Het Boek van de Zhou of Zhoushu is een van de boeken uit de Vierentwintig Geschiedenissen, de verzameling officiële geschiedenissen van Chinese keizerlijke dynastieën. Het werk is samengesteld door een staatscommissie onder leiding van Linghu Defen (令狐德棻, 583-666), werd gepresenteerd in 636 en beschrijft in 50 delen (juan) de geschiedenis van de Westelijke Wei (535-556) en de Noordelijke Zhou-dynastie (557-581), beide behorende tot de Noordelijke Dynastieën.
Ontstaan in 621 verzocht ambtenaar-literaat Linghu Defen keizer Gaozu om, zolang er nog bronnenmateriaal beschikbaar was, officiële geschiedenissen van zes voorafgaande dynastieën samen te laten stellen. Dit voorstel werd goedgekeurd, maar ook weer opgegeven, de opzet bleek te ambitieus. In 629 of 630 gaf keizer Taizong een nieuwe opdracht, nu beperkt tot de samenstelling van de geschiedenis van vijf voorafgaande dynastieën, de Liang, Chen, Qi, Zhou en Sui. Hiervoor werd een 'Historiografisch Bureau' (shi guan, 史館) opgericht, verbonden aan het Keizerlijk Secretariaat. Linghu Defen, sinds 622 'Onderdirecteur van de Keizerlijke Bibliotheek' (Mishu Cheng, 秘書丞) kreeg opdracht om een geschiedenis van de Noordelijke Zhou-dynastie samen te stellen. Hij werd daarbij ondersteund door Cen Wenben (岑文本, 595-645) en Cui Renshi (崔仁師, fl. 618–636). Het werk werd voltooid in 636 en omvatte 50 juan, namelijk acht keizerlijke annalen en 42 exemplarische overleveringen. Gedurende die tijd had Linghu Defen ook meegewerkt aan de samenstelling van het Boek van de Liang, Boek van de Chen, Boek van de Noordelijke Qi en Boek van de Sui. Deze boeken werden eveneens in 636 gepresenteerd.
Het Boek van de Zhou was gebaseerd op werken die tijdens de Westelijke Wei en Noordelijke Zhou waren samengesteld. Liu Qiu (柳糾, 501-554) was vanaf 550 verantwoordelijk voor de Dagboeken van activiteit en rust en had zo directe toegang tot relevant bronnenmateriaal. Een van zijn opvolgers was Niu Hong (牛弘, 545-610), die onder de Sui-dynastie een Zhou shi (周史) in 18 juan samenstelde, een niet voltooide, maar ook niet bewaard gebleven geschiedenis van de Zhou-dynastie. Dit werk vormde de basis voor het Boek van de Zhou. Verder is waarschijnlijk gebruik gemaakt van genealogische overzichten, familiegeschiedenissen en mondeling overgeleverde herinneringen van betrokkenen. Het bronnenmateriaal voor de Noordelijke Zhou moet in ieder geval beperkt zijn geweest.
Verdere ontwikkeling Het werk werd bekritiseerd door de historicus Liu Zhiji (661-721). Hij had een afkeer van de archaïsche schrijfstijl van Linghu Defen, die daarbij waarschijnlijk Liu Qiu en Niu Hong had gevolgd. Primaire bronnen zijn hierdoor niet in hun oorspronkelijke versie doorgegeven. Verder was het werk volgens hem geen echte optekening. Sommige biografieën zouden alleen zijn opgenomen, omdat nakomelingen onder de Tang-dynastie een hoge positie hadden verworven. Zo bleef de belangstelling voor Zoushu beperkt, zeker nadat in 659 de Geschiedenis van het Noorden (Beishi) was verschenen, waarin de Noordelijke Dynastieën als een geheel zijn beschreven. Het manuscript van Zoushu in de keizerlijke bibliotheek was aan het begin van de 11e eeuw dan ook verre van compleet. Zo waren juan 18, 24, 26, 31, 32, en mogelijk ook 36 volledig zoek geraakt, net als een groot deel van juan 21. In een poging het werk te reconstrueren werd gebruik gemaakt van bewaard gebleven teksten uit de Tang-tijd die waren gebaseerd op de oorspronkelijke Zhoushu, zoals Beishi en het nu verloren geraakte Gaoshi xiaoshi (高氏小史) door Gao Jun (高峻, fl. 806-820). De herstelde versie werd in 1144 voor het eerst gedrukt in Sichuan en vormt de basis voor het huidige werk. Echter, ook hierna raakten nog delen van het werk verloren. Zo staan er in Cefu yuangui (冊府元龜), een encyclopedie uit 1005, citaten uit juan 6 en 39 van Zhoushu, die niet meer in het huidige werk voorkomen.
