IJzerlo (Achterhoeks: Iezerloo of d'Nestiezern) is een buurtschap in de gemeente Aalten, in het oosten van de Nederlandse provincie Gelderland. De buurtschap ligt aan de N819 halverwege de plaatsen Aalten en Dinxperlo en grenst in het oosten aan de Duitse gemeente Bocholt. De kern telde op 1 januari 2019 honderdéénenvijftig inwoners; in het buitengebied wonen daarnaast nog circa vijfhonderd mensen. IJzerlo is vooral bekend om de jaarlijkse Farm & Country Fair, het paasvuur en het in de buitenlucht opgevoerde openluchtspel.
Naam De plaatsnaam IJzerlo werd voor het eerst vermeld in 1356 als Yserlo. Het tweede deel van de naam, lo of loo, is een oud-Saksisch woord voor bos op hoge zandgrond. Het eerste deel verwijst naar ijzeroer, dat in de bodem van het gebied voorkwam. De naam laat zich daarmee vertalen als bos op oergrond. In oudere stukken wordt de plaats geschreven als Yserloe (1379), Iserlo (1468) en Iezerloo; in het streekdialect wordt naast Iezern vooral de aanduiding d'Nestiezern gebruikt.
Geschiedenis IJzerlo behoort tot de oudste agrarische nederzettingen van de Heerlijkheid Bredevoort. In het leenregister van Floris van Wevelinkhoven, bisschop van Münster, wordt in 1379 vermeld dat de heer van Anholt de hof Yserloe bezat als leengoed: Item curtem Yserloe cum iure warscap dictam in der Hemele et Bredenbroke — de hof Yserloe met een aandeel in de Aalter Hemmel en het Bredenbroek. Tot het hofgoed behoorden volgens latere opgaven uit 1437, 1618 en 1647 ruim veertien morgen bouwland, dertien morgen weiland en achtentwintig morgen bos. De heer van Anholt mocht in dit bos, waarin de toponiemen Fortenbos en Hoefftuen zijn overgeleverd, evenveel varkens laten lopen als de scholt van IJzerlo. In 1670 verkocht de heer van Anholt het oude familiebezit. Het centrale hofgoed, ’t Hoftijzer, is het stamhuis van de families Hoftijzer, Hoftiezer, Hoftijser en Hoftieser, wier naam een samentrekking is van den Hof te IJzer of Hof te Iserlo.
In 1468 verklaarde de heer van Borculo dat het goed Westendorp in Yserlo hofhorig was aan de Oosterhof in Suderwick, net over de huidige Duitse grens. Tot in de Franse tijd viel IJzerlo onder de Heerlijkheid Bredevoort. In 1840 telde de buurtschap 438 inwoners.
Landschap en ligging IJzerlo ligt in een typisch Achterhoeks essenlandschap, met open essen, coulissen van houtwallen en zandwegen, en grenst direct aan het Nationaal Landschap Winterswijk. De buurtschap grenst behalve aan Bocholt ook aan de Aaltense buurtschappen Lintelo, de Dinxperlose Heurne en de Aaltense Heurne. Door het gebied loopt onder meer de Kruisdijk, die het oudste deel van IJzerlo verbindt met de doorgaande weg naar Aalten.
Voorzieningen en gemeenschapsleven De buurtschap heeft een eigen basisschool, ’t Warmelinck aan de Kruisdijk, vernoemd naar de boerderij die op die plek stond. De voorganger, de Christelijke Nationale School IJzerlo, ging in 1904 van start met 55 leerlingen en bereikte in de jaren vijftig met circa 140 leerlingen haar hoogtepunt. Het huidige schoolgebouw werd in 1978 geopend. In 1996 was het aantal leerlingen gedaald tot 59, onder het door de gemeente gehanteerde minimum, maar door nieuwbouw en de instroom van jonge gezinnen liep het in 2004 weer op tot ruim honderd leerlingen. De kleuterschool, opgericht in 1960, fuseerde in 1990 met de basisschool.
Het gemeenschapsleven concentreert zich rond het Dorpshuus en wordt georganiseerd door de buurtschapsvereniging Ons Aller Belang (OAB), die zich sinds 2009 langs de lijnen van een dorpsplan inzet voor sociale samenhang en leefbaarheid. Naast school en dorpshuis zijn er onder meer een manege en enkele minicampings gevestigd.
Cultuur en evenementen Sinds 1996 wordt eind juni op het terrein van het melkveebedrijf van de familie Ruesink de Farm & Country Fair gehouden, een driedaags belevenisfestival rond landbouw, ambacht en streekproducten naar Brits voorbeeld. Het evenement, geïnspireerd op een Engelse country show die initiatiefnemers Erik en Joke Ruesink tijdens een vakantie hadden bezocht, trekt jaarlijks tienduizenden bezoekers en wordt gedragen door honderden vrijwilligers uit de buurtschap. In 2014 werden de initiatiefnemers koninklijk onderscheiden, mede vanwege hun inzet voor de fair.
Andere terugkerende evenementen zijn het paasvuur en de openluchtspelen. Het paasvuur, georganiseerd door de familie Ruesink en in feite de voorloper van de Country Fair, is een van de bekendste paasvuren in de Achterhoek.
Inwoners IJzerlo is de woonplaats van streekhistoricus en uitgever Hans de Beukelaer, die er sinds 1991 zijn uitgeverij Fagus heeft gevestigd. De Aaltense schrijfster Ank Gussinklo werd in IJzerlo geboren.
Externe links Officiële website van de buurtschap Boerderijen in IJzerlo (Oud Aalten)
Categorie:Plaats in Gelderland Categorie:Geografie van Aalten Categorie:Buurtschap in Gelderland Categorie:Achterhoek