Het koninkrijk Frankrijk (Frans: Royaume de France) was een staat in West-Europa die ruim 800 jaar bestond en vanaf de 16e eeuw een grote mogendheid in Europa was. Het koninkrijk was kleiner dan het huidige Frankrijk, maar omvatte tot in de 16e eeuw ook Kroon-Vlaanderen, het westelijke en grootste deel van het graafschap Vlaanderen.
Het koninkrijk Frankrijk ontstond in 987 als opvolger van West-Francië ofwel het West-Frankische Rijk (dat op zijn beurt uit het Frankische Rijk was voortgekomen). De hoogtijdagen van het koninkrijk waren tijdens de regeerperiode van koning Lodewijk XIV, de "zonnekoning", in de 17e en 18e eeuw. Tijdens deze periode ontwikkelde Frankrijk zich tot de machtigste staat van Europa. In 1791, tijdens de Franse Revolutie, werd de absolute monarchie afgeschaft en vervangen door een constitutionele monarchie, het "Koninkrijk van de Fransen", dat na een jaar alweer werd vervangen door de Eerste Franse Republiek.
Capetingische periode (987-1328) thumb|Frankrijk in de 10e eeuw thumb|Veroveringen van Filips Augustus West-Francië ontstond in 843, toen bij het verdrag van Verdun het Frankische Rijk in ongeveer gelijke delen verdeeld werd over de drie zonen van Lodewijk de Vrome; uit de grote rivaal Oost-Francië zou eerst het Heilige Roomse Rijk en uiteindelijk het huidige Duitsland voortkomen, het centrale zwakke broertje Midden-Francië – ofwel Lotharingen – zou uiteenvallen en grotendeels door de andere twee opgeslokt worden.
In 987 stierf de koninklijke lijn van de Karolingen uit en werd de bloedlijn met de Frankische koningen voorgoed verbroken. Hugo Capet werd koning van West-Francië en vanaf dat moment werd deze staat Frankrijk genoemd. Capet was de stamvader van het Huis Capet, waarvan de telgen ook wel bekendstaan als de Capetingen. Het Huis Capet en de takken van het Huis Valois en Huis Bourbon zouden meer dan 800 jaar over Frankrijk heersen.
Het Capetingische rijk werkte met het leenstelsel: een edelman zwoer trouw aan de koning, en beloofde hem zijn diensten ('raad en daad'); hiervoor kreeg hij een beloning van zijn koning, meestal een stuk grond. De koning diende steeds oorlog te voeren om zijn vazallen nieuw gebied te vergeven en zodoende aan zich te binden. In de 10e eeuw bereikte hierdoor het koninklijk gezag een dieptepunt, omdat het rijk zich niet verder kon uitbreiden, terwijl door het uitblijven van een beloning voor hun diensten de graven en hertogen zich steeds minder aantrokken van hun vorst. Een zekere mate van regeringsloosheid volgde, die onder andere leidde tot het verdwijnen van de gouwen en de opkomst van de landsheerlijkheid.
Door verovering van Engeland door Willem de Veroveraar bij de slag bij Hastings in 1066 werd de hertog van Normandië koning van Engeland en later een slimme huwelijkspolitiek wist de Engelse koning van Franse origine onder het huis Plantagenet steeds meer Franse gewesten te verwerven; op het hoogtepunt (rond 1180) was heel West-Frankrijk in handen van de Engelse koning (het Angevijnse Rijk). Koning Filips II Augustus trok ten strijde tegen het Engelse westen (1199-1214) nadat koning Jan zonder Land, die feitelijk een leenman van de Franse koning was, weigerde hem leenhulde te betuigen. Filips Augustus won de Slag bij Bouvines (1214) en heroverde het merendeel van de Engelse bezittingen en graafschap Boulogne en versloeg het afvallige, tot dan toe machtige graafschap Vlaanderen. Tevens werd door deze slag keizer Otto IV van Heilige Roomse Rijk afgezet, maar Engelse Guyenne kon hij niet innemen. Filips verklaarde het Engelse leengoed vervallen en verviervoudigde daarmee het Franse kroondomein, het begin van het Franse bestuurlijke centralisme. De twee grote mogendheden, Frankrijk en Engeland, zouden nog lang wrijvingen kennen, maar pas de volgende eeuw, met het aantreden van het Huis Valois, zouden de spanningen opnieuw tot uitbarsting komen.
Filips II van Frankrijk voegde ook de graafschappen Vermandois, Amiens en Valois en de bruidsschat graafschap Artesië toe aan het kroondomein na het Verdrag van Boves in 1185 met de graaf van Vlaanderen, Filips van de Elzas.
