Elfriede Jelinek (Mürzzuschlag, Stiermarken, 20 oktober 1946) is een gerenommeerd Oostenrijks schrijfster. Ze woont in Wenen en München. In 2004 werd haar de Nobelprijs voor Literatuur toegekend, en blijkens het juryrapport was dit "voor haar muzikale stroom van stemmen en tegenstemmen in romans en toneelstukken, die met een buitengewoon taalbewuste gedrevenheid de absurditeit blootleggen van de clichés van de samenleving en hun onderwerpende kracht".for her musical flow of voices and counter-voices in novels and plays that with extraordinary linguistic zeal reveal the absurdity of society's clichés and their subjugating power.
Biografie Jelinek werd geboren in Mürzzuschlag, een kleine stad in de Oostenrijkse deelstaat Stiermarken. Jelinek schrijft voornamelijk romans en toneelstukken. Zij wordt gerekend tot de belangrijkste moderne Oostenrijkse schrijvers.
Jelinek klaagt in haar werk, net als bijvoorbeeld Thomas Bernhard, wantoestanden in de Oostenrijkse maatschappij aan, zowel in het openbare en politieke leven als in de privésfeer, "achter de gordijntjes". Daarbij wendt zij een sarcastische, provocerende stijl aan die door haar tegenstanders als nestbevuiling betiteld wordt. Haar teksten krijgen het etiket godslasterend, vulgair en haatdragend te zijn. Tegelijkertijd wordt ze geroemd als een begaafde taalkunstenares. Esthetisch zorgvuldig geformuleerde zinnen contrasteren vaak met de meest obscene thematiek.
Oeuvre (selectie) Romans 1968/1979 - Bukolit, luisterboek, Wenen 1970 - wir sind lockvögel baby!, uitgever: Rowohlt, Hamburg 1972 - Michael. Ein Jugendbuch für die Infantilgesellschaft, 1975 - Die Liebhaberinnen 1980 - Die Ausgesperrten 1983 - Die Klavierspielerin 1985 - Oh Wildnis, oh Schutz vor ihr 1988 - Wolken.Heim. (essay), uitgever: Steidl Verlag, Göttingen vertaald als Wolken.Thuis. door Antoine Verbij, Van Lennep, Amsterdam, 1989 - Lust 1995 - Die Kinder der Toten Franse uitgave 2005/06 vertaald door Olivier Le Lay; André Gideprijs 2000 - Gier, Reinbek 2008 - Neid, gepubliceerd op de website van Jelinek
Toneelstukken 1977 - Was geschah, nachdem Nora ihren Mann verlassen hatte oder Stützen der Gesellschaften 1981 - Clara S. 1985 - Burgtheater 1987 - Krankheit oder Moderne Frauen 1987 - Präsident Abendwind 1988 - Wolken.Heim. 1991 - Totenauberg 1994 - Raststätte 1996 - Stecken, Stab und Stangl 1998 - Ein Sportstück 1998 - er nicht als er 2000 - Das Lebewohl 2002 - In den Alpen 2003 - Das Werk 2003 - Bambiland 2003? - Prinzessinnendramen (Der Tod und das Mädchen I – V) 2005 - Babel 2006 - Ulrike Maria Stuart 2006 - Über Tiere 2008 - Rechnitz (Der Würgeengel) 2009 - Die Kontrakte des Kaufmanns. Eine Wirtschaftskomödie 2010 - Das Werk / Im Bus / Ein Sturz (première: Schauspiel Köln, 2010) 2011 - Winterreise (première: Münchner Kammerspiele, 2 februari 2011; regie: Johan Simons) 2011 - Kein Licht (première: Schauspiel Köln, 29 september 2011; regie: Karin Beier) 2012 - FaustIn and out, bewerking van Goethes Urfaust (première: Schauspielhaus Zürich, 2012; regie: Dušan David Pařízek) 2012 - Die Straße. Die Stadt. Der Überfall (première: Münchner Kammerspielen, 27 oktober 2012; regie: Johan Simons) 2013 - Schatten (Eurydike sagt) (première: Burgtheater Wenen, 17 januari 2013; regie: Matthias Hartmann; Duitse première: Staatstheater