Ondanks dit alles blijft Zoushu een belangrijk historisch document. Dit geldt vooral voor de beschrijving van de drie grote oorlogen tussen Noordelijke Zhou en Noordelijke Qi (de twee opvolgerstaten van de Noordelijke Wei) en de ontwikkeling van het "prefecturale soldaten"-systeem (fubing, 府兵) en het gelijke veldsysteem.
Inhoud Het huidige werk bevat 50 juan en volgt de vorm van jizhuanti van Shiji en Hanshu, zij het dat slechts twee van de vijf mogelijke categorieën daadwerkelijk zijn gebruikt. De verhandelingen die horen bij de Noordelijke Zhou zijn samen met die van Liang (502-557), Chen (557-589), Noordelijke Qi (550-577) en Sui (581-618) behandeld in een eigen boek, Wudaishi zhi (五代史志 Verhandelingen van de vijf dynastieke geschiedenissen) dat later een integraal onderdeel werd van het Boek van de Sui.
dynastiekegeschiedenis benji(annalen) shijia(erfelijkegeslachten biao(tabellen) zhi(verhandelingen) liezhuan(biografieën) Totaal aantal juan Zhoushu 8 - - - 42 50
Grote stukken van het oorspronkelijke werk waren reeds bij het begin van de (noordelijke) Song-dynastie (960) verloren geraakt. Dit geldt zeker voor delen uit de hoofdstukken 18, 24, 26, 31 en 32 en voor de commentaren die de samensteller oorspronkelijk aan het eind van elk hoofdstuk had gezet.
Annalen Ji (紀, annalen), 8 juan. Keizerlijke biografieën in strikt annalistische vorm die een chronologisch overzicht bieden van de belangrijkste gebeurtenissen, bezien vanuit het keizerlijke hof. Yuwen Tai (juan 1-2) was geen keizer, maar regent voor de keizers van de Westelijke Wei-dynastie. De annalen van die keizers bevinden zich niet in Zhoushu, maar in juan 5 van de Geschiedenis van het Noorden. De annalen van de eerste keizer van de Noordelijke Zhou, keizer Xiaomin (Yuwen Jue) staan in juan 3.
Juan 1-8: juan Titel Vertaling Opmerkingen 1, 2. Wendi (文帝) keizer Wen Bedoeld is Yuwen Tai (宇文泰, 507–556), sinds 534 regent en daarmee feitelijk machthebber onder de Westelijke Wei-dynastie. Postume naam: keizer Taizu Wen (北周太祖文帝, Beizhou Taizu Wendi) 3. Xiaomindi (孝閔帝) keizer Xiaomin Annalen van keizer Xiaomin (北周孝閔帝, r.557). Bedoeld is Yuwen Jue (宇文覺, 542–557), eerste keizer van de Noordelijke Zhou. 4. Mingdi (明帝) keizer Ming Annalen van keizer Ming (北周明帝, r.557-560). Bedoeld is Yuwen Yu (宇文毓, 534–560). 5. 6. Wudi (武帝) keizer Wu Annalen van keizer Wu (北周武帝, r.560-578). Bedoeld is Yuwen Yong (宇文邕, 543–578). 7. Xuandi (宣帝) keizer Xuan Annalen van keizer Xuan (北周宣帝, r.578-579). Bedoeld is Yuwen Yun (宇文贇, 559–580). 8. Jingdi (靜帝) keizer Jing Annalen van keizer Jing (北周靜帝, r.579-581). Bedoeld is Yuwen Yan (宇文衍, latere naam Yuwen Chan, 宇文闡, 573–581).
