thumb|250px|Peñalara: de hoogste berg van de Sierra de Guadarrama's De Sierra de Guadarrama is een Spaanse bergketen die ongeveer de helft beslaat van het Castiliaans Scheidingsgebergte. Het gebergte ligt tussen de Sierra de Gredos in de provincie Ávila en de Sierra de Ayllón in de provincie Guadalajara. De keten strekt zich uit in een zuidwest noordoostelijke richting. Dit van de provincie Madrid in het zuiden tot aan de provincies Ávila en Segovia in het noorden. De keten is gemiddeld genomen ongeveer 80 km lang en de hoogste top is de 2430 m hoge Peñalara.
De begroeiing op deze bergketen kenmerkt zich door met name grove dennenbossen. Op de lagere gedeelten vinden we eiken- en steeneikbossen. De toppen worden gedomineerd door weiden met her en der struiken. In de bergketen is een verscheidenheid aan zoogdieren te vinden zoals herten, reeën en dassen. Er zijn bijvoorbeeld soorten marters, wilde katten, vossen en hazen. Er is een verscheidenheid aan watervogels in de bergmeren en stuwmeren. Ook vliegen er roofvogels als de Spaanse keizerarend en de monniksgier rond.
Op de uitlopers van deze bergketen zijn, vooral richting Madrid, dichtbevolkte gebieden. Verschillende wegen en spoorwegen doorkruisen het gebergte. Ook is er een ontwikkelde toeristische sector die een verscheidenheid aan bergsporten biedt. De menselijke aanwezigheid zet druk op de natuurlijke omgeving van het berggebied. In 2013 kreeg de Sierra de status van nationaal park (Spaans: Parque Nacional de la Sierra de Guadarrama). In het nationaal park wordt 30 000 ha natuur beschermd op de zuidoostelijke flank van de Sierra de Guadarrama. Daarnaast is er ook het Natuurpark Sierra Norte de Guadarrama.
Omschrijving thumb|250px|Noordkant van de Cabezas de Hierro in de lente thumb|250px|Embalse de Navacerrada (Navacerrada dam) thumb|250px|Uitzicht op de hoogste top van de keten, de Peñalara thumb|250px|Siete Picos thumb|250px|Winters aanblik van steeneiken met de Monte Abantos op de achtergrond
Etymologie van de naamgeving De naam, Sierra de Guadarrama (Guadarrama bergen), komt van de rivier de Guadarrama en de stad Guadarrama, beide te vinden in deze bergen. Het woord Guadarrama zelf stamt af van de Arabische woorden voor zand rivier — Guad staat voor wadi, dat rivier betekent, arrama staat voor al-rama, dat zand betekent. De naam was verbonden aan de rivier (en de stad en de bergen) tijdens de Arabische bezetting van Spanje (722-1492) en heeft die naam sindsdien gehouden zelfs na de reconquista.
Algemene informatie Met een lengte van 80 kilometer zich uitstrekkend van zuidwest naar noordoost, vormt het gebergte een scheiding in de Spaanse Hoogvlakte met de noord- en zuidmeseta op het Iberisch Schiereiland. De Sierra maakt deel uit van het zogenaamde Castiliaans Scheidingsgebergte.
De meeste bergen bevinden zich tussen de 900 à 1200 meter boven zeeniveau. De belangrijkste toppen steken gemiddeld 1000 meter uit boven de omgeving. De hoogste top, de Peñalara, is 2430 meter hoog. De bergketen begint in de vallei van de rivier Alberche, die de Sierra de Gredos in tweeën splitst en eindigt bij de Somosierra, die de hydrografische grens vormt tussen het rivierbekken van de Taag en de Douro. Bergstromen als de Jarama, Guadarrama en de Manzanares monden uit in de rivier de Taag. De rivieren de Duratón, de Cega en de Eresma leveren hun water aan de rivier de Douro. De meest noordoostelijke punt ligt in de buurt van 41° 4' Noord, 3° 44' West en die van het zuidwestelijke uiterste bij 40° 22' Noord, 4° 18' West.
De hoofdketen ligt zuidwest noordoostwaarts maar er is ook een westelijke aftakking die bekendstaat als de Cuerda Larga of Montes Carpetanos. Deze naam wordt soms gebruikt voor het noordelijke gebied van de hoofdketen tussen Peñalara en Somosierra. De subketen van de Carpetanos begint in de regio Madrid, bij de Puerto de Navacerrada over een lengte van 15 km. De subketen overstijgt en de 2000 meter richting de Morcuera-pas (Puerto de la Morcuera). Vanaf hier worden de Carpetanos lager tot aan de samenvloeiing van de rivieren Lozoya en Jarama. De hoogste top van de Cuerda Larga is de Cabezas de Hierro van 2383 meter.
