Onder de Chinezen in Nederland wordt de bevolkingsgroep in Nederland verstaan met een Chinese herkomst. Dat waren er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek ongeveer 118.000 op 1 januari 2024., en . Inwoners van Chinese herkomst, 1 januari 2024. voor het Centraal Bureau voor de Statistiek Dit cijfer omvat zowel de eerste als de tweede generatie. Ongeveer 35.000 tot 40.000 van hen bezitten de Chinese nationaliteit, terwijl de rest inmiddels de Nederlandse nationaliteit heeft of uit andere landen, zoals Indonesië of Suriname, afkomstig is.
Chinezen zijn in Nederland een officiële minderheid. Het Inspraakorgaan Chinezen (IOC) is gesprekspartner van de overheid als officiële vertegenwoordiger van de Chinese minderheid in Nederland. De eerste Chinezen kwamen in 1911 aan in Rotterdam.Chinezen in Rotterdam, Stadsarchief Rotterdam De eerste groep migranten bestond vrijwel alleen uit mannen. In 2011 werd het honderdjarige jubileum van Chinezen in Nederland gevierd.Honderd jaar Chinezen in Nederland; www.nos.nl, 4 juni 2011. Gearchiveerd op 7 augustus 2022.Chinezen in Nederland vieren eeuwfeest; www.parool.nl, 9 juli 2011.
Chinese Nederlanders zijn in bijna elke stad en dorp in Nederland te vinden; in dorpen veelal werkzaam in de horeca. Ruim 40% van de permanent in Nederland verblijvende Chinezen van boven de vijfentwintig jaar werkt in de horeca,http://www.fd.nl/artikel/22377301/chinezen-moet-eten-drinken-zingen veelal in Chinees(-Indische) restaurants, snackbars, Japansehttps://www.derestaurantkrant.nl/nieuws/chinese-restaurants-stappen-over-op-japanse-keuken/. Gearchiveerd op 28 september 2018. en Koreaanse restaurants. De helft van de Chinezen woont in de Randstad. In Rotterdam-Rijnmond woonden in 2009 tien- tot vijftienduizend Chinese Nederlanders."Hepatitis B-campagne Rotterdamse Chinezen", Dag, 2009. De meeste Chinezen wonen in Amsterdam, Rotterdam-Rijnmond (ongeveer 16.000),https://archive.today/20121201111251/http://beheer.nhc.idios.nl/I_API/downloadEmbeddedFile.aspx?intAttachmentSetId=9dd3151d-dd5f-440a-a8c4-68b85e2007dd&intCacheTime=10080 Den Haag (ongeveer 10.000),https://web.archive.org/web/20110623073629/http://www.citymondial.nl/hotspots/cultuur/china-town.htmlhttp://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/bevolking/publicaties/artikelen/archief/1998/1998-0020-wm.htm. Gearchiveerd op 5 maart 2016. Zoetermeer, Eindhoven, Tilburg, Maastricht en Venlo. De steden Delft en Deventer hebben relatief de grootste Chinese gemeenschappen van Nederland.http://www.cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/06-2510%20Chinezen%20in%20Rotterdam.pdf
Herkomst en subgroepen Economische migranten Zes procent van de Chinezen in Nederland komt uit Suriname, twintig procent uit Indonesië, drieëntwintig procent uit Hongkong, vijfendertig procent uit de Volksrepubliek China en zestien procent uit overige landen zoals Maleisië, Singapore en het Verenigd Koninkrijk.https://web.archive.org/web/20080508061523/http://www.foquz.nl/allochtonen/chinezenG1.html Een groot deel van de Nederlanders van Chinese afkomst zijn Han-Chinezen. Ook Peranakan-Chinezen vormen een aanzienlijke groep. Andere veelvoorkomende subgroepen zijn Chinese Vietnamezen, Chinese Maleisiërs, Chinezen in Indonesië. Een zeer klein deel van de Chinezen in Nederland behoort oorspronkelijk tot de Thaise Chinezen.
De Chinezen in Nederland afkomstig uit Maleisië, Singapore en Indonesië hebben voornamelijk Minnanyu en Cháozhōuhuà als moedertaal. Degenen uit Indonesië gebruiken Indonesisch ook vaak als moedertaal. Een deel van de Chinezen uit deze drie landen behoort tot de Peranakan-Chinezen, een grote Chinese minderheid die vaak al eeuwen geleden immigreerde en sterk geassimileerd was met de Maleise cultuur. Landelijk bekende nazaten van deze Peranakan-Chinezen in Nederland zijn de politica Mei Li Vos en de striptekenaar Thé Tjong-Khing.
