Fitna is een zestien minuten durende Nederlandse korte film van Geert Wilders. Wilders had moeite een omroep te vinden die de film op televisie wilde uitzenden. Hierdoor koos hij ervoor om op 27 maart 2008 de film slechts op het internet uit te brengen.Film Wilders op internet gezet NU.nl 27 maart 2008 Amper drie uur na de verschijning was de film reeds drie miljoen keer bekeken. De film bestaat uit compilaties over de Koran, afgewisseld met archiefbeelden.Fitna ontleed de film beeld voor beeld, De Volkskrant 15 april 2008
Achtergrond Fitna (Arabisch: فتنة) betekent "beproeving" en is een zeer breed begrip. Oorspronkelijk betekende het begrip letterlijk "het in het vuur verhitten van goud en zilver om dat op echtheid te toetsen". In de Koran wordt het woord gebruikt om het gevaar te omschrijven dat moslims terugkeren naar het veelgodendom of het heidendom. Zo is iemand die fitna zaait in de ogen van moslims een groter kwaad dan een moordenaar. In het algemeen staat fitna voor "het kwaad"."Fitna is 'het kwaad'". BN/De Stem, 9 februari 2008Koranfilm Wilders heet Fitna NU.nl, 9 februari 2008. Gearchiveerd op 29 mei 2022.
Voorafgaand aan de première Nog voordat de film was verschenen, zorgde deze voor commotie in de moslimwereld. Zo liet Iran weten dat er consequenties zouden volgen mocht de film daadwerkelijk worden uitgezonden."Iran waarschuwt Nederland om film Wilders" NU.nl, 22 januari 2008. Gearchiveerd op 17 januari 2022. In Pakistan werd de beveiliging van Nederlandse diplomatieke vestigingen en bedrijven opgevoerd uit angst voor woedende moslims.Koranfilm: "Pakistan beveiligt Nederlanders" Elsevier, 8 februari 2008 De Arabisch-Europese Liga kondigde aan met een "tegenfilm" te komen."Arabische Europese Liga maakt tegenfilm Wilders" NU.nl, 17 januari 2008. Gearchiveerd op 17 januari 2022. De islamitische organisatie Hizb ut-Tahrir besloot naar aanleiding van het nieuws over de productie van de film folders uit te delen tegen "lasterwerk van de islam".Islamitische beweging foldert tegen 'laster' NRC.nl, 28 december 2007 De Taliban dreigde met aanvallen op de Nederlandse soldaten in Afghanistan."Taliban dreigen met aanvallen wegens Wilders-film" NU.nl, 28 februari 2008. Gearchiveerd op 17 januari 2022. De Nederlandse minister-president Jan Peter Balkenende (CDA) sprak van "een forse crisissituatie"."Koranfilm zorgt voor forse crisissituatie" NU.nl, 18 januari 2008. Gearchiveerd op 17 januari 2022. Minister van Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst (PvdA) vroeg burgemeesters extra alert te zijn in verband met de film."Minister vraagt burgemeesters alert te zijn om Koranfilm" NU.nl, 16 januari 2008. Gearchiveerd op 17 januari 2022. Fitna kreeg ook bijval. Zo noemde minister Ella Vogelaar (PvdA) de film goed voor het integratiedebat."Vogelaar: Koranfilm goed voor integratiedebat" Elsevier, 29 januari 2008"Geert Wilders' koranfilm: alle ophef en paniek" Maartje Willems, Elsevier, 23 januari 2008
Televisiemakers Ersin Kiris en Vincent van der Lem maakten De Tegenfilm, een 28 minuten durend verslag waarin Kiris op zoek gaat naar "de grenzen van vrijheid van meningsuiting".Mtnl - De Tegenfilm, info & extra's.
