen 11.49,7312 maart 1993Toronto
Palmares 3000 m snelwandelen (indoor) 1991: 5e WK indoor - 12.09,60 1993: WK indoor - 11.49,73 1994: 4e EK indoor - 11.57,49
10.000 m snelwandelen 1997: 9e WK - 45.01,90 1998: Goodwill Games - 43.51,97
10 km snelwandelen 1987: 5e WK - 44.54 1992: OS - 44.33 1993: Wereldbeker - 45.22 1993: 7e WK - 43.47 1994: EK - 42.43 1995: WK - 42.20 1995: Wereldbeker - 42.32 1996: OS - 41.49
20.000 m snelwandelen 2001: Goodwill Games - 1:27.49,3
20 km snelwandelen 1999: 4e Wereldbeker - 1:28.23 1999: 12e WK - 1:34.10 2001: 5e Europacup - 1:28.20 2002: EK - 1:28.20 2002: 4e Wereldbeker - 1:29.12 2003: Europacup - 1:26.22 2003: WK - 1:26.52 2004: Wereldbeker - 1:27.24 2004: 17e OS - 1:32.26
Categorie:Russisch atleet Categorie:Russisch olympisch kampioen Categorie:Olympisch deelnemer van het gezamenlijk team Categorie:Russisch snelwandelaar Categorie:Atleet uit de Sovjet-Unie