thumb|In 1967 tijdens een repetitie voor een optreden in een TROS-programma thumb|Stevie Wonder tijdens een optreden met Burt Bacharach in de jaren zestig Stevie Wonder (Saginaw (Michigan), 13 mei 1950), geboren als Stevland Hardaway Judkins of Stevland Hardaway Morris,Encyclopaedia Britannica: "Stevie Wonder" is een Amerikaans zanger, componist en multi-instrumentalist. Op twaalfjarige leeftijd werd deze blinde rhythm-and-blues-, soul-, pop- en funkartiest door Motown geïntroduceerd als de nieuwe Ray Charles. In het begin werd zijn carrière vrijwel geheel door de platenbazen bepaald, maar in de jaren zeventig verwierf hij met een nieuw platencontract artistieke vrijheid en nam hij een aantal muziekalbums op die door zowel het publiek als recensenten gunstig werden ontvangen. Hij oogstte succes met onder meer "Higher Ground" en "I Just Called to Say I Love You". Hij heeft meer dan honderd miljoen platen verkocht, won vijfentwintig Grammy Awards en werd in 1989 opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame.The Independent (18 juli 2011). "Rock in Rio adds extra day, Stevie Wonder to headline". Geraadpleegd op 8 oktober 2011.
Biografie Jeugd: van 1950 tot 1969 Wonder werd twee maanden te vroeg geboren en bracht zijn eerste dagen door in een couveuse. Hij kreeg zuurstof omdat hij niet goed ademde door onrijpheid van zijn longen. Het teveel aan zuurstof dat hem in de couveuse werd toegediend, verstoorde echter de groei van de bloedvaten in zijn ogen, waardoor hij blind werd. Deze aandoening wordt prematurenretinopathie genoemd.
Wonder is het derde kind van Lula Mae Hardaway, die uiteindelijk zes kinderen kreeg. Zijn vader heette Calvin Judkins, maar op Wonders geboorteakte stond de naam Morris vermeld.Hulsman, Bernard (29 mei 2010). "Het recht op alle vrouwen ter wereld". NRC. Geraadpleegd op 7 februari 2011. Door de jaren heen heeft Wonder gebruikgemaakt van verschillende namen: Morris, Judkins en Hardaway.In Lula Mae's biografie, getiteld Blind Faith: The Miraculous Journey of Lula Hardaway, Stevie Wonder's Mother, wordt "Stevland Judkins" als geboortenaam genoemd. Deze naam werd ook door Wonder gebruikt toen hij zijn handtekening onder de 'liner notes' van het album Songs in the Key of Live (1976) zette. In een latere uitgave van Lula Mae's biografie menen de schrijvers, Dennis Love en Stacy Brown, dat Wonder geboren werd als "Steveland Judkins". In het begin van de jaren zestig tekende Wonder een contract bij Motown Records. Hij gebruikte daarvoor een oude familienaam, "Stevie Morris". Zie hierover Ribowsky 2010, p. 11. Calvin Judkins was een veteraan van de Tweede Wereldoorlog.Jet (23 december 1976). "Stevie Wonder's father, 72, dies in veterans hospital". Geraadpleegd op 9 februari 2011. Hij had een drankprobleem, sloeg zijn vrouw en zou haar gedwongen hebben tot prostitutie.The New York Times (9 juni 2006). "Lula Mae Hardaway, 76, Stevie Wonder's mother, dies". Geraadpleegd op 9 februari 2011.Werner 2004, p. 40. Hardaway scheidde in het voorjaar van 1953 van Judkins en verhuisde met de kinderen naar Detroit.The Independent (12 juli 2008). "Stevie Wonder: blind faith". Geraadpleegd op 7 februari 2011.