Lodewijk IX van Frankrijk verwierf met de Albigenzische Kruistochten en het Verdrag van Meaux in 1229 de Languedoc van Raymond VII van Toulouse.
Filips IV van Frankrijk vocht tegen het naar onafhankelijk strevende graafschap Vlaanderen tijdens de Vlaamse Opstand (1297-1305) (Guldensporenslag 1302).
Lodewijk X van Frankrijk erfde in 1305 van zijn moeder Johanna I van Navarra het graafschap Champagne, voegde het toe aan het kroondomein, en het koninkrijk Navarra.
Huis Valois (1328-1589) thumb|Frankrijk in de 15e eeuw Het huis Valois regeerde over Frankrijk van 1328 tot 1589. Het huis Valois was verwant aan het huis Capet. De eerste koning uit het huis Valois, Filips VI van Frankrijk, was namelijk een neef van vorige koning Karel IV van Frankrijk uit het huis Capet. (De vader van Karel IV, Filips IV van Frankrijk was een broer van Karel van Valois, de vader van Filips VI). De koning van Engeland Eduard III van Engeland een kleinkind van Filips IV maakte ook aanspraak.
Een belangrijke gebeurtenis in deze periode was de Honderdjarige Oorlog (1337-1453). In mei 1337 verklaarde Filips VI van Frankrijk oorlog voor het beschermen van Robert III van Artesië en verklaarde Guyenne verbeurd. Eduard vernieuwde zijn claim op de Franse troon. Het keerpunt in deze oorlog ten voordele van Franse koning Karel VII van Frankrijk kwam met Jeanne d'Arc. Tegelijkertijd was er een burgeroorlog tussen Armagnacs en Bourguignons begonnen door hertog van Bourgondië Jan zonder Vrees naar aanleiding van de krankzinnigheid van Karel VI van Frankrijk.
Later volgde de Italiaanse oorlogen tussen 1494 en 1559, die voornamelijk tegen het huis Habsburg werden uitgevochten, en de Hugenotenoorlogen (burgeroorlog) tussen 1562 en 1598 onder Catharina de' Medici, die samenvielen met de Reformatie. Frankrijk was in de 15e en 16e eeuw (bijna) de enige mogendheid die het Habsburgse rijk, dat grote macht en omvangrijke gebieden bezat in Europa, weerstand kon bieden.
In 1589 werd het huis Valois opgevolgd door het huis Bourbon.
Huis Bourbon (1589-1792) Van 1589 tot 1792 werd Frankrijk geregeerd door leden van het Huis Bourbon. Het was een roerige periode, waarin vooral de opkomst van het protestantisme een belangrijke gebeurtenis was. Door het Edict van Nantes wist Frankrijk echter de interne religieuze vrede te bewaren. Frankrijk weet hierdoor via een slim buitenlands beleid op te klimmen van een groot land naar een echte grote mogendheid. Onder Lodewijk XIV wordt Frankrijk cultureel een leidende natie in Europa, en het absolutisme wordt geïntroduceerd. De vele oorlogen onder het bewind van Lodewijk XIV leiden tot kleine gebiedsuitbreidingen in onder andere de Spaanse Nederlanden, Franche-Comté en Alsace, en zelfs de droom van de rivier de Rijn als grens van het rijk. Frankrijk was de grootste militaire, culturele en economische Europese mogendheid geworden en zou dat tot in de vroege 19e eeuw blijven. De 17e eeuw wordt in de Franse geschiedschrijving dan ook wel aangeduid als 'le Grand Siècle'. Latere zwakkere koningen zullen echter grote interne problemen veroorzaken en in 1792 wordt met de onthoofding van Lodewijk XVI een eind gemaakt aan de eerste regeerperiode van het Huis van Bourbon.
Hendrik IV van Frankrijk (1589-1610)
Na de dood van Hendrik III viel de troon toe aan de Bourbonse hugenoot, Hendrik van Navarra. Conflicten tussen hugenoten en conservatieve katholieken beheersen zijn vroege regering. Later luidt hij met het Edict van Nantes een vreedzame, voorspoedige regeerperiode in.