Egypte zou de Nederlandse kinderfilm Waar is het paard van Sinterklaas? op het filmfestival van Caïro weren uit protest voor de toen nog niet bestaande film, maar die beslissing werd enkele dagen later teruggedraaid. Dit naar aanleiding van stille diplomatie van het Ministerie van Buitenlandse Zaken."Nederland vraagt Egypte opheldering over boycot" Trouw, 28 februari 2008"Paard van Sinterklaas toch naar festival Caïro" Trouw, 2 maart 2008
Wilders hoopte aanvankelijk Fitna op televisie voor het eerst te kunnen tonen, maar zowel bij de publieke omroep als bij de commerciële zenders ving hij bot vanwege de eisen de film integraal, zonder onderbreking en zonder beoordeling door de redactie vooraf te kunnen uitzenden.Geen enkele omroep wil film Wilders uitzenden De Volkskrant.nl, 5 maart 2008 Vervolgens schakelde Wilders de Amerikaanse internetprovider Network Solutions in, met de bedoeling de film via internet te vertonen. Enige tijd was er op een gereserveerde internetsite een vooraankondiging te zien, maar op 22 maart 2008 haalde de provider de site uit de lucht, volgens een verklaring wegens klachten over de inhoud van de website."Hostingprovider haalt fitnathemovie.com offline" NU.nl, 22 maart 2008. Gearchiveerd op 17 januari 2022. Een Tsjechische nationalistische partij bood aan de film wel uit te zenden.Tsjechische partij wil Wilders-film tonen Metro maandag 24 maart 2008 om 21:32 Uiteindelijk werd de film echter op 27 maart 2008 rond 19.00 geplaatst op de Britse website Liveleak. In de eerste drie uur na de première werden op de betreffende website zowel de Nederlandse versie als de Engelse versie van de film bijna 3 miljoen keer bekeken. De televisiezender Het Gesprek zond de film integraal uit rond 19.45.
Zo'n drie uur voordat de film werd uitgebracht gaf Wilders door aan de terreurbestrijdingsdienst NCTb dat de film snel zou worden uitgebracht.Film Wilders op internet gezet, ANP/NU.nl, 27 maart 2008
Inhoud De film begint met het tonen van een van de betwiste Deense Mohammedcartoons op een bladzijde van een koran. Mohammed draagt daarop een tulband met een bom.
De film is opgebouwd uit twee delen. Het eerste deel, tot ongeveer de 10e minuut, gaat over een aantal aspecten van islamitisch extremisme in de wereld. Hiervoor worden vertaalde citaten uit de Koran (8:60, 4:56, 47:4, 4:89, 8:39) afgewisseld met videobeelden uit de recente geschiedenis, waarbij extremistische moslims betrokken waren: de aanslagen van 11 september 2001, de terroristische aanslagen in Madrid van 11 maart 2004, de terroristische aanslagen in Londen van 7 juli 2005, de moord op Theo van Gogh en fragmenten van de toenmalige Iraanse leider Mahmoud Ahmadinejad. De gebeurtenissen worden in beeld gebracht, door bijvoorbeeld het tonen van lijken, bloed, beelden van mensen die van de WTC-gebouwen springen en geluidsfragmenten van mensen achtergebleven in diezelfde torens.
In het tweede deel wordt aan de hand van filmfragmenten en krantenartikelen een beeld geschetst van de invloed van de islam op Nederland.
Aan het einde van de film verschijnt een koran in beeld, die vervolgens langzaam weer verdwijnt, waarna een scheurend geluid klinkt. Hierna wordt gemeld dat het slechts het geluid van het scheuren van een pagina uit een telefoonboek was. Wilders roept de moslims op zelf de haatdragende teksten uit de Koran te scheuren. Voorts wordt in een tekst de strijd tegen de islam als een soortgelijke strijd neergezet als de strijd tegen nationaalsocialisme en communisme.
Soera's De volgende aya's worden genoemd in Fitna, op volgorde van voorkomen:
Soera Titel Aya 8 Al-Anfal ("De Buit") 60 4 An-Nisa ("De Vrouwen") 56 47 Muhammad ("Mohammed'") 4 4 An-Nisa ("De Vrouwen") 89 8 Al-Anfal ("De Buit") 39
In deze aya's of de context van dit gedeelte van de soera wordt het woord "ongelovigen" (kafir) gebruikt.
Muziek Een groot deel van de film wordt begeleid met muziek uit de Peer Gyntsuite nr. 1, op. 46 van Edward Grieg, namelijk Aases dood. Ook de Arabische Dans uit Tsjaikovski's Notenkrakersuite is te horen.
Na de première Reacties Wilders noemt de door hem uitgebrachte film een "nette film". Hij kan zich voorstellen dat moslims er niet blij mee zijn, maar hij benadrukt dat hij zich aan de feiten heeft gehouden. Hij hoopt dat er geen rellen uitbreken. "Mijn film is niet bedoeld om rotzooi uit te lokken. (...) Minder islam is een keuze voor vrijheid." Maar volgens hem kan de maker van de film nooit verantwoordelijk worden gehouden voor rellen of boycots. Volgens Wilders zijn de beelden vooral bedoeld om duidelijk te maken wat de gevaren van de Koran en de islam inhouden. Hij hoopt tevens dat de film leidt tot een discussie over de nadelen van de islam in Nederland en in het buitenland.