De Chinezen uit Hongkong bestaan voor een groot deel uit autochtone Hongkongers. De eerste generatie heeft vooral Weitouhua en Hongkong-Hakka als moedertaal. De rest van de Hongkongers kwam oorspronkelijk uit de Zuid-Chinese provincie Guangdong.
De groep die vanuit Suriname kwam, bestaat grotendeels uit Hakkanezen die Hakka als moedertaal hebben.
Vluchtelingen en asielzoekers In de loop der jaren zijn veel Chinezen naar Nederland gevlucht vanuit de Volksrepubliek China, Vietnam en Indonesië. Dit waren niet alleen Han, want onder de vluchtelingen waren er ook Tibetanen en Oeigoeren.
Na de onafhankelijkheid van Indonesië werden veel Chinezen in Indonesië gediscrimineerd, vanwege hun vermeende loyaliteit aan de Nederlanders. In de opvolgende jaren ontstonden rassenrellen tegen Chinezen. Dit gebeurde vooral wanneer het economisch slecht ging in het land. Vele vrouwen werden verkracht en veel bezittingen van Chinezen werden gestolen of kapotgemaakt. Hele Chinese buurten werden soms in brand gestoken. Door dit etnische geweld zijn na 1949 veel Chinezen uit Indonesië naar Nederland geëmigreerd. Toen Nederlands-Nieuw-Guinea aan Indonesië kwam, kregen daar veel Chinezen met geweld te maken, waarna een groot deel van de Chinezen in Nieuw-Guinea naar Nederland is gevlucht.
Vanaf de jaren zeventig zijn veel vluchtelingen uit de Volksrepubliek China van Tibetaanse afkomst. Nog steeds vluchten Tibetanen naar Nederland en andere landen. De Tweede Kamer had in 2011 Kamervragen gesteld over mogelijke uitzettingen van deze groep vluchtelingen.
In de jaren tachtig kwamen veel Chinese Vietnamezen naar Nederland als politiek vluchteling. Ze waren gevlucht voor het anti-Chinese geweld van de Vietnamese overheid na de Chinees-Vietnamese Oorlog (1979). Ze verlieten Vietnam over zee met gammele bootjes of over land naar de Chinese provincie Guangxi. Voor de Chinees-Vietnamese vluchtelingen werden aparte Chinese scholen gesticht.
De nieuwste groepen Chinese migranten in Nederland komen van het vasteland van China. De meerderheid hiervan kwam vanuit Wenzhou, Guangzhou, Fuzhou en Qingtian. De migratie van deze vasteland Chinezen begon eind jaren tachtig. Een deel kwam in het kader van gezinshereniging, een ander deel als politieke vluchteling na het neerslaan van het Tiananmenprotest. Onder deze vluchtelingen bevonden zich ook alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama's).https://web.archive.org/web/20101123052431/http://geledraak.nl/html/page434.asp
De overheid van de Volksrepubliek China zit niet altijd te wachten op de terugkeer van vluchtelingen, maar in 1994 kon Nederland een akkoord bereiken en werden vijfhonderd Chinese vluchtelingen teruggestuurd naar de Volksrepubliek.https://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2763302/1994/07/11/Akkoord-terugkeer-Chinese-asielzoekers.dhtml
Na 2000 is een deel van de politieke vluchtelingen afkomstig uit het westen van de Volksrepubliek China en van Oeigoerse afkomst.https://www.nu.nl/binnenland/3395908/nederland-moet-asielzoekers-westen-china-beschermen.html. Gearchiveerd op 16 augustus 2022. Volgens VluchtelingenWerk Nederland en Amnesty International lopen deze vluchtelingen een verhoogd risico, als ze worden teruggestuurd naar het land van herkomst.https://www.vluchtelingenwerk.nl/actueel/bescherming-oeigoeren-hard-nodig.phphttps://www.vluchtelingenwerk.nl/persberichten/risico-op-mensenrechtenschendingen-bij-terugkeer-oeigoeren-blijft.php In 2013 zijn er onder de vluchtelingen enkele tientallen Chinezen in Nederland van Oeigoerse afkomst.https://nos.nl/artikel/494764-oeigoeren-niet-terugsturen.html. Gearchiveerd op 13 juli 2018.
