thumb|Jan Roelof Kruithof in 1972 miniatuur|Elfstedentocht, inschrijving van Kruithof (links) en Dries van Wijhe (rechts) tijdens de inschrijving van de Elfstedentocht 1985. miniatuur|Kruithof op kop tijdens de Veluwemeertocht in 1987, gevolgd door Piet Venema. Jan Roelof Kruithof (Ouwsterhaule, 16 december 1936) is een Nederlands voormalig marathonschaatser. Hij won negen keer de Alternatieve Elfstedentocht. In eigen land zegevierde hij acht maal in een natuurijsklassieker, waarvan vier keer bij de Oldambtrit (1969, 1976, 1978 en 1980), twee keer de Hollands Venetiëtocht (1970 en 1972), een keer de Veluwemeertocht (1987) en een keer de Noordwesthoekrit (1985), en hij voltooide vier keer de Elfstedentocht. Loopbaan Beginjaren Hij werd geboren in een boerengezin in Oosterhaule in Friesland. Toen hij vier jaar was, verhuisde de familie naar een boerderij in Kolderveen in zuidwest Drenthe. Na de lagere school ging hij in 1948 naar de Ambachtschool om timmerman te worden. Voor en na schooltijd hielp hij thuis mee met het melken van de koeien. Vanaf zijn veertiende werkte hij al in de bouw. Hij klom op naar opzichter en werd tekenaar op een architectenbureau. Via een avondcursus behaalde hij in 1956 het aannemersdiploma. Hij verhuisde naar Havelte waar hij in 1965 een eigen architectenbureau begon. Ondertussen volgde hij in de avonduren de achtjarige opleiding tot architect die hij in 1969 afrondde. Pas daarna begon hij op 32-jarige leeftijd met intensievere schaatstraining. Daarvoor had hij al tweemaal, in 1956 en 1963, aan de Elfstedentocht meegedaan. Hij reed in 1969 zijn rondjes op het nog onoverdekte Thialf in Heerenveen. Daar werd hij ontdekt door Jeen van den Berg die hem aanraadde zijn schaatstechniek te verbeteren.Stil Havelte barstte los. "Algemeen Dagblad". Rotterdam, 05-03-1974. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002893004:mpeg21:p00013 Door zijn prestaties in selectiewedstrijden plaatste hij zich in januari 1972 voor het nationale B-kampioenschap op de langebaan. Maar hij mocht niet deelnemen van Schaatsbond KNSB omdat hij als 35-jarige te oud zou zijn.Gepasseerde schaatsveteraan Kruithof: „Maatregel KNSB is pure discriminatie” „Ik wil nu het werelduurrecord pakken” door Charles Taylor. "De Telegraaf". Amsterdam, 06-01-1972, p. 17. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011196968:mpeg21:p017 Alternatieve Elfstedentocht Kruithof won de eerste internationale schaatsmarathon die op 28 maart 1971 werd verreden in het Zweedse Strömsund. Deze tocht over 50 kilometer was een voorloper van de Alternatieve Elfstedentocht.Kruithof wint schaatsrace in Zweden. "Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad". Rotterdam, 29-03-1971, p. 20. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010957500:mpeg21:p020 Een jaar later zegevierde hij opnieuw in Strömsund. Kruithof wint schaatsmarathon. "Trouw". Meppel, 20-03-1972. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010817970:mpeg21:p012 In 1973 vond de wedstrijd plaats in het Noorse Brandbu. Ditmaal finishte Kruithof als tweede achter winnaar Johan Wardenier. Hij moest later dat jaar een meniscusoperatie ondergaan.
Het belemmerde hem in de voorbereiding maar toch won hij op 2 maart 1974 in het Noorse Lillehammer de eerste alternatieve Elfstedentocht over 200 kilometer.Kruithof wint alternatieve elfstedentocht. "NRC Handelsblad". Rotterdam, 04-03-1974. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000032732:mpeg21:p009 In 1976, 1981 en 1982 zegevierde hij in het Finse LahtiJan Roelof Kruithof weer winnaar Finse schaatsrace. "Leeuwarder courant : hoofdblad van Friesland". Leeuwarden, 02-03-1981, p. 18. Geraadpleegd op Delpher op 23-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010621646:mpeg21:p018 en in 1977, 1979 en 1980 in Oulu, ook in Finland. De alternatieve Elfstedentocht van 1983 vond plaats in de Verenigde Staten. Op het meer Memphremagog, op de grens met Canada, was Kruithof de sterkste. Kruithof duldt geen concurrentie. "Algemeen Dagblad". Rotterdam, 21-02-1983. Geraadpleegd op Delpher op 23-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002998018:mpeg21:p00020 Zijn laatste overwinning was op 10 maart 1984 in het Finse Kuopio.Revanche voor conditiemens Kruithof in Finse marathon. "Leeuwarder courant : hoofdblad van Friesland". Leeuwarden, 12-03-1984, p. 19. Geraadpleegd op Delpher op 23-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010565372:mpeg21:p019 Elfstedentocht Kruithof voltooide vijf keer de Elfstedentocht waarvan driemaal als wedstrijdrijder: in 1963, 1985 en 1986. Bij zijn eerste tocht in 1956 en de laatste in 1997 was hij toerrijder. Zijn beste prestatie was de twaalfde plaats in 1985.
