De Heemen is een buurt in de Nederlandse gemeente Westerwolde in het oosten van de provincie Groningen. Het ligt direct ten oosten van Blijham, aan de noordzijde van de weg (Oosteinde) naar Bellingwolde. Nu staan hier twee boerderijen, een bedrijfswoning en een kapschuur. Ten oosten van de grootste boerderij (niet-historisch 'Heemhoeve' genoemd, gebouwd in 1871) met een fraaie slingertoene staat een bijbehorende rentenierswoning in dezelfde stijl. De tuin is in 1893 ontworpen door G. Vroom in opdracht van H.E. Evers.
De Heemen bestond oorspronkelijk uit vier (door splitsing later vijf) bij elkaar liggende boerderijen op een tweeënhalf tot drie meter hoge wierde, die volgens een bericht van de schoolmeester van Blijham uit 1828 uit mest was opgebouwd. De buurt ligt op een rivierduin langs de Westerwoldse Aa.Abbes, Landschapsbiografie, p. 98. Op een kaart uit 1590 wordt ter plaatse een boerderij Pielzheem vermeld, elders ook Pijls heerdt genoemd. Deze naam is mogelijk ontleend aan de familienaam Pijl (1498).Abbes, Landschapsbiografie, p. 403. In 1510 kocht het Klooster Ter Apel gronden nabij de Heemen bij de Tjalda (rivierduin van de Olde Ae) 'dye oestereende up die Olde Ae'. De weg vanaf de oude heerweg tussen Winschoten en Wedde naar de Heemen werd al in 1585 de 'Blienhamster wech''' genoemd.
De '72 ackeren, de Heemen genoemd, waren eeuwenlang eigendom van de kerkvoogdij (pastorie) van Winschoten en mogelijk eerder van de Abdij van Corvey, die de voogdijrechten van Winschoten bezat.Paul Noomen, 'Middeleeuws Westerwolde', in: Jochem Abbes et al., Landschapsbiografie van Westerwolde, Assen 2021, p. 102-123. hier 115..
In 1828 waren de vijf beklemde plaatsen in handen van de erven Reinder Elzes Heemhof (1778-1821), de erven Luiken Evers (1768-1809), Udo Freerks Zuiderveen (1780-1845), Jochem Wilts Abbes (1766-1828) en Jan Reinders Elzinga (1774-1847). De twee laatstgenoemde families verkregen na een proces tegen de kerkvoogdij van Winschoten in 1771 de 'vaste ende altoosdurende beklemminge' van hun boerenplaats.
Direct ten zuiden van de buurt ligt het streekje Voorwold dat al genoemd wordt in 1470 als de stad Groningen en Egge Addinga het eigendom ervan betwisten. Hier stonden in de 18e en begin 19e eeuw drie boerenplaatsen, die sindsdien wat naar het noorden zijn verplaatst.De Heemen''' is ook een buurtschap bij Woldendorp.
Heemen Categorie:Wierde Categorie:Buurtschap in Groningen