Exemplarische overleveringen Liezhuan (列傳, exemplarische overleveringen, vaak aangeduid als biografieën), 42 juan. Biografieën van belangrijke personen. De biografie beperkte zich tot het beschrijven van gebeurtenissen die het exemplarische karakter van de betreffende persoon duidelijk moesten maken. Juan 9 bevat biografieën van keizerinnen en juan 10-13 die van keizerlijke prinsen. Juan 45-47 zijn collectieve biografieën, waarbij de beschreven personen in categorieën zijn geplaatst. Juan 48 bevat een biografie van Xiao Cha (蕭詧, keizer Xuan 梁宣帝, r.555-561), stichter van de Westelijke (ook: Latere) Liang-dynastie (後梁, 555–587), zijn familieleden en hofhouding. De twee laatste juan bevatten overleveringen uit omringende gebieden.
Juan 9-50: juan Titel Vertaling Opmerkingen 9. huanghou liezhuan (皇后 源彪) biografieën van keizerinnen Genoemd worden: Wendi Yuan huanghou (文帝元皇后, †551), concubine van Yuwen Tai. Zij kwam van de Yuan-clan van Henan. Wendi Xuan Chinu huanghou (文帝宣叱奴皇后, †574), concubine van Yuwen Tai. Zij kwam van de Chinu-clan, ontving van haar zoon Yuwen Yong (keizer Wu, r.560-578) in 561 de titel keizerin-weduwe. Formele titel: keizerin Xuan. Xiaomindi Yuan huanghou (孝閔帝元皇后, †616), Yuan Humo (元胡摩) van de Yuan-clan van Henan was een dochter van keizer Wen (Yuan Baoju, r.535-551) van de Westelijke Wei-dynastie. Zij huwde rond 550 Yuwen Jue en nadat haar echtgenoot in 557 de eerste heerser van Noordelijke Zhou werd, ontving zij de titel Hemelse prinses. Toen Yuwen Jue later in 557 door Yuwen Hu werd gedood, werd zij onder dwang een boeddhistische non. Nadat Yuwen Yong (keizer Wu, r.560-578) Yuwen Hu in 572 had gedood, ontving Yuwen Jue postuum de titel keizer Xiaomin en Yuan Humo die van keizerin Xiaomin. Na de machtsovername door de Sui-dynastie in 581 verliet zij het paleis. Mingdi Dugu huanghou (明帝獨孤皇后, †558), van de Dugu clan van Henan, was echtgenote van Yuwen Yu (keizer Ming, r.557-560), zij ontving van hem postuum de titel keizerin Mingjing (明敬皇后) Wudi Ashina huanghou (武帝阿史那皇后, 551–582), van de clan Ashina van het Rijk der Göktürken, werd in 568 keizerin van keizer Wu (r.560-578). Na zijn overlijden werd ze keizerin-weduwe (Huang Taihou, 皇太后)). Zij overleefde de machtsovername door de Sui in 581. Haar postume naam is Ashina Wucheng (阿史那武成) Wudi Li huanghou (武帝李皇后, 535–588), Li Ezi (李娥姿, 535–588), concubine van keizer Wu, ontving na zijn dood in 578 samen met keizerin Ashina de titel keizerin-weduwe (Di Taihou, 帝太后). Na de machtsovername door de Sui in 581 werd zij een boeddhistische non en veranderde haar naam in Changbei (常悲) Xuandi Yang huanghou (宣帝楊皇后), Yang Lihua (楊麗華, 561–609), dochter van Yang Jian (de latere stichter van de Sui-dynastie), huwde in 573 