Övertorneå is het bestuurscentrum binnen de Zweedse gelijknamige gemeente. De plaats heeft 1.651 inwoners (2023). Het is ingeklemd tussen de Torne en de heuvel Isovaara; midden in het dorp ligt nog een andere heuvel: Särkivaara. De plaats heette vroeger Matarengi, een oudere Zweedse naamvorm. In het Meänkieli wordt Matarinki gebruikt en in het Fins Matarenki. Ten westen van de Riksväg 99 ligt de woonwijk Turovaara, in 1997 nog zelfstandig.
Geschiedenis De eerste bekende kerk van de parochie was het Särkilax-kapel, dat al in 1482 werd vermeld. In 1615 werd het kapel tijdens een uitzonderlijk sterke voorjaarsvloed en ijsgang weggeslagen. Op een veiliger plaats aan de voet van Särkivaara, waar de huidige kerk staat, werd tussen 1615 en 1617 een nieuwe kerk gebouwd.
In 1783 kwam de eerste landverbinding tussen Tornio en Tureholm tot stand. In 1809 telde Matarengi 96 inwoners. Na de Vrede van Fredrikshamn kwam de grens tussen Zweden en het toenmalige Russische Grootvorstendom Finland in de Torne te liggen, waardoor de gebieden aan weerszijden van de rivier bestuurlijk van elkaar werden gescheiden.
Op 15 december 1914 werd de spoorlijn vanuit Karungi naar Övertorneå voor het verkeer geopend. Het station kreeg de naam Övertorneå; deze naam werd vervolgens geleidelijk ook de gebruikelijke naam voor de plaats, ten koste van Matarengi. In 1997 had de plaats circa 1400 inwoners.
Vervoer thumb|left|250px|Stationsgebouw Övertorneå uit 1914
Het personenverkeer op de spoorlijn Karungi–Övertorneå werd in augustus 1984 beëindigd. Het goederenverkeer bleef nog twee jaar bestaan; in 1992 werd de spoorlijn opgebroken. Aan de Finse kant van de Torne ligt nog een spoorlijn. Övertorneå is te bereiken via de Europese weg 8, die in Finland ligt, of de Zweedse parallelweg daarvan, de Riksväg 99. Vanuit het binnenland komt de Riksväg 98 vanuit Överkalix, die verder loopt tot in Finland. Op het eiland Vähäsaari aan Zweedse zijde in de Torne was het douanekantoor gevestigd.
Toerisme thumb|right|250px|Matarengi Lodge in Övertorneå thumb|right|250px|Noorderlicht boven Lapland View Lodge op Luppioberget
In Övertorneå en de directe omgeving bevinden zich verschillende toeristische verblijfsaccommodaties. Matarengi Lodge is een van de verblijfplaatsen in het centrum van Övertorneå. Het hotel opende eind 2024 na een omvangrijke renovatie van het voormalige Hotell Tornedalia en beschikt over 45 hotelkamers.
Lapland View Lodge ligt op Luppioberget bij Luppio, in de gemeente Övertorneå. Het hotel opende in december 2021 en bestaat uit veertig afzonderlijke hotelhutten.
Andere verblijfsaccommodaties zijn onder meer Norrsken Lodge, dat aan de Torne kamers, vakantiehutten en kampeermogelijkheden aanbiedt, en The Friendly Moose. The Friendly Moose is een kleinschalig gastenverblijf met twee aangepaste appartementen, gericht op reizigers die behoefte hebben aan toegankelijke accommodatie.
Naamgeving De naamgeving aan beide zijden van de grens kan tot verwarring leiden. Het Finse Ylitornio wordt in het Zweeds eveneens Övertorneå genoemd, terwijl voor de Zweedse plaats in het Fins de naam Matarenki wordt gebruikt. De plaatsen liggen niet geheel recht tegenover elkaar aan de rivier; de Zweedse kern ligt ongeveer 3 kilometer noordelijker.
Geboren Gerda Antti (1929-2026), schrijfster
Bronnen, noten en/of referenties
Externe links Foto's van Matarengi Foto kerkgebouw
Categorie:Plaats in Norrbottens län