Tussen de Cuerda Larga en de hoofdtak van de Sierra de Guadarrama ligt de vallei van de Lozoya. Een van meer schilderachtige valleien van het Castiliaans Scheidingsgebergte, met aantrekkingskracht optoeristen. In de winter is het geschikt om te skiën en in de zomer voor andere buitensporten. Een andere westelijke vertakking van de Guadarramas, La Mujer Muerta (De dode vrouw) of Sierra del Quintanar (Quintanar bergen), begint bij de Fuenfría Pas (Puerto de la Fuenfría) en ligt geheel in de provincie Segovia. De lengte van deze tak bedraagt 11 kilometer en heeft verschillende toppen van meer dan 2000 meter, waaronder de Montón de Trigo (Nederlands: "Tarweberg").
Naast de Cuerda Larga en de La Mujer Muerta bevinden zich in de buurt van dit gebergte ook diverse kleine bergen of uitlopers van de Sierra de Guadarrama. Noemenswaardig zijn, in de regio Segovia, de: de Cerro (heuvel) de las Cardosillas (1635 m), de Cerro de Matabueyes (1485 m), de Cerro del Caloco (1565 m) en de Sierra de Ojos Albos (1662 m). In de regio Madrid, van noord naar zuid, de Cerro de San Pedro (1423 m) de Sierra del Hoyo (1404 m) de Cerro Cañal (1331 m) de Las Machotas (1466 m).
Noemenswaardige bergen De toppen van de Guadarrama zijn relatief plat, sommige zijn beduidend groter dan andere in de keten : (De belangrijkste bergen staan in dikke letters.) Monte Abantos (1753m) Bola del Mundo (2265m) Cabezas de Hierro (2383m), hoogste van de Cuerda Larga Dos Hermanas (2285m) Flecha (2078m) La Maliciosa (2227m) La Najarra (2108m) El Nevero (2209m); een van de meest noordelijk gelegen toppen van de bergketen Pandasco (2238m) Peña del Águila (2010m) Peñalara (2430m), de hoogste berg van de Guadarramas La Peñota (1945m) Risco de los Claveles (2387m) Risco de los Pájaros (2334m) Siete Picos (2138m) Montón de Trigo (2161m) Cerro de Valdemartín (2280m) El Yelmo (1717m), de belangrijkste top van La Pedriza
Geologie thumb|250px|Winterse aanblik van de La Maliciosa top thumb|320px|Een kleine poel van de Eresma rivier thumb|250px|Pijnboombos in de winter thumb|250px|Peñalara cirque De Sierra de Guadarrama komt voort uit platentektoniek van het zuidelijke sub-plateau en het noordelijke subplateau, die beide deel uitmaken van het grotere Iberisch plateau, het Meseta central. De bergketen is gevormd gedurende het Cenozoïcum (ongeveer 65,5 miljoen jaar geleden), hoewel het overheersende materiaal waaruit de bergen samengesteld zijn (graniet) reeds aanwezig was. Dit was al gevormd tijdens de Hercynische orogenese gedurende het Paleozoïcum, toen de continentale collisie tussen Laurasia en Gondwana plaatsvond waaruit Pangea ontstond. De bergen hebben sinds hun formatie blootgestaan aan significante erosie, wat ook de reden is dat veel toppen, vooral in de noordelijke en zuidelijke delen, afgeplatte toppen hebben (door bergbeklimmers "cuerdas" genoemd). Door deze eigenschappen, het gesteente dat de Sierra de Guadarrama vormt, heeft een oudere oorsprong dan andere bekende bergketens zoals de Pyreneeën, Alpen, Andes en de Himalaya.
Het ontstaan Tijdens het mid-Paleozoïcum tijdperk (tussen de 360 en 290 Ma) vormde zich een eerste onderlaag van oud graniet en sediment dat door metamorfose gneis vormde. Daarna, ongeveer tussen 290 en 250 ma gedurende het Carboon tijdperk, scheurde het gneis waardoor grote hoeveelheden magma de oppervlakte kon bereiken wat uiteindelijk uithardde en een granieten laag vormde. In de laatste fase van het Paleozoïcum tijdperk, gedurende de Perm periode, veroorzaakte de botsing van tektonische platen het omhoog komen van het gebergte. Uiteindelijk, gedurende het einde van het Paleozoïcum tijdperk en door het Mesozoïcum tijdperk (tussen 250 en 65 ma) tot het heden, zorgt de voortdurende erosie ervoor dat de bergen van de Guadarramas minder groot, en vlakker en ronder zijn.