Op de avond dat de film werd geopenbaard demonstreerden een tiental jongeren op het Plein en voor het Binnenhof met een groot spandoek. De actie werd gehouden door NSA/ANS (Nationale Socialistische Aktie / Autonome Nationale Socialisten). Zij betitelden Wilders als Zionist en leugenaar onder andere vanwege het feit dat Wilders donaties uit Israël ophaalt bij de ambassade.
De Nederlandse regering heeft zich bij monde van minister-president Balkenende nadrukkelijk gedistantieerd van de film: "Wij betreuren het dan ook dat de heer Wilders deze film naar buiten heeft gebracht. Wij zien niet welk doel deze film dient, anders dan het kwetsen van gevoelens".Reactie kabinet op film Wilders. Rijksoverheid.nl, 27 maart 2008
Volgens Ahmed Aboutaleb moeten moslims "nadenken over de angst die heerst voor hun geloof. De meerderheid zwijgt en dat is niet goed. Wij hebben voor Nederland gekozen, juist vanwege de vrijheid hier. Dit moet uitgesproken worden. Ik mis de stem die afstand neemt van het extremisme".Fitna is een blamage voor het kabinet De Volkskrant, 28 maart 2008
Kurt Westergaard, de tekenaar van een van de beruchte Deense cartoons, was verontwaardigd omdat zijn cartoon gebruikt werd in de film zonder zijn toestemming. Naar zijn mening is het een inbreuk op zijn auteursrecht, waartegen hij juridische stappen overwoog."JP-tegner klar til sag mod Wilders", Jyllands-Posten, 27 maart 2008
Direct na het uitkomen van de film werden er door diverse mensen aangiftes gedaan tegen de film. Het Openbaar Ministerie maakte bekend Fitna te onderzoeken op strafbare feiten. Volgens strafrechtdeskundigen is vervolging van Wilders kansloos, omdat het filmpje juridisch goed geregisseerd is.Direct na uitkomen aangifte tegen film, De Volkskrant, 28 maart 2008
De Nederlandse Islamitische Federatie spande een kort geding aan tegen Geert Wilders. De rechter stelde de Nederlandse Islamitische Federatie echter op alle onderdelen in het ongelijk."Vorderingen NIF in kort geding tegen Geert Wilders afgewezen", Rechtspraak.nl, 7 april 2008
Diverse moslimorganisaties, waaronder het Landelijk Beraad Marokkanen zijn zeer opgelucht na het zien van de film.Moslimorganisaties opgelucht na bekijken Fitna, NU.nl, 28 maart 2008. Gearchiveerd op 17 januari 2022.
Ook diverse Joodse organisaties, zoals het Centraal Joods Overleg en het Centrum Informatie en Documentatie Israel (CIDI), spraken hun afkeuring uit over de film. Zij hekelden vooral de generalisatie in de film, en noemden de film contraproductief. In een reactie opgetekend door Haaretz zei Ronny Naftaniel: "...this movie portrays all Muslims as The Enemy. And this is just not true." ("Deze film portretteert alle Moslims als de vijand, en dat is gewoon niet waar.")Anti-Islam film 'Fitna' draws Dutch Jewish condemnations, Haaretz, 30 maart 2008.<ref>[http://www.haaretz.com/news/dutch-jewish-group-anti-islam-film-is-counterproductive-1.243011 Dutch Jewish group: Anti-Islam film is 'counterproductive'''], Haaretz, 30 maart 2008. Gearchiveerd op 23 april 2016.</ref>Dutch Jews louder than Muslims in condemning 'Fitna' film, Haaretz, 2 april 2008. Gearchiveerd op 4 september 2014.Fitna is geen belediging en zelfs geen provocatie voor moslims, aldus hoogleraar islam Maurits Berger in een interview met de NOS.
Een grote meerderheid van de Nederlanders vindt dat er veel ophef is gemaakt om niks, aldus een enquête van EénVandaag.Minder angst voor rellen na Fitna, NU.nl, 28 maart 2008. Gearchiveerd op 17 januari 2022. Volgens dezelfde enquête was 44% van de Nederlanders het eens met de stelling dat de islam uit is op de vernietiging van de westerse beschaving.
Op 28 maart braken in Utrecht rellen uit waarbij twee auto's in brand werden gestoken."Auto's in brand bij rellen om Fitna", Algemeen Dagblad, 28 maart 2008 Rond de plaats van de rellen werden leuzen tegen Fitna en Wilders op muren geschreven.
Ook in Culemborg werden twee auto's verbrand.https://web.archive.org/web/20100914091848/http://www.endandit.nl/regionaal/2008/03/29/autos-branden-goed-culemborg