Hij nam als negentienjarige toerrijder deel aan de Elfstedentocht van 1956. Zonder problemen reed hij de wedstrijd uit. Bij de barre Elfstedentocht van 18 januari 1963 verscheen hij als wedstrijdrijder aan de start. Hij bereikte de finish maar ontving geen kruisje. Want hij kwam na sluiting van de tijdcontrole in Leeuwarden binnen. Door de dichtgesneeuwde baan deed bij twee uur over de laatste acht kilometer.Kruithof: 'Soms ben je bijna dood' „Ouderen mentaal sterker dan jeugd". "Nieuwsblad van het Noorden". Groningen, 16-02-1972, p. 25. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011016248:mpeg21:p025 In de jaren zeventig en begin jaren tachtig gold hij als vrijwel onverslaanbaar op wedstrijden langer dan 100 kilometer. Hij had de pech dat de Elfstedentocht in deze periode niet gereden werd.https://web.archive.org/web/20110204140937/http://www.inenomassen.nl/janroelof_kruithof.html “In de jaren 70 was Kruithof de beste schaatser op natuurijs maar helaas in de bloei van zijn leven kwam er geen Friesche Elfstedentocht”] In en om Assen Toen in 1985 uiteindelijk toch de dertiende Elfstedentocht kwam, gold hij als een grote kanshebber ondanks dat hij inmiddels 48 jaar oud was. Door een valpartij bij het klunen in Kimswerd verloor hij de aansluiting met de kopgroep en werd uiteindelijk twaalfde. Bij de Elfstedentocht van het volgende jaar werd hij 52e. Bij de vijftiende Elfstedentocht in 1997 finishte hij, gedeeld met drie anderen, als eerste toerrijder.
Werelduurrecord Hij verbeterde op 16 februari 1973 op de ijsbaan in Assen het werelduurrecord uit 1968. Kruithof reed een afstand van 35 kilometer en 246,82 meter.Werelduurrecord op de schaats voor Kruithof. "NRC Handelsblad". Rotterdam, 17-02-1973. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000032256:mpeg21:p009 Negen dagen later werd het record alweer verbroken door Johan Wardenier die in Thialf in Heerenveen 146 meter meer schaatste. Kruithof kreeg drie jaar later het werelduurrecord weer in handen. Op de ijsbaan van Inzell overbrugde hij op 23 februari 1976 een afstand van 36 kilometer en 971 meter. Dit record hield vijf jaar stand totdat Jos Niesten het verbeterde.Van Sensburg tot Kooiman. Geschiedenis van het werelduurrecord. "Het Parool". Amsterdam, 22-11-1986. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-20265, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010832590:mpeg21:p013 In 1994 vestigde hij in Baselga di Pinè een record voor de langst afgelegde schaatsafstand in 24 uur: 655 kilometer en 700 meter. Na 1992 en 1993 was het de derde keer dat hij dit record scherper stelde. Kruithof bleef 31 jaar houder van het officieuze wereldrecord 24 uur schaatsen. Totdat de Nederlander Jochem Kerssies het verbrak in 2025 op de ijsbaan in Sportcentrum Kardinge in Groningen.24 uur op ijs.https://www.schaatsen.nl/nieuws/jochem-kerssies-verbreekt-wereldrecord-24-uur-schaatsen/ Natuurijsklassiekers Zijn eerste grote overwinning behaalde hij op oudejaarsdag 1969. Hij won als eerstejaars de natuurijsklassieker Oldambtrit door in de sprint Jan van der Hoorn te verslaan.Wedstrijdtochten. "De Telegraaf". Amsterdam, 02-01-1970, p. 19. Geraadpleegd op Delpher op 23-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011197956:mpeg21:p018 Ook in de volgende drie edities, in 1976, 1978 en 1980, kwam hij als winnaar over de streep in het Groningse Scheemda, de vaste start- en finishplaats van de Oldambtrit. Kruithof kon nog drie andere klassiekers op zijn erelijst bijschrijven. Een week na zijn eerste triomf in de Oldambtrit, zegevierde