kroonprins Yuwen Yun. Toen hij in 578 keizer (Xuandi) werd, benoemde hij haar tot keizerin. Nadat hij in 579 vrijwillig aftrad, ontving zij de titel Tianyuan Huanghou (天元皇后, keizerin Tianyuan). Hij benoemde nog vier (!) andere keizerinnen. Na de machtsovername door haar vader in 581 en de vestiging van de Sui-dynastie ontving zijn dochter in 586 de titel prinses Leping (樂平公主). Xuandi Zhu huanghou (宣帝朱皇后), Zhu Manyue (朱滿月, 547–586), concubine van Xuandi en moeder van Yuwen Yan (宇文衍), de laatste keizer van Noordelijke Zhou. Na zijn aftreden in 579 benoemde Xuandi haar tot keizerin. Zij ontving de titel Tianyuan Di Hou (天元帝后). Na de machtsovername door de Sui in 581 werd zij een boeddhistische non en koos als naam Fajing (法淨). Xuandi Chen huanghou (宣帝陳皇后), Chen Yueyi (陳月儀, 565–650), concubine van Xuandi. Na zijn aftreden in 579 benoemde hij haar tot keizerin. Zij ontving de titel Tian Zhuo Huanghou (天左皇后). Na de machtsovername door de Sui in 581 werd zij een boeddhistische non en koos als naam Huaguang (華光) en bereikte een hoge leeftijd. Xuandi Yuan huanghou (宣帝元皇后), Yuan Leshang (元樂尚, 565-?), concubine van Xuandi. Na zijn aftreden in 579 benoemde hij haar tot keizerin. Zij ontving de titel Tian You Huanghou (天右皇后). Na de machtsovername door de Sui in 581 werd zij een boeddhistische non en koos als naam Huasheng (華勝). Haar jaar van overlijden is onbekend. Xuandi Yuchi huanghou (宣帝尉遲皇后), Yuchi Chifan (尉遲熾繁, 566–595) was oorspronkelijk gehuwd met Yuwen Wen (宇文溫), keizer Xuandi kreeg een seksuele relatie met haar, liet Yuwen Wen doden en maakte haar tot zijn concubine met als titel Zhangguifei (長貴妃). Vervolgens werd zij zijn vijfde keizerin en kreeg de titel Tianzuo Da Huanghou (天左大皇后). Na de machtsovername door de Sui in 581 werd zij een boeddhistische non en koos als naam Huashou (華首). Jingdi Sima huanghou (靜帝司馬皇后), Sima Lingji (司馬令姬) werd in 579 tot echtgenote van keizer Jing (r.579-581) verklaard. Hij was de laatste keizer van de Noordelijke Zhou en op dat moment zes jaar oud. Na de machtsovername door de Sui in 581 werd de jongen gedood. Sima Lingji huwde later met Li Dan (李丹), gouverneur van een provincie. Haar jaar van overlijden is onbekend, maar zij zou nog hebben geleefd onder keizer Taizong (r.626–649). 10. Shaohui gong Hao Qijian gong Lian Juzhuang gong Luosheng Yuguo gong Zhong liezhuan (邵惠公顥 杞簡公連 莒莊公洛生 虞國公仲 列傳) biografieën van hertog Hao van Shaohui, hertog Lian van Qijian, hertog Luosheng van Juzhuang en hertog Zhong van Yuguo Bedoeld zijn broers van Yuwen Tai: Shaohui gong Hao (邵惠公顥): Yuwen Hao (宇文顥, 490-524), hertog van Shaohui, broer van Yuwen Tai Yuwen Shifei (宇文什肥), zoon van Yuwen Hao Yuwen Qianren (宇文乾仁), zoon van Yuwen Zhou (冑) en kleinzoon van Yuwen Hao