De wereldkampioenschappen schaatsen afstanden worden sinds 1996 jaarlijks door de Internationale Schaatsunie georganiseerd, behalve in een olympisch jaar. Tijdens deze kampioenschappen kunnen titels en medailles worden verdiend op acht onderdelen door zowel mannen als vrouwen. Dit zijn de individuele vijf traditionele afstanden en de massastart (vanaf 2015), en de teamonderdelen ploegenachtervolging (teampursuit, vanaf 2005) en teamsprint (vanaf 2019).
Historie Jaarlijks worden er wereldkampioenschappen allround (sinds 1889) en wereldkampioenschappen sprint (sinds 1970) gehouden, op deze kampioenschappen worden schaatsers kampioen door op de grote vierkamp of sprintvierkamp de beste prestatie te leveren. Sinds 1924 staat schaatsen voor mannen op het olympisch programma. Voor de specialist op een bepaalde afstand kon er tot 1996 dus slechts om de vier jaar een individuele afstandstitel worden behaald.
Het eerste wereldkampioenschap afstanden werd in Hamar, Noorwegen georganiseerd. De formule van ieder jaar een afstandenkampioenschap bleek vanaf het begin zeer succesvol en wordt ook al vanaf het begin als het hoogtepunt gezien voor de specialisten. In 1998 werd duidelijk dat twee afstandskampioenschappen (WK en Olympische Spelen) een overvolle schaatskalender veroorzaakten en dat een WK in een olympisch jaar overbodig is. Sindsdien wordt er in een olympisch jaar geen WK afstanden gehouden. In het weekend waarin normaal gesproken het WK afstanden wordt verreden vindt in een olympisch jaar het WK allround plaats. Sinds 2014 vinden de WK's afstanden en allround echter jaarlijks in deze volgorde plaats, dus de WK-afstanden in februari en de WK allround in maart.
In jaren voorafgaand aan een olympisch jaar wordt het WK afstanden vaak verreden op de baan waar een jaar later de wedstrijden tijdens de Olympische Spelen worden geschaatst. Op deze manier fungeert het WK afstanden dan als een soort generale repetitie voor de Spelen, zodat de schaatsers de vaak nieuw te bouwen ijsbaan voor de Spelen alvast kunnen uitproberen. Een soort eerste kennismaking met de baan voor de Spelen dus. Zo raken de schaatsers alvast vertrouwd met de baan waarop ze tijdens de Spelen moeten schaatsen, tenminste als ze zich daarvoor kwalificeren. Om die reden wordt de baan voor de Spelen al opengesteld in het jaar voor de Spelen. Dit was het geval in 2001, 2009, 2013 en 2017. In 2021 was dit niet mogelijk vanwege de coronapandemie die in 2020 uitbrak. Het WK afstanden van 2021 werd daarom verplaatst naar Heerenveen, waar dat jaar om dezelfde reden ook de rest van het seizoen werd afgewerkt.
Vanaf 2021 had de ISU besloten om nog maar één WK per jaar te organiseren. De WK afstanden zouden dan in de oneven jaren gereden worden en de WK allround en WK sprint in de even jaren. Maar na protest van diverse landen, kwam de ISU terug op haar beslissing en zal het WK afstanden gewoon in alle niet-olympisch seizoenen georganiseerd worden. Het WK Allround & Sprint wordt vanaf 2021 wel tweejaarlijks verreden, enkel in de even jaren.