Eerste successen Op zevenjarige leeftijd speelde Wonder voor het eerst piano. Hij zong in een kerkkoor en leerde zichzelf (chromatische) mondharmonica,Perone 2006, p. 3. drums en basgitaar spelen. Hij maakte vaak muziek met een jeugdvriendje, John Glover. Als "John and Steve" imiteerden ze zangers als Jackie Wilson en Smokey Robinson, die ze op de radio hoorden.Williams 2001, p. 24. Wonder bespeelde daarbij de bongo's en Glover speelde gitaar. Een neef van Glover, Ronnie White, maakte met Robinson deel uit van rhythm-and-bluesgroep The Miracles. Nadat hij Wonders vertolking van het Miracles-lied "Lonely Boy" had gehoord, regelde White een auditie bij Hitsville Records (later omgedoopt tot Motown). Brian Holland, destijds werkzaam bij dit platenlabel als scout, was onder de indruk en bracht Wonder in contact met oprichter Berry Gordy.
Op elfjarige leeftijd sloot Wonder, geholpen door zijn moeder, met Motown zijn eerste platencontract. Hij volgde lessen aan de Michigan School for the Blind en bracht veel van zijn vrije tijd door in de muziekstudio. In augustus 1962 werd het liedje "I Call It Pretty Music, but the Old People Call It the Blues" als eerste single van Wonder uitgegeven. Enkele maanden later verschenen ook "Little Water Boy" en "Contract on Love" in de winkel. Geen van de singles zorgde voor succes en zijn eerste twee albums, The Jazz Soul of Little Stevie (september 1962) en Tribute to Uncle Ray (oktober 1962), konden evenmin het grote publiek bekoren. In 1963 brak Wonder echter door met het liedje "Fingertips (Part 2)". Deze single, die tijdens een optreden in het Regal-theater in Chicago werd opgenomen, werd op 21 mei 1963 uitgebracht onder de naam Little Stevie Wonder.Over de herkomst van de naam "(Little) Stevie Wonder" doen ruwweg twee verschillende verhalen de ronde. Berry Gordy schreef in 1995 in zijn autobiografie, getiteld To Be Loved: The Music, the Magic, the Memories of Motown, dat hij bij het horen van Wonders muziek uitriep "boy, that kid's a wonder" en dat sindsdien de naam Wonder gebruikt wordt. Zie hierover Williams 2001, p. 24. Een meer populaire verklaring is dat Clarence Paul, die in de jaren daarna veel met hem zou samenwerken, op de artiestennaam Wonder kwam en had gezegd: "[w]e can't keep introducing him as 'The Eighth Wonder of the World" (Nederlands: 'we kunnen hem niet blijven introduceren als het achtste wereldwonder'). In "Fingertips" nam Wonder de zangpartijen, bongo's en mondharmonica voor zijn rekening en het drumspel werd verzorgd door Marvin Gaye. De single werd in de Verenigde Staten een nummer één-hit.
De mensen achter het Motownlabel vreesden dat het succes van "Fingertips" niet geëvenaard zou worden. Bijna het gehele repertoire van Wonder werd in het begin van de jaren zestig bepaald door de managers en schrijvers van Motown, zoals Holland en Clarence Paul. Tussen september 1963 en augustus 1965 werden zeven singles uitgegeven. De succesvolste hiervan, "Hey Harmonica Man", behaalde de negenentwintigste plek in de Amerikaanse hitlijst.Perone 2006, p. 5. De voor hem geschreven liedjes sloegen niet aan en tot overmaat van ramp kreeg Wonder de baard in de keel. Het probleem met zijn stem werd ondervangen doordat hij zijn nummers in duet ging zingen met Paul.Swenson 1986, p. 39. Sylvia Moy hoorde Wonder een riff spelen en maakte daar in samenwerking met Henry Cosby het liedje "Uptight (Everything's Alright)" van. In november 1965 werd dit lied als single uitgegeven en met een derde plaats in de Amerikaanse hitlijst betekende dit nummer een heropleving van Wonders succes. Met "A Place in the Sun" en een vertolking van het door Bob Dylan geschreven "Blowin' in the Wind" scoorde Stevie Wonder, sinds 1964 zonder de toevoeging "Little", nog meer hits.
