miniatuur|binnenzijde hyperbare drukkamer Hyperbare zuurstoftherapie (HZT of HBOT) is een medische behandeling waarbij de patiënt in een speciale drukkamer 100% zuurstof via een beademingsmasker inademt. De verhoogde luchtdruk zorgt ervoor dat 12 keer meer zuurstof in het bloedplasma oplost. Hierdoor kan het lichaam, en met name het beschadigde weefsel, beter van zuurstof worden voorzien. De ‘extra’ zuurstof bevordert de genezing van bijvoorbeeld chronische wonden en helpt bij het bestrijden van klachten die drie maanden na laatste bestraling nog steeds aanwezig zijn.
Werking Door de hogere druk lost er in het bloed tot 12% meer zuurstof op, met name in het bloedplasma (wet van Henry). Deze hypersaturatie zorgt voor het vrijkomen van vasculaire groeifactoren die nieuwe capillaire haarvaatjes doen ontstaan. De hyperbare therapie zorgt ook voor mobilisatie van stamcellen, waarna de combinatie van stamcelmobilisatie en neo-angiogenese de voorwaarden schept voor een verbeterde wondgenezing. De verhoogde zuurstofspanning in de weefsels versterkt de werking van bepaalde typen antibiotica.Bacteriële infecties
Toepassing In Nederland is hyperbare geneeskunde vooral bekend als behandeling van caissonziekte bij duikers. Deze patiënten met decompressieziekte behandelt men door ze op druk te brengen en hen daar 100% zuurstof te laten ademen. De gevolgen hiervan zijn tweeledig. Door de drukverhoging verkleint men de diameter van de afsluitende bel en door de verhoogde zuurstofdruk beperkt men de gevolgen van de ischemie.
De Amsterdamse hoogleraar chirurgie Ite Boerema en zijn student Pim Brummelkamp pasten hyperbare therapie rond 1960 reeds toe na openhartoperaties en levensbedreigende infecties met organismen die niet goed tegen zuurstof kunnen, zoals de verwekker van gasgangreen (clostridium welchii). Zij beschreven hierdoor amputaties te hebben voorkomen.Treatment of clostridial infections with hyperbaric oxygen drenching. A report on 26 cases. WH BRUMMELKAMP, I BOEREMA, L HOOGENDYK - Lancet, 1963.
De medische wereld maakt echter maar spaarzaam gebruik van deze behandelmethode. Er zijn aanwijzingen dat de verhoogde zuurstofconcentratie patiënten met chronische wonden als gevolg van diabetes kan helpen, maar steekhoudende resultaten zijn, ondanks publicaties van onderzoeken en trials tussen 1992 en 2017, nog niet voorhanden.Hyperbare zuurstoftherapie bij diabetische ulcera. Gearchiveerd op 7 mei 2016.
Het positieve effect van hyperbare zuurstof op onderstaande ziektebeelden geldt als bewezen.Patiëntenfolder hyperbare zuurstoftherapie AMC. Gearchiveerd op 27 juni 2023.Hyperbare geneeskunde AMCHyperbaric oxygen Pubmed Het Zorginstituut Nederland heeft daarom voor deze aandoeningen bepaald dat behandeling geldt als verzekerde zorg. Vergoeding vindt daarom plaats vanuit de basiszorgverzekering.
Chronische wonden (diabetische zweren, open been). Infectie van bot (chronische osteomyelitis). Wonden in de nabijheid van botweefsel worden vaak in stand gehouden door een infectie van dat onderliggende bot. Schade door bestraling aan de huid, onderhuids weefsel, spieren of slijmvliezen als ook de blaas (radiatiecystitis), darmen (radiatieproctitis of radiatieenteritis) of het KNO-gebied. Grote plastisch chirurgische operaties (crushletsels en replantatie van ledematen) waarbij de doorbloeding in het geopereerde gebied niet optimaal is. Ernstige bacteriële infecties van de huid. Koolstofmonoxidevergiftiging. Decompressieziekte en gasembolie. Gasgangreen/anaerobe bacterie-infectie.
De behandeling duurt, inclusief compressie en decompressie, ongeveer 2 uur. Afhankelijk van de aandoening zijn er meestal 40 tot 60 behandelingen nodig. In Nederland zijn er behandelmogelijkheden op een negental plaatsen.
Post-COVID Begin juli 2022 is er een onderzoek gepubliceerd over de behandeling van post-COVID met hyperbare zuurstoftherapie.
Contra-indicaties Een absolute contra-indicatie is Een onbehandelde klaplong (pneumothorax) Tijdens de therapie moeten gebruiken van adriamycine Relatieve contra-indicaties zijn: Ernstig longlijden (COPD) Epilepsie die niet goed medicamenteus onder controle is Verkoudheid of een verstopte buis van Eustachius waardoor klaren niet mogelijk is Hartaandoeningen waarbij de hartfunctie is verminderd (hartfalen)
Externe link Nederlandse Vereniging voor Hyperbare Geneeskunde
Categorie:Geneeskundige behandeling