Luisvliegen (Hippoboscidae) zijn een familie van insecten uit de orde van de tweevleugeligen (Diptera). Wereldwijd zijn 786 soorten bekend (2011).
Kenmerken Luisvliegen hebben een plomp, plat en harig lichaam, een korte steeksnuit en poten met klauwtjes. Sommige soorten hebben ontwikkelde vleugels, bij andere zijn deze gereduceerd of zelfs helemaal verdwenen.
Leefwijze De luisvliegen zijn een afwijkende groep van vliegen vanwege hun aparte bouw en bijzondere levenswijze. Ze zijn parasitair en leven van het bloed van andere dieren zoals vogels. Luisvliegen kunnen net als teken het achterlijf vol zuigen met bloed, vooral de bevruchte vrouwtjes, waardoor ze duidelijk opzwellen.
Een bekende soort is de gierzwaluwluisvlieg (Crataerina pallida), die leeft van het bloed van de gierzwaluw. Een andere voorbeeld is de 3,5 tot 5 millimeter grote hertenluisvlieg (Lipoptena cervi), die parasiteert op grote zoogdieren.
Sommige luisvliegen zijn zo klein dat ze op andere insecten parasiteren. Een voorbeeld is de bijenluis (Braula coeca), die een belangrijke plaag is van de honingbij (Apis mellifera).
Voortplanting Luisvliegen zijn levendbarend en de larven ondergaan geen metamorfose; ze zien eruit als kleine versies van de imago's. Tijdens de ontwikkeling in het moederlichaam neemt de larve voedzame stoffen op uit speciale klieren.
Verspreiding en leefgebied Deze familie komt wereldwijd voor in tropische en subtropische gebieden als ectoparasiet op vogels en zoogdieren.
Taxonomie Subfamilie Ornithomyinae Bigot, 1853 Geslacht Allobosca Speiser, 1899 Geslacht Austrolfersia Bequaert, 1953 Geslacht Crataerina von Olfers, 1816 Geslacht Icosta Speiser, 1905 Geslacht Microlynchia Lutz, 1915 Geslacht Myophthiria Róndani, 1875 Geslacht Olfersia Leach, 1817 Geslacht Ornithoctona Speiser, 1902 Geslacht Ornithoica Róndani, 1878 Geslacht Ornithomya Latreille, 1802 Geslacht Ornithophila Róndani, 1879 Geslacht Ortholfersia Speiser, 1902 Geslacht Phthona Maa, 1969 Geslacht Proparabosca Theodor & Oldroyd 1965 Geslacht Pseudolynchia Bequaert, 1926 Geslacht Stilbometopa Coquillett, 1899 Subfamilie Hippoboscinae Geslacht Hippobosca Linnaeus, 1758 Geslacht Struthibosca Maa, 1963 Subfamilie Lipopteninae Geslacht Lipoptena Nitzsch, 1818 Geslacht Melophagus Latreille, 1802 Geslacht Neolipoptena Bequaert, 1942
Synoniemen Nycteribiidae Streblidae
In Nederland voorkomende soorten Genus: Crataerina Crataerina pallida - (Gierzwaluwluisvlieg) Genus: Hippobosca Hippobosca equina - (Paardenluisvlieg) Genus: Icosta Icosta ardea Genus: Lipoptena Lipoptena cervi - (Hertenluisvlieg) Genus: Melophagus Melophagus ovinus - (Schapeluisvlieg) Genus: Ornithoica Ornithoica turdi Genus: Ornithomya Ornithomya avicularia Ornithomya biloba Ornithomya chloropus Ornithomya fringillina Genus: Ornithophila Ornithophila metallica
Genus: Basilia Basilia nana Genus: Nycteribia Nycteribia kolenatii Nycteribia latreillii Genus: Penicillidia Penicillidia dufourii
Externe links Overzicht Luisvliegen op waarneming.nl Overzicht Nycteribiidae op waarneming.nl