miniatuur|Ingang vanaf de Vismarkt De Folkingestraat is een straat in de binnenstad van de Nederlandse stad Groningen. De straat loopt van de Vismarkt, hoek Akerkhof naar het Zuiderdiep.

Geschiedenis miniatuur|Gedenksteen in het geboortehuis van Julia Culp in de Folkingestraat miniatuur|Stolperdrempel Folkingestraat 34 ter herinnering aan de tijdens de Tweede Wereldoorlog vermoorde leden van de familie Van Gelder. In de bestrating zijn ook een aantal enkelvoudige Stolpersteine. De straat is vernoemd naar het geslacht Folkerdinghe, dat woonde op de hoek met het Akerkhof. De straat bestond al in de 11e eeuw. De straatnaam werd voor het eerst genoemd in 1439.

Jodenbuurt In de 19e en het begin van de 20e eeuw was de straat het centrum van de Jodenbuurt. Het laatste gedeelte van de Folkingestraat (doorbraak naar het Zuiderdiep in 1667) heette van 1756 tot 1890 het Jodenstraatje, ook wel Sjoelgasse, daarvoor Kleine Folkingestraat. Hier bevinden zich de voormalige Joodse school (nr. 36), het geboortehuis van zangeres Julia Culp (nr. 59) en de Synagoge uit 1906 (nr. 60), die op de plek van de oude synagoge uit 1756 staat. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam een abrupt einde aan de Joodse bewoning. In 1942 en 1943 werden 2.550 Joodse Groningers weggevoerd, nadat al eerder 600 mannen naar werkkampen in Nederland waren overgebracht (om vervolgens alsnog naar Westerbork te worden getransporteerd). Slechts een tiental van hen overleefde de concentratiekampen en daarnaast nog een aantal anderen die niet werden ontdekt nadat ze waren ondergedoken. In de Folkingestraat ging het om 191 Joodse bewoners.

Om deze mensen te herdenken liggen in de Folkingestraat ten minste 10 Stolpersteine. Bovendien ligt daar een Struikeldrempel, om de leden van verschillende families van Gelder te herdenken. Dit was de eerste Struikeldrempel in Nederland.

De Groningse schrijver Nico Rost liet in De vrienden van mijn vader (1955) een gevoelig portret na van de Joden die in Groningen in en rond de Folkingestraat leefden. Het boek is een monument voor deze vrijwel geheel uitgemoorde groep mensen en vertelt over hun dagelijks leven, hun armoede, vroomheid en studiezin.

Naast de synagoge is in de straatwand in 2025 een plaquette geplaatst, ter herinnering aan de vele zeer arme Joodse bewoners van de buurt die in de Tweede Wereldoorlog werden gedeporteerd en vermoord. Zij waren voornamelijk woonachtig in de stegen en sloppen rond de Folkingestraat.

Verbeeld verleden

In de Folkingestraat bevindt zich een vijftal kunstwerken die herinneren aan het vooroorlogse joodse karakter van de straat. Deze werden aangebracht in de loop van 1997, na het voltooien van de renovatie die begon in 1994. Tussen nr. 23 en 25 het keramisch reliëf van Marijke Gémessy genaamd 'Het voorgesneden paradepaard'. In drie portieken hangen de bewerkte foto's uit het begin van de 19e eeuw van Allie van Altena, in 2008 is een van de werken kwijtgeraakt tijdens een verbouwing aan nummer 47. Hoog in de zijwand van perceel 9b tussen haken het woord 'weggehaald', ontstaan door het verwijderen van bakstenen (Peter de Kan). Op de hoek met het Zuiderdiep een bronzen deur met opstapje, maar zonder klink, die niet kan worden geopend. Erachter ligt de geschiedenis die ontoegankelijk blijft, het verleden is buiten bereik geraakt (Gert Sennema). In de bestrating van beide zijden oplopend een reeks halve manen met in het midden van de straat een volle maan. Tezamen vormen zij een oog 'dat gezien heeft wat er is gebeurd' (Joseph Semah).

Monumenten De Folkingestraat telt vier panden die zijn aangewezen als rijksmonument. Zestien panden worden beschermd als gemeentelijk monument.

Adres Bouwjaar Beschrijving Monument Foto Folkingestraat 1 Hoek Akerkhof 1904 Huis de Beurs, ontworpen door K.H. Holthuis GM 101742 Folkingestraat 2-2a 13e/14e eeuw Achterhuis van Vismarkt 56 Folkingestraat 5 1880 Bedrijfspand met bovenwoning, verbouwd in 1906 naar ontwerp van K.H. Holthuis GM 101935 Folkingestraat 7 1745 Pand met twee verdiepingen onder zadeldak, klokgevel. Folkingestraat 9 19e eeuw Voormalig schoolgebouw. GM 101937 Folkingestraat 15 1865 Voormalige Arbeidsbeurs met bovenwoningen GM 101939 Folkingestraat 18 19e eeuw Bedrijfspand met bovenwoning, mogelijk oudere kern GM 108569 Folkingestraat 19 17e eeuw Oorspronkelijk woonhuis, nu winkel met bovenwoning GM 101941 Folkingestraat 23 16e/17e eeuw Oorspronkelijk woonhuis, ni winkel met bovenwoning, verbouwd in 19e eeuw GM 101942 Folkingestraat 25 16e eeuw Oorspronkelijk woonhuis, in 2011 schilddak vervangen door doosachtige opbouw GM 101943 Folkingestraat 27 19e eeuw Pand met twee lagen onder schilddak. Wellicht oudere kern GM 101944 Folkingestraat 29 17e eeuw 19e-eeuwse lijstgevel GM 101945 Folkingestraat 34 1931 Winkelpand met bovenwoning, ontworpen door H. Rots GM 101957 Folkingestraat 48-50 Dubbelpand, tweelaags onder schilddak GM 101961 Folkingestraat 51 16e/17e eeuw Tweelaags voorhuis met zolderverdieping, voorgevel uit 1926 GM 107520 100px Folkingestraat 52 19e eeuw Winkel met bovenwoning, 19e-eeuwse lijstgevel, mogelijk oudere kern GM 101963 100px Folkingestraat 54-56 Dubbel winkel-woonpand, panden samengevoegd in 1878, mogelijk oudere kern GM 101964 100px Folkingestraat 58 Hoek Nieuwstad 1890 Rabinaatshuis, oorspronkelijk gebouwd als badhuis, ontworpen door A. Schram de Jong Folkingestraat 59-61 1874 Winkel met bovenwoning GM 101949 Folkingestraat 60-62 1906 Synagoge ontworpen door Tjeerd Kuipers Folkingestraat 63 19e eeuw Tweelaags pand op de zuidwest hoek van de Nieuwstad GM 101950 100px

Categorie:Straat in Groningen (gemeente) Categorie:Jodendom in Groningen (gemeente) Categorie:Geschiedenis van de Joden in Nederland