Het was ook zo dat tijdens deze geologische era een verschuiving van oceanen plaatsvond waardoor de huidige locatie van het gebergte ooit, voor een tijdje, deel heeft uitgemaakt van de oceaan. Het is mogelijk dat de toppen van dit gebergte ooit kleine eilanden waren die maar net boven de oppervlakte van de oceaan uitstaken. Dit verklaart de aanwezigheid van kalksteen (een sedimentair gesteente dat ontstaat door de opeenhoping van (kalkhoudende) stoffelijke overblijfselen van in zee levende organismen) wat gevonden is op de randen van het gebergte en in grotten. De vorming van kalksteen zijn duidelijk aanwezig bij een aantal toppen zoals de El Vellón, La Pinilla en Patones.
Er speelde zich tijdens het Cenozic nog meer processen af dat voor de huidige aanblik van de Guadarammas heeft gezorgd. De erosie van het rotsachtige massief zorgde ervoor dat in de dalen veel zandsteen te vinden is. De werking van gletsjers gedurende het Kwartair gaf gestalte aan het gebergte met kleine cirques, uitgesneden gletsjermeren en achtergelaten morenen. Al deze eigenschappen zijn zichtbaar op de Peñalara. Bovendien worden sporen van gletsjers gevonden op de El Nevero en La Maliciosa in de vorm van schaapswolachtige rotsen en kleine cirques. Uiteindelijk zorgde de werking van de gletsjers voor een heel netwerk van rivieren die kriskras van de berghellingen afkomen en voor uitgeslepen valleien en terrassen zorgde om uiteindelijk te resulteren in het huidige landschap.
Belangrijke steden en dorpen De Sierra de Guadarrama is omringd door prominente bevolkingscentra met veel tweede huizen, voornamelijk bevolkt tijdens vakantieperioden. Door de demografische druk op en bij de zuidoostelijke hellingen van de bergketen in de provincie Madrid is erg hoog, gedeeltelijk te verklaren doordat veel mensen in de buurt van de bergen wensen te leven. De belangrijkste steden zijn San Lorenzo de El Escorial, Guadarrama, Navacerrada, Cercedilla, Manzanares el Real, Miraflores de la Sierra en Rascafría in de provincie Madrid en Los Ángeles de San Rafael en Real Sitio de San Ildefonso in de provincie Segovia. Deze steden zijn een uitvalsbasis voor toeristen om de nabijgelegen bergen in te trekken. Deze steden functioneren ook als toeristencentra waar overnachtingsplaatsen, restaurants en winkels voor toeristen te vinden zijn. Hoewel deze gemeenten aan de voet van de bergen liggen zijn zij gesitueerd beneden de 1200 meter. De Sierra de Guadarrama dient als achtergrond voor de steden Madrid en Segovia, hoewel Segovia er dichterbij ligt dan Madrid.
Bezienswaardigheden thumb|250px|Valle de la Fuenfría, vanuit Siete Picos thumb|250px|Valle de Valsaín, vanuit Siete Picos thumb|250px|Uitzicht op La Pedriza thumb|250px|Peñalara's Laguna grande thumb|250px|Valle del Lozoya, vanaf de Peñalara De Sierra de Guadarrama heeft een reeks valleien en gebieden die interessant zijn vanuit zowel esthetisch als ecologisch gezichtspunt. Door de nabijheid van de verstedelijkte regio rond Madrid worden veel van die gebieden het hele jaar door bezocht door bergbeklimmers en dagjesmensen. De drukstbezochte plekken zijn Parque Natural de Peñalara (Peñalara natuurgebied) en La Pedriza, een ongewone rotsformatie.
Valle (vallei) de la FuenfríaEen oostelijke vallei in de buurt van de stad Cercedilla. Deze vallei herbergt een van de best bewaarde wilde pijnboom bossen van deze bergketen. De vallei ligt in noord-zuidelijke richting tussen Siete Picos en de rand van de provincie Segovia en heeft een lengte van ongeveer 5 km en een breedte van ongeveer 2 km. De dichte bebossing van de vallei herbergt een diepe kreek en een goed bewaarde oude Romeinse weg die door de bergen loopt richting de Fuenfría-pas. Tijdens vakanties en in de weekeinden wordt deze vallei overspoeld door toeristen en bergbeklimmers.