Karlsruhe, 27 november 2014; regie: Jan Philipp Gloger) 2013 - Aber sicher! (première: Theater Bremen, 15 maart 2013; regie: Alexander Riemenschneider) 2013 - Rein Gold, Ein Bühnenessay. Uitgever: Rowohlt, Hamburg, 2014 - Die Schutzbefohlenen (première: Thalia Theater Hamburg, 12 september 2014; regie: Nicolas Stemann) 2014 - Das schweigende Mädchen (première: Münchner Kammerspielen, 27 september 2014; regie: Johan Simons) 2016 - Wut (première: Münchner Kammerspielen, 16 april 2016; regie: Nicolas Stemann) 2017 - Am Königsweg (première: Deutsches Schauspielhaus Hamburg, 28 oktober 2017; regie: Falk Richter) 2018 - Schnee Weiss (Die Erfindung der alten Leier) (première: Schauspiel Köln, 21 december 2018; regie: Stefan Bachmann) 2020 - Schwarzwasser (première: Wiener Akademietheater, 6 februari 2020; regie: Robert Borgmann) Schwarzwasser. Am Königsweg. Zwei Theaterstücke. Uitgever: Rowohlt Verlag, Hamburg, 2020, 2022 - Sonne, los jetzt! (première: Schauspielhaus Zürich, 15 december 2022; regie: Nicolas Stemann) 2022 - Angabe der Person (première: Deutsches Theater Berlin, 17 december 2022; regie: Jossi Wieler)
Onderscheidingen 1969 - Preis des Lyrikwettbewerbs van de Österreichischen Hochschülerschaft 1969 - Preise der 20. Österreichischen Jugendkulturwoche Innsbruck für Lyrik und Prosa voor Aus einem Illustriertenroman, 1972/1973 - Österreichisches Staatsstipendium für Literatur 1978 - Roswitha-Preis van de stad Bad Gandersheim 1979 - Drehbuchförderung des Bundesministers des Innern voor het draaiboek Die Ausgesperrten 1983 - Würdigungspreis für Literatur des Bundesministeriums für Unterricht und Kunst (Oostenrijk) 1986 - Heinrich-Böll-Preis van de stad Keulen 1987 - Literaturpreis des Landes Steiermark 1989 - Preis der Stadt Wien (Literatuur) 1994 - Walter-Hasenclever-Literatur-Preis van de stad Aken 1994 - Peter-Weiss-Preis van de stad Bochum 1996 - Bremer Literaturpreis voor de roman Die Kinder der Toten 1998 - Georg-Büchner-Preis 2000 - Manuskripte-Preis van de deelstaat Stiermarken 2002 - Theaterpreis Berlin van de Stiftung Preußische Seehandlung 2002 - Mülheimer Dramatikerpreis voor Macht Nichts 2002 - Heinrich-Heine-Preis van de stad Düsseldorf 2003 - Else-Lasker-Schüler-Dramatikerpreis (Kaiserslautern) voor haar gehele dramatische werk 2004 - Lessing-Preis für Kritik 2004 - Mülheimer Dramatikerpreis voor Das Werk 2004 - Stig Dagerman-Preis van het Stig Dagermangesellschaft uit (Zweden) 2004 - Hörspielpreis der Kriegsblinden 2004 - Franz-Kafka-Literaturpreis van de stad Praag 2004 - Nobelprijs voor Literatuur (Stockholm/Zweden) 2006 - André-Gide-Preis voor de Franse vertaling van Die Kinder der Toten door Olivier Le Lay: Enfants des Morts 2007 - 'Dramatikerin des Jahres', verkozen door een onafhankelijke jury van Duitstalige critici gevraagd door het tijdschrift Theater heute 2007, 2009, 2011, 2018, 2019 - 'Stück des Jahres' (Theater heute), onderscheiding toegekend door Duitstalige critici aan respectievelijk Ulrike Maria Stuart, Rechnitz, Winterreise, Am Königsweg en Schnee Weiss.
Externe links Jelineks website Elfriede Jelinek-Onderzoekscentrum
Categorie:Oostenrijks schrijver Categorie:Oostenrijks toneelschrijver Categorie:Oostenrijks feminist Categorie:Winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur Categorie:Toneelschrijver