miniatuur|Ariërverklaring 1940 De Ariërverklaring was een verklaring die van ambtenaren en andere mensen in bepaalde functies geëist werd door de nazi's in de Tweede Wereldoorlog, waarin iemand moest verklaren geen Jood te zijn. Het doel van de verklaring was de gehele overheid te "zuiveren" van Joodse ambtenaren.
De verklaring werd ingesteld door de Duitse bezetter in Nederland. Alle ambtenaren en onderwijzers moesten de verklaring vanaf 6 oktober 1940 invullen. De uiterste datum was 1 november 1940. Op het papier moest men bevestigen dat de ouders en grootouders (van zowel de partner als van ondertekende) de Joodse godsdienst nog nooit hadden aangehangen. Wie onjuiste informatie invulde, werd op staande voet ontslagen.
De Duitsers wilden met deze verklaring een inventarisatie maken: zij konden zo precies nagaan wie wel en wie niet Joods was. Degenen met Joodse voorouders worden binnen korte tijd na het invullen van de verklaring ontslagen. 200.000 Nederlanders moesten de verklaring afleggen en slechts enkele tientallen weigerden.
September 1940 De nazi's begonnen met een verordening in het verordeningenblad. Op 14 september 1940 verscheen verordening nr. 137. Deze luidde:Artikel 1.
(1) De rechtspositie (rechtliche und finanzielle Verhältnisse) van ambtenaren en overig personeel in Rijksdienst, en wel in het bijzonder de voorwaarden, waaronder zij kunnen worden aangesteld of ontslagen, wordt zoo noodig geregeld in afwijking van het tot heden geldende recht.
(2) Hetzelfde geldt: 1) voor den dienst bij een provincie, bij een gemeente of bij een ander publiekrechtelijk lichaam, alsmede bij die privaatrechtelijke lichamen, waaraan het Rijk, een provincie, een gemeente of een ander publiekrechtelijk lichaam deelneemt, ten slotte ook voor honoraire werkzaamheden, alsmede voor bezigheden in bijzondere scholen; 2) voor de werkzaamheid van personen, van wie vóór de aanvaarding van hun ambt of beroep het afleggen van een eed (belofte) wordt geëischt.
Artikel 2. De ter uitvoering van de bepalingen van artikel 1 noodzakelijke voorschriften worden door Instructies gegeven. Zij kunnen in de Nederlandsche Staatscourant worden afgekondigd.De nazi's konden dus voortaan voor ambtenaren afwijken van de geldende wetten, waaronder ook de grondwet. Dat maakte de weg vrij voor maatregelen gericht tegen Joodse ambtenaren. Nadere uitwerking zou dan verschijnen in de Staatscourant.
Oktober 1940 De gemeente Amsterdam zond een afschrift van circulaire nr. 47176Circulaire van het Departement van Binnenlandse Zaken, nummer 47176 afdeling Ambtenarenzaken van 30 september 1940 betreffende de uitvoering van de Vierde Verordening betreffende bijzondere maatregelen op administratief-rechtelijk gebied inzake wering van joodse ambtenaren in rijksdienst. van Binnenlandse Zaken aan de hoofden van de openbare onderwijsinstellingen. De eerste verklaringen verschenen in oktober 1940.
Elke Amsterdamse ambtenaar kreeg twee formulieren, waarvan de tweede in tweevoud. Het ene formulier, A, moest worden ingevuld als de ambtenaar niet van Joodse afkomst was, het andere formulier B was bedoeld om in te vullen als de ambtenaar wel van Joodse afkomst was.
De verklaring luidde als volgt:
Het college van secretarissen-generaal - de hoogste groep ambtenaren van de Nederlandse rijksoverheid, nadat de ministers naar Engeland waren gevlucht - besloot aan deze verklaring mee te werken. Ook de Hoge Raad liet geen protest horen tegen deze discriminerende verklaring. De voorzitter van de Hoge Raad, Lodewijk Ernst Visser, werd zelf ontslagen omdat hij Joods was. De protestantse kerken in Nederland waren de enigen die protesteerden bij Seyss-Inquart.
Eind november 1940 werden op basis van deze verklaringen ruim 2500 mensen ontslagen.
Latere verklaringen thumb|200px|Ariërverklaring uit 1941Op 15 oktober 1942 verscheen in het blad "Verzet" het bericht dat levensverzekeringsmaatschappijen bezig waren een „ariër-verklaring" van hun verzekerden te vragen.
Zie ook Niet-Joodverklaring
Externe link Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren: Ariërverklaring en ontslag uit overheidsdienst
Referenties
Categorie:Holocaust in Nederland