In de tweede helft van de jaren zestig schreef Wonder veel van zijn liedjes samen met Cosby en Moy. Hij nam zijn muzikale ideeën met een bandrecorder op, waarna Cosby er verder aan schaafde. Moy hielp met het schrijven van de liedteksten. Wonder vertelde in 1969 in een interview dat het schrijven van hele liedteksten niet aan hem besteed was:
Artistieke vrijheid bij Motown In 1970 werd het album Signed, Sealed & Delivered uitgegeven. Hierop speelden onder anderen ook Syreeta Wright, met wie hij later dat jaar trouwde, en Lynda Laurence. Tijdens de optredens ter promotie van het album liet hij zich begeleiden door The Third Generation, een achtergrondkoortje bestaande uit Laurence, haar zus Sundray Tucker en nicht Terri Hendricks.Driving Wheel. Biografie van Lynda Laurence. Geraadpleegd op 1 juni 2011.Davis, Sharon. "Lynda Laurence: supremely blessed". Blues and Soul. Geraadpleegd op 1 juni 2011.
Op de eenentwintigste verjaardag van Wonder liep het door zijn moeder ondertekende contract bij Motown af. Hij hernieuwde het contract aanvankelijk niet en inde een miljoen dollar bij het label. Met dit geld liet hij zijn eigen muziekstudio bouwen en hij schreef zich in bij de University of Southern California.Perone 2006, p. 25. Een maand voor zijn verjaardag verscheen het album Where I'm Coming From. Wonder wilde meer artistieke vrijheid en die bereikte hij in maart 1972 met een nieuw contract bij Motown. Het label mocht zijn platen uitgeven, maar Wonder behield alle rechten op zijn muziek. Where I'm Coming From was al aanmerkelijk beïnvloed door de onderhandelingen tussen Wonder en Motown. Het was het eerste album dat hij volledig zelf produceerde en ook uit de inhoud van de door Wonder gezongen teksten blijkt een grotere onafhankelijkheid. In het nummer "I Wanna Talk to You" zingt hij bijvoorbeeld over racisme, een onderwerp waarover bij Motown niet of nauwelijks werd gezongen. Ook Marvin Gaye, met wie hij in de beginjaren had opgetreden, ontworstelde zich indertijd, met het album What's Going On in 1971, aan het strikte beleid van de platenbazen.Huey, Steve. Biografie van Stevie Wonder. Allmusic. Geraadpleegd op 10 februari 2011.
Het eerste album dat onder het tweede contract werd uitgegeven was Music of My Mind, in het voorjaar van 1972. De muziek voor deze plaat was al opgenomen tijdens de onderhandelingen. Wonder scheidde van Wright toen het album werd uitgegeven, maar schreef nog wel enkele liedjes van haar debuutalbum. Hij verzorgde in 1972 het voorprogramma van de Rolling Stones en bracht zo zijn muziek nog meer onder de aandacht van het blanke publiek. Wonder werkte voor Music of My Mind voor het eerst samen met het Britse elektronische-muziekduo Malcolm Cecil en Robert Margouleff, ook wel bekend als Tonto's Expanding Head Band.History of Rock. Biografie van Stevie Wonder. Geraadpleegd op 10 februari 2011. Deze samenwerking had onder meer tot gevolg dat Wonder veel gebruik ging maken van synthesizers en de talkbox in zijn muziek introduceerde.
In het najaar van 1972 bracht Motown het album Talking Book uit. De tournee met de Stones had tot gevolg dat twee van de singles van dit album, het energieke funknummer "Superstition" en het liefdesliedje "You Are the Sunshine of My Life", een succes werden. Beide platen bereikten de hoogste positie in de Amerikaanse hitlijst.Rolling Stone. Biografie van Stevie Wonder. Geraadpleegd op 10 februari 2011. Talking Book is, meer dan de voorgaande albums, een uiting van Wonders persoonlijke gevoelens en opvattingen:
Talking Book werd begin augustus 1973 gevolgd door Innervisions, een conceptalbum waarmee Wonder zijn visies op de maatschappij naar buiten bracht. Met het lied "Too High" waarschuwt hij voor de gevaren van drugs en in "Living for the City" beschrijft hij hoe moeilijk het leven van een zwarte man in New York was.Perone 2006, p. 49. Wonder werkte vaak tot diep in de nacht aan het schrijven en opnemen van de muziek.Werner 2004, p. 192. Bij de Grammy Awards in 1974 viel Wonder vier keer in de prijzen. Innervisions werd daarbij geprezen als het beste muziekalbum van 1973.