In 2008 deed een broodjeaapverhaal de ronde, dat Koning Willem-Alexander na de troonsbestijging, alle asielzoekers een verblijfsvergunning zou verlenen.https://www.ad.nl/ad/nl/1012/Nederland/article/detail/2081955/2008/04/01/Chinese-lsquo-asielzoekers-rsquo-spreken-al-Nederlands.dhtml Hierop meldden zeshonderd Chinezen zich bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers in anderhalve week tijd.http://www.elsevier.nl/Algemeen/blogs/2008/4/Chinese-asielzoekers-bewijzen-dat-beleid-faalt-ELSEVIER187948W/. Gearchiveerd op 7 juni 2013. Totaal meldden zich in maart en april 2008 achthonderd Chinezen.https://www.volkskrant.nl/vk/nl/2664/Nieuws/article/detail/912438/2008/05/28/140-Chinese-asielzoekers-opgesloten.dhtml. Gearchiveerd op 8 april 2018. Volgens de overheid hadden deze mensen geen vluchtelingenverhaal en waren zij illegale migranten, die al langer in Nederland verbleven.https://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/archief/article/detail/1622701/2008/04/01/Hoofdbrekens-vanwege-Chinese-asielzoekers.dhtml
Wetenschappelijk onderwijs Ruim 45% van de jonge Chinese Nederlanders volgt een universitaire opleiding.http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/DFD4667E-DF33-452D-9866-0EBB6EC2BFE0/0/2011k4p28b15art.pdf. Gearchiveerd op 23 september 2015.
De laatste jaren is er in Nederland een sterke toename van het aantal Chinese studenten en wetenschappers in het kader van een uitwisselingsprogramma met China. De Erasmus Universiteit Rotterdam, de TU Delft en de TU Eindhoven tellen de meesten.https://www.volkskrant.nl/vk/nl/2672/Wetenschap-Gezondheid/article/detail/1882730/2011/04/30/Universiteiten-racen-om-studenten-uit-China.dhtml. Gearchiveerd op 8 april 2018. Ook de Universiteit Leiden, waar sinds 2017 een grote Asian Library, gewijd aan de talen en culturen van m.n. Indonesië, China, Japan en Korea, aan de Universiteitsbibliotheek werd toegevoegd, trekt steeds meer studenten en onderzoekers uit China. In 2011 waren in Nederland bijna duizend promovendi en wetenschappers afkomstig uit de Volksrepubliek China.
Geadopteerden Sinds de jaren 90 zijn er veel kinderen geadopteerd uit China. Deze adopties vonden voornamelijk plaats vanwege de eenkindpolitiek in China, die gold van 1979 tot 2015. Doordat gezinnen slechts één kind mochten hebben, werden veel kinderen ter adoptie afgestaan. Dit betekent echter niet dat alle geadopteerden uit China vanwege de eenkindpolitiek en/of vrijwillig zijn afgestaan; zij kunnen ook zijn gestolen, afgestaan onder dwang van familie of overheidsinstanties of doordat de ouders ongehuwd waren. Het hoogtepunt van deze adoptiegolf vond plaats in 2004, waarin ongeveer 800 kinderen vanuit China naar Nederland zijn gekomen. In totaal zijn er ruim 6900 geadopteerden uit China. Op 21 Augustus 2020 is de Stichting Adoptiepedia opgericht. Een belangenorganisatie voor Chinees en Taiwanees geadopteerden in Nederland. Het doel van de stichting is het bieden van ondersteuning en nazorg door middel van activiteiten, hulpmiddelen en betrouwbare informatie.
Vier subgroepen De Chinese Nederlanders kunnen worden onderverdeeld in vier subgroepen: Chinezen die zich vóór het jaar 2000 in Nederland vestigden (Pre-2000-Chinezen), Chinezen die zich na het jaar 2000 in Nederland vestigden (Nieuwe Chinezen), tweedegeneratie-Chinezen en geadopteerden. Veel Pre-2000-Chinezen kwamen voor gezinshereniging en tot eind jaren tachtig kwamen dezen overwegend uit Hongkong. De Nieuwe Chinezen hebben zich na 2000 in Nederland gevestigd en zijn relatief jong. Zij spreken vooral een Mandarijns dialect. Tweedegeneratie-Chinezen zijn het nageslacht van de twee hiervoor genoemde subgroepen. Geadopteerden zijn vanaf de jaren 90 naar Nederland gekomen. Zij zijn opgegroeid in een Nederlands gezin en spreken vaak geen Chinees.
Jiaxiang De jiaxiang speelt in de Chinese cultuur een zeer belangrijke rol. Ook al is men Chinees, men kijkt toch vaak naar de jiaxiang waar men vandaan komt. Mensen uit dezelfde jiaxiang steunen elkaar in moeilijke tijden op allerlei gebied.
Meestvoorkomende jiaxiang van mensen van Chinese afkomst in Nederland: Fuzhou Qingtian Yongjia (Zhejiang) (arrondissement in Wenzhou) Wencheng (Zhejiang) (arrondissement in Wenzhou) Kanton (Guangzhou) New Territories (regio in Hongkong) Dapengbandao/Dapeng
Bevolkingsstatistieken