De Leerstoel Théodore Verhaegen werd in 1983 opgericht naar aanleiding van de viering van het 150-jarig bestaan van het Grootoosten van België. Oprichter en eerste titularis was de hoogleraar en politicus Hervé Hasquin (1942-2026).
miniatuur|Standbeeld Théodore Verhaegen, Campus Solbosch U.L.B. Het is een gezamenlijke prestigieuze leerstoel aan de Université Libre de Bruxelles (U.L.B.) en de Vrije Universiteit Brussel (V.U.B.) met als doel het vergroten van de bekendheid van de vrijmetselarij. Dit gebeurt onder meer door het organiseren van een jaarlijks congres met wetenschappelijke presentaties. De leerstoel onderzoekt de vrijmetselarij in haar verschillende aspecten.
De leerstoel is vernoemd naar Pierre-Théodore Verhaegen (1796-1862), politicus en vooraanstaand vrijmetselaar. Hij was van 1833-1842 Voorzittend Meester van de Brusselse vrijmetselaarsloge Les Amis Philantropes, en in deze hoedanigheid richtte hij in 1834 de U.L.B. op als centrum van vrij onderzoek. Van 1854 tot 1862 was hij grootmeester van het Grootoosten van België.
Organisatie Organisatorisch is de leerstoel Théodore Verhaegen ondergebracht in het Centre interdisciplinaire d'étude des religions et de la laïcité (C.I.E.R.L.) van de U.L.B. en het Centrum voor Ethiek en Humanisme (initieel het Centrum voor de Studie van de Verlichting) van de V.U.B.
De leerstoel ontvangt onder meer financiële bijdragen vanwege het Grootoosten van België, de Grootloge van België, de Vrouwengrootloge van België, de Belgische federatie Le Droit Humain, het Grand Orient de France en de VZW Uitstraling Permanente Vorming.
De leerstoel staat onder leiding van een directeur, anno 2025 is dat de historicus prof. dr. Jean-Philippe Schreiber. Congresthema's Een overzicht van congresthema's en sprekers vanaf 2010. Jaar Thema Spreker2009 - 2010Franc-maçonnerie et communicationBertrand Fondu, Christian Laporte2009 - 2010Quel héritage des "Pères" fondateurs ?Hervé Hasquin2010 - 2011Les catholiques belges et la franc-maçonnerieHervé Hasquin2011 - 2012Sociabilité et maçonnerie au 18e siècle.Pierre-Yves Beaurepaire2012 - 2013La longue marche des femmes en franc-maçonnerieCécile Révauger2013 - 2014Regards historiques sur les sociétés fraternelles aux États-UnisJeffrey Tyssens2014 - 2015La franc-maçonnerie et l'enseignementSylvain Wagnon2015 - 2016La complexité maçonniqueLambros Couloubaritsis2016 - 2017La Franc-maçonnerie et ses imaginairesJean-Jacques Wunenburger2017 - 2018Qu'est-ce qu'un citoyen du monde ? Les racines maçonniques du cosmopolitismeAndreas Önnerfors2018 - 2019L'Egypte et la Franc-maçonnerie: Quelques aspects méconnus de la Campagne d'Egypte de Napoléon BonaparteEugène Warmenbol2019 - 2020La franc-maçonnerie: une religion parmi d’autres ?Baudouin Decharneux2020 - 2021La franc-maçonnerie: une religion parmi d’autres ? (suite)Baudouin Decharneux2021 - 2022La franc-maçonnerie en Afrique aujourd’huiFrancis Akindes2022 - 2023The Anderson ConstitutionsAndrew Prescott, Susan Mitchell Sommers2023 - 2024La franc-maçonnerie dans la sociétédebat2024 - 2025La Franc-maçonnerie dans les colonies : deux siècles d’histoire (1730-1930)Eric Saunier2025 2026Quand les crises défient la tradition : la Grande Loge Unie d’Angleterre entre discrétion et ouverture Amanda Brown-Peroy
Zie ook Grootoosten van België Sint-Verhaegen Vrijmetselarijstudies
Externe link Chaires internationales - Faculté de Philosophie & Sciences Sociales U.L.B.
Categorie:Vrije Universiteit Brussel Categorie:Leerstoel Categorie:Vrijmetselarij in België Categorie:Vrijmetselarijstudies