Een veldloge is een begrip uit de vrijmetselarij en kan twee dingen betekenen: een ambulante (militaire) vrijmetselaarsloge die niet aan een vaste plaats gebonden is, dan wel de uitvoering van een ritueel door vrijmetselaars buiten het eigen logegebouw.
Een ambulante (militaire) loge Vanaf de eerste helft van de achttiende eeuw kwam het voor dat een aantal militairen binnen een legeronderdeel samen een eigen vrijmetselaarsloge stichtten, een veldloge. Deze veldloge hield vervolgens bijeenkomsten op de plaats waar het legeronderdeel zich op dat moment bevond. Veldloges kwamen zowel in Noord-Amerika als in Europa voor, binnen Europa onder meer in Ierland, Engeland, Duitsland en Frankrijk.
Een Nederlands voorbeeld is de loge 'La Concorde', behorende bij het regiment Nationalen (no. 4). Deze loge was een van de zogenaamde 'loges fondatrices': een van de tien loges die in 1756 de Groote Loge der Zeeven Vereenigde Nederlanden hebben opgericht, een voorloper van het huidige Grootoosten der Nederlanden. Loge 'La Concorde' is in diverse Nederlandse steden gelegerd geweest, door haar aanwezigheid zijn in Kampen (1770, Le Profond Silence), Den Bosch (1776, De Edelmoedigheid) en Sluis (1783, L'Amitié sans Fin) loges ontstaan. miniatuur|Duitse veldloge "Zum aufgehenden Licht an der Sonne" tijdens de Eerste Wereldoorlog. Collectie Deutsches Freimaurermuseum Na de Franse Revolutie zag Napoleon in de vrijmetselarij een middel om het leger te verenigen, met als gevolg dat tijdens zijn regering (1799 - 1814) het aantal vrijmetselaarsloges in Frankrijk toenam van 300 naar ruim 1200, hieronder waren een groot aantal veldloges. In de Franse Tijd - waarin de Nederlanden overheerst werden door Frankrijk - waren verschillende van deze loges in de Nederlanden actief, bijvoorbeeld loge 'L'Union Constante Militaire' welke op meerdere plaatsen gelegerd was.
Gedurende de Eerste Wereldoorlog waren er enkele Duitse veldloges actief in België. In Nederland werd tijdens de Eerste Wereldoorlog een Engelse loge opgericht door Engelse militairen die in Groningen geïnterneerd waren, de Gastvrijheid Lodge.
In de eenentwintigste eeuw komt het fenomeen van de militaire veldloge nog sporadisch voor, onder meer in Duitsland.
Een ritueel buiten het logegebouw Heden ten dage wordt met een veldloge primair een bijeenkomst bedoeld, waarbij een vrijmetselaarsloge het ritueel opvoert wat bij een Open Loge behoort, op een locatie buiten haar eigen logegebouw. Hiervoor wordt een besloten locatie gezocht, doorgaans in de open lucht. Dit kan bijvoorbeeld een afgeschut stuk bos of een veld zijn.
Vanuit praktische overwegingen wordt vaak de viering van de zomerzonnewende (in vrijmetselaarsjargon: Zomer Sint Jan) gekozen om een veldloge te houden.
Appendix
Categorie:Vrijmetselaarsgebruik Categorie:Vrijmetselaarsloge