thumb|Met Maja Plisetskaja in 2009 Rodion Konstantinovitsj Sjtsjedrin (Russisch: Родио́н Константи́нович Щедри́н) (Moskou, 16 december 1932 – München, 29 augustus 2025) was een Russisch componist en pianist.
Leven en werk Zijn vader was een componist en leraar muziektheorie. Hij studeerde aan het conservatorium van Moskou, waar hij in 1955 afstudeerde bij Joeri Sjaporin (compositie) en Jakov Flier (piano). Eerder had hij ook gestudeerd bij Nikolaj Mjaskovski, die in 1951 overleed. In 1958 trouwde hij met de zeven jaar oudere Maja Plisetskaja, ballerina bij het Bolsjojballet. Zij stierf in 2015.
Sjtsjedrin's vroege composities zijn nog tonaal, kleurrijk georkestreerd en vaak zijn er citaten uit volksmuziek in te horen. In zijn latere werken maakt hij gebruik van twaalftoontechniek en serialisme.
Het bekendst zijn Het kleine paardje met de bochel (1955), de Carmen Suite (1967), gebaseerd op de opera Carmen van Georges Bizet (een project dat zowel Dmitri Sjostakovitsj als Aram Chatsjatoerjan geweigerd had), Anna Karenina (1971, op basis van het boek van Lev Tolstoj), en De dame met het hondje naar Anton Tsjechov (1985), en de opera’s Niet Alleen Liefde (1961), en Dode Zielen (1976, naar Nikolaj Gogol's roman). Verder componeerde hij pianoconcerten, symfonieën, kamermuziek en stukken voor solopiano. Nadat hij de 24 Preludes en fuga's van Sjostakovitsj gehoord had schreef hij een soortgelijke compositie.
Van 1973 tot 1990 was hij, als opvolger van Sjostakovitsj, voorzitter van de Unie van Russische Componisten (voortzetting van de Bond van Sovjetcomponisten), waarin hij daarna een erefunctie bekleedde.
In 1989 verkreeg hij het lidmaatschap van de Akademie der Künste in Berlijn. In 1992 ontving hij de Russische Staatsprijs van president Boris Jeltsin voor zijn bijdragen aan de klassieke muziek. Hij was een virtuoos pianist en organist en trad zelf als solist op in de premières van de eerste drie van zijn zes pianoconcerten. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1990-1991 maakte Sjtsjedrin veelvuldig gebruik van de nieuwe mogelijkheden en maakte veel internationale reizen. Later verdeelde hij zijn tijd tussen München, Moskou en Litouwen.
In het Westen is Sjtsjedrin vooral bekend geworden doordat Mstislav Rostropovitsj tientallen nieuwe composities in opdracht liet geven, deze meestal zelf vertolkte en vaak ook opnam. De bezetting van deze werken loopt uiteen van cello solo tot opera. Over zijn bijzondere band met Rostropovitsj schreef de componist in zijn autobiografie.Duitstalige versie: Rodion Shchedrin, Was man schreibt ist unantastbar (Autobiografische Notizen), Schott Music, Mainz, 2009. .
Vooraanstaande hedendaagse pleitbezorgers van zijn werk zijn/waren Valeri Gergiev, Yefim Bronfman, Mariss Jansons, Lorin Maazel, Denis Matsuev, Olli Mustonen, Dimitri Sitkovetsky en Maksim Vengerov.
Sjsjedrin overleed op 29 augustus 2025 op 92-jarige leeftijd.Умер композитор Родион ЩедринRussische componist en pianist Rodion Sjtsjedrin op 92-jarige leeftijd overleden NPO klassiek 29 augustus 2025
Werken (selectie) Opera’s Niet alleen liefde (Не только любовь), 1961 Bojarinja Morozova (Боярыня Морозова), 2006 De charmante vreemdeling (Очарованный странник), 2002 Lolita (Лолита), 1993 Dode zielen (Мервые души), 1976 De linkshandige (Левша), 2013 Een kerstverhaal (Рождественская сказка), 2015
Balletten Het kleine paardje met de bochel, 1955 Carmen, 1967 Anna Karenina, 1968 Zeemeeuw, 1979 De dame met het hondje, 1985
Orkestmuziek Symfonie nr. 1, 1958 Niet alleen liefde (symfonische suite uit de opera), 1964 Symfonie nr. 2, 25 preludes voor orkest, 1965 Plechtige ouverture, 1982 Zeemeeuw suite, 1984 Stihira, "Hymne ter ere van het millennium van de kerstening van Rusland," 1987
Concerten Pianoconcert nr. 1, 1954 Concert voor orkest nr. 1, Ondeugende limmeriks 1963 Pianoconcert nr. 2, 1966 Concert voor orkest nr. 2, De klokken 1968 Pianoconcert nr. 3, 1973 Pianoconcert nr. 4 Concert voor orkest nr. 3, Oud Russische circusmuziek 1988 Concert voor orkest nr. 4, Rondedans 1989 Concert voor orkest nr. 5, Vier Russische liederen 1998 Pianoconcert nr. 5, 1999 Celloconcert, Sotto voce concerto, 1994 Vioolconcert, 1998 Pianoconcert nr. 6, 2003 Hoboconcert, 2010 Romantic Offering, 2011 Dubbelconcert voor piano, cello en orkestOpgedragen aan Martha Argerich & Mischa Maisky.
Solo piano Pianostukken (1952-1961) Gedicht Vier stukken uit het ballet Het kleine paardje met de bochel Humoresque Imitatie van Albeniz Troika Twee polyfone stukken Pianosonate, 1962 24 preludes en fuga’s 1964-1970 Polyfoon notitieboek, 25 preludes, 1972 Pianosonate nr. 2, 1997 Dagboek, zeven stukken, 2002 Sonatine Concertante, 2005 À la Pizzicato, 2005
Andere Kammer-Suite voor 20 violen, harp, accordeon en twee contrabassen, 1961 Lenin-oratorium "Lenin leeft in de harten van het volk", (Ораторио Ленина), 1969 Musikalisches Opfer (Музыкальное приношение) voor drie fluiten, drie fagotten, drie trombones en orgel, 1983 Echo-sonate voor soloviool, 1984 Musik für die Stadt Köthen voor kamerorkest bij de 300e geboortedag van Johann Sebastian Bach, 1985 De verzegelde engel (Запечатленный ангел), liturgie voor gemengd koor a capella naar Nikolaj Leskov, 1988 Sonate voor cello en piano, 1996 De antieke melodieën van Russische volksliedjes, 2006
Externe links Website van de Sjtsjedrinstichting, met biografie Overzicht van werken David Fanning on Rodion Shchedrin and his Second Symphony
Categorie:Russisch componist Categorie:Russisch pianist