Edities Editie Jaar Plaats IJsbaan Datum Landen Deelnemers Winnaar medaillespiegelTotaal 25 2027 Peking National Speed Skating Oval4-7 maart 16 24 2025 Hamar Vikingskipet27 februari-2 maart2119210983 16 23 2024 CalgaryOlympic Oval15-18 februari 16 222023 HeerenveenThialf2-5 maart 16 21 2021 Heerenveen Thialf11-14 februari2216090 70 14 20 2020 Salt Lake CityUtah Olympic Oval13-16 februari188109 79 16 19 2019 InzellMax Aicher Arena7-10 februari22192109 83 16 18 2017 GangneungGangneung Science Oval9-12 februari24179 14 17 2016 KolomnaKometa11-14 februari 14 16 2015 HeerenveenThialf12-15 februari23161 14 15 2013 SotsjiAdler Arena21-24 maart2315381 72 12 14 2012 HeerenveenThialf22-25 maart211537974 12 13 2011 InzellMax Aicher Arena10-13 maart 12 12 2009 RichmondRichmond Olympic Oval12-15 maart 12 11 2008 NaganoM-Wave6-9 maart 12 10 2007 Salt Lake CityUtah Olympic Oval 8-11 maart 12 9 2005 InzellLudwig Schwabl Stadion 3-6 maart 12 8 2004 SeoelTaereung Indoor Ice Rink 12-14 maart 10 7 2003 BerlijnSportforum Hohenschönhausen 14-16 maart 10 6 2001 Salt Lake CityUtah Olympic Oval 9-11 maart 10 5 2000 NaganoM-Wave 3-5 maart 10 4 1999 HeerenveenThialf 12-14 maart 10 3 1998 CalgaryOlympic Oval 27-29 maart 10 2 1997 WarschauTor Stegny 7-9 maart 10 1 1996 HamarVikingskipet 15-17 maart 10
Medaillespiegel Per land Dit medaille overzicht omvat het totaal per land over de zestien mannen- en vrouwen onderdelen. N.B. Bijgewerkt tot en met de WK afstanden van 2025 * Medailles alleen door mannen behaald ** Medailles alleen door vrouwen behaald 1 120 102 79 3012 36 33 27 963 31 42 43 1164 29 18 30 775 16 7 6 286 15 19 24 587 14 19 35 688 12 17 14 439 10 13 8 3110 6 9 4 1911 4 12 7 2312 * 3 1 0 413 * 2 2 4 814 ** 2 2 2 615 1 0 1 216 0 2 7 917 * 0 1 2 319 * 0 1 1 2 ** 0 1 1 221 * 0 0 2 222 * 0 0 1 1 * 0 0 1 1Totaal 301 301 299 901
Per atleet Onderstaande klassementen zijn bijgewerkt tot en met de WK afstanden van 2025. + individueel (inclusief teamonderdelen)1 Sven Kramer 21 3 2 262 Martina Sáblíková 16 7 4 273 Ireen Wüst 15 15 1 314 Anni Friesinger 12 9 1 225 Gunda Niemann 11 3 0 146 Shani Davis 8 4 3 157 Irene Schouten 8 2 5 158 Bob de Jong 7 9 5 219 Christine Nesbitt 7 2 3 12 Gianni Romme 7 2 3 12
+ individueel (exclusief teamonderdelen)1 Martina Sáblíková 16 7 4 272 Sven Kramer 13 3 2 183 Anni Friesinger 11 9 1 214 Gunda Niemann 11 3 0 145 Ireen Wüst 10 9 1 206 Shani Davis 7 3 3 147 Bob de Jong 7 9 5 218 Gianni Romme 7 2 3 129 Irene Schouten 6 2 5 1310 Jordan Stolz 6 2 1 9
Organiserende landen Land Aantal IJsbaan Jaren 5 Thialf 1999, 2012, 2015, 2021, 2023 4 Sportforum HohenschönhausenLudwig Schwabl / Max Aicher 20032005, 2011, 2019 3 Utah Olympic Oval 2001, 2007, 2020 Olympic OvalRichmond Olympic Oval 1998, 20242009 2 M-Wave 2000, 2008 TaereungGangneung Science Oval 20042017 Vikingskipet 1996, 2025 Adler ArenaKometa 20132016 1 Tor Stegny 1997 National Speed Skating Oval 2027
Statistieken Meeste deelnames Plek Atleet Aantal deelnames 1 Claudia Pechstein 21× 2 Martina Sáblíková 16× 3 Bob de Jong 13× 4 Kjeld Nuis 12× N.B. Bijgewerkt tot en met de WK afstanden van 2025