hij op 7 januari 1970 in de Hollands Venetiëtocht. Dit herhaalde hij op 2 februari 1972. De Noordwesthoekrit schreef hij op 21 januari 1985 op zijn naam, een maand voordat de Elfstedentocht werd gehouden. Kruithof kwam solo over de finish met 1 minuut en 20 seconden voorsprong op de latere Elfstedenwinnaar Evert van Benthem.Kruithof besluit met overwinning. "Nieuwsblad van het Noorden". Groningen, 22-01-1985, p. 15. Geraadpleegd op Delpher op 23-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011011236:mpeg21:p015 Op 21 januari 1987 won hij op 50-jarige leeftijd nog een natuurijsklassieker: de Veluwemeertocht. Dit was voor hem een revanche omdat hij in 1986 uit de groep A-rijders was gezet.Kruithof haalt zijn gram op Veluwemeer. "Trouw". Meppel, 22-01-1987. Geraadpleegd op Delpher op 23-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010827191:mpeg21:p021 Kruithof accepteerde de degradatie naar de veteranen niet en haalde zijn gelijk bij de geschillencommissie van de KNSB.Hans Brandt getroffen door uitspraak geschillencommissie: „Jan Roelof Kruithof dupeert anderen...”. "De Telegraaf". Amsterdam, 14-11-1986, p. 24. Geraadpleegd op Delpher op 23-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011207352:mpeg21:p024 Een jaar later ging hij vrijwillig bij de veteranen rijden en hij werd lid van de Begeleidingscommissie Marathonschaatsen (BCM).Kruithof toch in schaatsbestuur. "Leeuwarder courant : hoofdblad van Friesland". Leeuwarden, 11-11-1988, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 23-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010566805:mpeg21:p011 Naast het schaatsen nam hij deel aan de wintertriatlon waarin hij vier keer de nationale titel won bij de veteranen.Roelof Kruithof wil zich nog steeds bewijzen. "De Telegraaf". Amsterdam, 24-11-1990, p. 37. Geraadpleegd op Delpher op 23-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010646232:mpeg21:p037
Begin 2016 werd er een alflevering van Andere Tijden Sport uitgezonden over Kruithof. Op zijn 81e verjaardag, 16 december 2017 werd Kruithof onderscheiden met de Gouden Speld van de KNSB.steenwijkercourant.nl, Jan Roelof Kruithof vereerd met gouden speld KNSB, 17 december 2017. Gearchiveerd op 14 augustus 2023. In februari 2023 werd voor hem een zwerfkei met plaquette onthuld op het Piet Soerplein in Havelte.rtvdrenthe.nl, Jan Roelof Kruithof geëerd met naamplaat in woonplaats Havelte. Gearchiveerd op 3 april 2023. Records Persoonlijke records
Wereldrecords Nr. Afstand Afstand Datum Baan 1. Werelduurrecord 35.246,82 m* 16 februari 1973 Assen 2. Werelduurrecord 36.971,00 m* 23 februari 1976 Inzell 3. Wereldrecord 24 uur schaatsen 608.700 m* 15/16 februari 1992 Baselga di Pinè 4. Wereldrecord 24 uur schaatsen 651.570 m* 27/28 februari 1993 Baselga di Pinè 5. Wereldrecord 24 uur schaatsen 655.600 m* 26/27 februari 1994 Baselga di Pinè * = officieus wereldrecord Resultaten marathonschaatsen Resultaten in voornaamste wedstrijden JaarNKkunstijsNKnatuurijsJaap EdenTrofeeKNSB CupklassementAlternatieveElfstedentochtInternationalemarathonElfstedentocht1963buiten tijd196919701971197210eOfficieus.7e19734e7e19749e9e197511e7e10e197612e, 19775e5e16e1978opgave9e1979opgave8e5e198014e13e10e19817e11e1982opgave1983198414e4e, 1985opgave6e12e1986opgave52e198717e198827e199117e
Resultaten in natuurijsklassiekers JaarDe 100 vanEernewoudeAmstelmeerMarathonRottemeren-tochtOldambt-ritHollandsVenetiëtochtVeluwemeer-tochtNoordwest-hoekrit1969197019721976197819795e13e, 6e198019825e1985198625e8e8e19875e6e
Categorie:Nederlands marathonschaatser