Als koning van Navarra, gelegen in de westelijke Pyreneeën, werd Hendrik al snel aanvoerder van de hugenoten, de Franse protestanten. In deze tijd vochten de protestanten een regelmatig oplaaiende oorlog tegen de katholieken om de hegemonie in Frankrijk, en om godsdienstvrijheid. In 1584 kreeg de strijd een belangrijke nieuwe wending. De hertog van Anjou, de broer van Hendrik III, stierf. Hendrik III had geen kinderen, en volgens de geldende Salische Wet kon het koningschap niet over de vrouwelijke lijn overgeërfd worden. Het Huis Valois stond daarom op uitsterven, en volgens de regels van erfopvolging was Hendrik van Navarra, als afstammeling van de 13e-eeuwse koning Lodewijk IX, nu de troonopvolger. De katholieken weigerden echter hem te erkennen op grond van zijn protestantse geloof. De hieropvolgende periode staat bekend als de "oorlog van de drie Hendriks", naar de drie belangrijkste spelers in deze periode: koning Hendrik III, Hendrik van Navarra als leider van de Hugenoten en Hendrik I van Guise als leider van de radicale katholieken.
In 1588, na een militaire overwinning op Hendrik van Navarra, trok De Guise naar Parijs. De koning werd gedwongen naar het Louvre te vluchten, en De Guise en zijn medestanders beheersten de hoofdstad en de regering. Op 23 december liet koning Hendrik III Hendrik de Guise vermoorden. Dit loste echter zijn conflict met de radicaal-katholieken niet op.
thumb|Koning Hendrik IV Uiteindelijk werd de koning in 1589 gedwongen zijn heil bij Hendrik van Navarra te zoeken. Samen versloegen Hendrik III en Hendrik van Navarra de radicaal-katholieke legers. Op 1 augustus van dat jaar werd de koning bij een moordaanslag gedood. Hendrik van Navarra, die nu de beste rechten op de troon had, liet zich toen als Hendrik IV uitroepen tot koning van Frankrijk. Dit was reden voor de koning Filips II van Spanje zich in de strijd te mengen aan de zijde van de radicaal-katholieken. Hij ging zelfs zo ver zijn dochter Isabella van Spanje, die een Franse moeder had, als pretendent van de Franse troon naar voren te schuiven, maar dat wakkerde slechts de anti-Spaanse sentimenten aan. In 1598 sloten Frankrijk en Spanje vrede (Verdrag van Vervins). Hendrik werkte hard aan economisch en koninklijk herstel en het conservatief Katholiek verzet brokkelde af. Hendriks (tweede) bekering tot het katholicisme bracht hem de eindoverwinning. Op 27 februari werd hij gekroond in de kathedraal van Chartres als koning van Frankrijk. "Parijs is wel een mis waard" ("Paris vaut bien une messe") zou hij volgens de overlevering opgemerkt hebben.
Een van zijn bekendste daden was het Edict van Nantes op 13 april 1598. Hierin formuleerde hij een religieus compromis voor Frankrijk. Het katholicisme bleef staatsgodsdienst, maar de protestanten kregen vrijheid van religie en het recht in een groot aantal plaatsen openbaar kerkdiensten te houden. Alle ambten waren open voor aanhangers van beide geloven. Speciale rechters werden aangesteld om de protestantse belangen te behartigen en de protestanten kregen het recht op een aantal versterkte steden.
In 1610 steunde hij samen met de Staatsen onder Maurits van Oranje de protestantse gegadigden voor de Guliks-Kleefse opvolgingsstrijd, door een leger onder leiding van maarschalk De La Chátre te sturen, dat het beleg sloeg voor Gulik en de stad veroverde op de katholieke keizerlijke troepen onder Leopold X van Oostenrijk.
Lodewijk XIII van Frankrijk (1610-1643)
thumb|Koning Lodewijk XIII Lodewijk XIII, bijgenaamd de Rechtvaardige (le Juste), koning van Frankrijk van 1610 tot aan zijn dood, uit het Huis Bourbon, was een zoon van koning Hendrik IV en Maria de' Medici.
Toen zijn vader in 1610 vermoord werd, was de kroonprins slechts acht jaar oud. Hij stond aanvankelijk onder het regentschap van zijn moeder (1610–1614) en liet daarna de regering over aan eerste ministers: Concino Concini, markies van Ancre (1614-1617), Charles de Luynes (1617-1621), kardinaal de Richelieu (1624-1642) en kardinaal Mazarin (1642-1643).
Van 1614 tot 1615 riep Maria in naam van Lodewijk de laatste maal vóór de Franse Revolutie de États-Généraux (Staten-Generaal) bijeen. In 1615 werd de koning meerderjarig verklaard en huwde met Anna van Oostenrijk, de dochter van de Habsburgse koning Filips III van Spanje.