Mesalina is een geslacht van hagedissen uit de familie echte hagedissen (Lacertidae).
Naam en indeling De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door John Edward Gray in 1838. Er zijn 28 soorten maar het soortenaantal is recentelijk regelmatig veranderd. Voorbeelden zijn de soorten Mesalina saudiarabica die voor het eerst in 2017 werd beschreven en de soorten Mesalina arnoldi en Mesalina austroarabica die pas erkend werden in 2018.
Veel soorten werden vroeger tot de woestijnhagedissen uit het geslacht Eremias gerekend.
Uiterlijke kenmerken De hagedissen blijven relatief klein en bereiken een lichaamslengte van ongeveer 4,5 tot 5,5 centimeter exclusief de staart. De soort Mesalina rubropunctata wordt wat groter en kan een lichaamslengte tot bijna zeven cm bereiken.
Alle soorten hebben een lenig lichaam met een verhoudingsgewijs lange staart. De oogleden zijn beweeglijk en zijn voorzien van enkele doorzichtige schubben. De Mesalina-soorten zijn van de eerder genoemde woestijnhagedissen te onderscheiden doordat ze naast elkaar gelegen schubbenrijen hebben aan de buikzijde.
Verspreiding en habitat Alle soorten komen voor in delen van noordelijk Afrika en het Arabisch Schiereiland. De hagedissen leven in de landen Afghanistan, Algerije, Egypte, Eritrea, India, Irak, Iran, Israël, Jordanië, Koeweit, Libië, Mali, Marokko, Mauritanië, Niger, Senegal, Soedan, Saoedi-Arabië, Somalië, Syrië, Tunesië, Turkmenistan en Westelijke Sahara. De soort Mesalina rubropunctata komt daarnaast mogelijk ook voor in Tsjaad.
De habitat bestaat voornamelijk uit droge gebieden zoals woestijnen en halfwoestijnen, maar er komen ook soorten voor in scrublanden, graslanden en rotsige streken.
Beschermingsstatus Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan veertien soorten een beschermingsstatus toegewezen. Twaalf soorten worden gezien als 'veilig' (Least Concern of LC) en twee soorten worden als 'onzeker' (Data Deficient of DD) beschouwd.
Soorten Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. Naam Auteur Verspreidingsgebied Mesalina adramitana Boulenger, 1917 Qatar, Jemen, Oman, Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-ArabiëMesalina adrarensisPizzigalli, Crochet, Geniez, Martínez-Freiria, Velo-Antón & Brito, 2021 Mauritanië, Westelijke SaharaMesalina ardestanicaBoroumand, Bafti, Saberi-Pirooz, Böhme & Ahmadzadeh, 2024 Iran Mesalina arnoldi Sindaco, Simó-Ruidalbas, Sacchi & Carranza, 2018 Jemen, Saoedi-Arabië Mesalina austroarabica Sindaco, Simó-Ruidalbas, Sacchi & Carranza, 2018 Jemen, Oman, Saoedi-Arabië Mesalina ayunensis Arnold, 1980 Oman Mesalina bahaeldini Segoli, Cohen & Werner, 2002 Egypte, Israël, Jordanië, Palestina, Saoedi-Arabië Mesalina balfouri Blanford, 1881 JemenMesalina bardaskanensisBoroumand, Bafti, Saberi-Pirooz, Böhme & Ahmadzadeh, 2024 Iran Mesalina bernoullii Schenkel, 1901 Syrië, Iran, Jordanië, Israël, Irak, Saoedi-Arabië, EgypteMesalina bishnoiRay, Khandel, Sharma, Das, Roy, Sethy & Mohapatra, 2026 India (Rajasthan) Mesalina brevirostris Blanford, 1874 Saoedi-Arabië, Qatar, Iran, Verenigde Arabische EmiratenMesalina crypticaŠmíd, Velenská, Pola, Tamar, Busais, Shobrak, Almutairi, Salim, Alsubaie, Algethami, Algethami, Alanazi, Alshammari, Egan, Ramalho, Olson, Smithson, Chirio, Burger, Huyssteen, Petford & Carranza, 2025 Jordanië, Koeweit, Saoedi-Arabië Mesalina ercolinii Lanza & Poggesi, 1975 SomaliëMesalina esfarayensisBoroumand, Bafti, Saberi-Pirooz, Böhme & Ahmadzadeh, 2024 Afghanistan, Iran, Turkmenistan Mesalina guttulata Lichtenstein, 1823 Senegal, Niger, Soedan, Marokko, Westelijke Sahara, Algerije, Tunesië, Libië, EgypteMesalina halilicaBoroumand, Bafti, Saberi-Pirooz, Böhme & Ahmadzadeh, 2024 IranMesalina kermanensisBoroumand, Bafti, Saberi-Pirooz, Böhme & Ahmadzadeh, 2024 IranMesalina khuzestanensisBoroumand, Bafti, Saberi-Pirooz, Böhme, & Ahmadzadeh, 2024 Iran Mesalina kuri Joger & Mayer, 2002 Jemen Mesalina martini Boulenger, 1897 Jemen, Egypte, Soedan, Eritrea, Ethiopië, Somalië Mesalina microlepis Angel, 1936 Syrië, Egypte, Israël, Jordanië, Irak, Iran Mesalina olivieri Audouin, 1829 Marokko, Algerije, Tunesië, Libië, Egypte, Israël, Jordanië, Irak, Saoedi-Arabië Mesalina pasteuri Bons, 1960 Marokko, Algerije, Niger, Westelijke Sahara, Mauritanië, Mali, Egypte Mesalina rubropunctata Lichtenstein, 1823 Marokko, Westelijke Sahara, Algerije, Tunesië, Libië, Egypte, Mauritanië, Mali, Niger, Soedan, mogelijk in Tsjaad Mesalina saudiarabica Moravec, Smid, Schmitz, Shobrak & Wilms, 2017 Saoedi-Arabië Mesalina simoni Boettger, 1881 Marokko, Westelijke Sahara Mesalina watsonana Stoliczka, 1872 Iran, Pakistan
Bronvermelding
Categorie:Echte hagedissen