thumb|Friedrich Kuhlau Friedrich Daniel Rudolph Kuhlau (Uelzen, 11 september 1786 – Lyngbye, 12 maart 1832) is een Duits-Deens componist, muziekpedagoog, dirigent en pianist. Kuhlau was de voortrekker van een Deense nationale opera.
Levensloop Kuhlau was een zoon van een militaire muzikant. De familie verhuisde in 1793 naar Lüneburg. Drie jaar later verloor hij bij een ongeluk zijn rechteroog. Om 1802/1803 vertrok hij naar Hamburg en werd aldaar opgeleid door de stadcantor Christian Friedrich Gottlieb Schwencke. Al korte tijd erna ontstonden zijn eerste composities. In het gevolg van de belegging van Hamburg in 1810 door het leger van Napoleon verhuisde of beter vluchtte hij naar Kopenhagen om niet in diens leger te hoeven dienen. Hij leefde aldaar als pianoleraar en componist. In 1813 werd hij in Denemarken genaturaliseerd en in hetzelfde jaar werd hij lid van de hofkapel. In 1816/1817 was hij koorleider in het koninklijke theater. In 1818 werd hij aangesteld als hofcomponist.
In het koninklijke theater werden alle muziektheaterwerken van Kuhlau uitgevoerd, waarvan het zangspel Røverborgen (1814), de sprookjesopera Lulu (1824) en de muziek tot het nationaal romantische toneelstuk Elverhøj (1828) een doorslaggevend succes hadden en hem naast Christoph Ernst Friedrich Weyse tot de vooraanstaande Deense componisten van de romantiek maakten.
Reizen als concertpianist maakte hij in heel Scandinavië, Duitsland en Oostenrijk. Zijn laatste levensjaren werden door meerdere lotgevallen beschaduwd: Zijn bij hem levende ouders overlijden binnen korte tijd, hij zelf had met ziekte, drankzucht en financiële problemen te vechten en als gevolg van een brand in zijn woonhuis in 1831 kreeg hij een zware longziekte, aan die hij in het volgende jaar overlijdt. Hij is begraven op de Assistẹns Kirkegård in Lyngby.
Kuhlau's opuslijst beslaat 232 nummers; het omvat alle muzikale genres met uitzondering van kerkmuziek. Kuhlau is bekend om zijn sonatines voor piano. Deze worden veel gebruikt voor piano-onderwijs. Diverse werken voor fluit worden eveneens in de pedagogische praktijk tot nu gebruikt. Er bestaat een biografie door Carl Thrane, Friedrich Kuhlau (1886) met een omvangrijke oeuvrelijst, die in 1979 herdrukt werd. Verder bestaat er een thematisch-bibliografisch cataloog van Dan Fog Composities van Friedrich Kuhlau (1977), ; verschillende werken worden met deze cataloog nummers betekend (DF ...).Dan Fog: Kompositionen von Friedrich. Kuhlau: Thematisch bibliographischer Katalog Fog, 1977.
Composities Werken voor orkest 1812: - Concert in C majeur, voor piano en orkest, op. 7 1821-1822: Concertino in F majeur, voor 2 hoorns en orkest, op. 45 - Adagio in a mineur, voor harp, cello en strijkorkest
Werken voor harmonieorkest - Kronings Marsch in Es majeur, voor harmonieorkest - Ouverture tot het toneelstuk "Elverhøj", voor harmonieorkest - bewerkt door K. Veenendaal
Muziektheater Opera's Voltooid in titel aktes première libretto 1803-1804 Amors Triumph, DF 223; (verloren gegaan) 3 maart 1804, Hamburg; (alleen de ouverture) 1817 Alfred 3 bedrijven niet uitgevoerd, onvoltooid, verloren gegaan August von Kotzebue, vertaald door Levin Christian Sander 1820 Elisa eller Venskab og Kjærlighed, op. 29 3 bedrijven 17 april 1820, Kopenhagen, koninklijk theater Caspar Johannes Boye 1824 Lulu, op. 65 3 bedrijven 29 oktober 1824, Kopenhagen, koninklijk theater Carl Christian Frederik Güntelberg, naar August Jacob Liebeskind
Zangspel Voltooid in titel aktes première libretto 1814 Røverborgen (De roverburcht), DF 129 3 bedrijven 26 mei 1814, Kopenhagen, koninklijk theater Adam Oehlenschläger, naar Christian Leberecht Heyne 1816 Trylleharpen (De toverharp), op. 27 2 bedrijven 30 januari 1817, Kopenhagen, koninklijk theater Jens Baggesen 1819 Aandsprøven eller Krigseventyret 2 bedrijven niet uitgevoerd, onvoltooid, verloren gegaan Laurids Kruse 1827 Hugo og Adelheid, op. 107 3 bedrijven 29 oktober 1827, Kopenhagen, koninklijk theater Caspar Johannes Boye
Toneelmuziek 1826: - William Shakespeare, op. 74 - première: 28 maart 1826, Kopenhagen 1828: - Elverhøj in vier bedrijven, op. 100 - tekst: Johan Ludvig Heiberg 1830: - Trillingbrødrene fra Damask in vijf bedrijven, op. 115 - tekst: Adam Oehlenschläger
Vocale muziek Cantates 1813: - Ode an die Freude, cantate voor solisten, gemengd koor en orkest (alleen een fragment) - tekst: Friedrich von Schiller 1814: - Die Feier des Wohlwollens, voor mannenkoor en orkest, op. 36 - tekst: Sander 1814: - Kantatino, kleine cantate voor 2 sopranen, gemengd koor, dwarsfluit en strijkorkest 1816: - Eurydice in Tartarus, voor solisten, gemengd koor en orkest, op. 47 - tekst: Jens Baggesen 1828: - Formaelingskantate (Huwelijks-cantate), voor sopraan, alt, tenor, bas, gemengd koor en piano
Werken voor koor 1817: - Comische Canons, voor mannenkoor 1825: - Sechs Gesänge, voor vierstemmig mannenkoor (TTBB), op. 67 - tekst: Johann Wolfgang von Goethe, Johannes Falk 1827: - Acht vierstimmige Gesaenge, voor mannenkoor Selinde Lebensglück Beim Weine In der Freunde Amor Serenade Die Nacht Romanze vom zerbrochenen Teufel 1827: - Neun vierstimmige Gesänge, voor mannenkoor, op. 82 Waldessprache Gelegenheit Der Abend Berglied Minnelied Reiters Ausfahrt Alonzo Schifferlied Die Wolke 1828: - Acht Gesänge, voor vierstemmig mannenkoor (TTBB), op. 89
Liederen 1806: - 6 Leichte Stücke, voor zangstem en piano 1806: - Die Blumen, 6 liederen voor zangstem en piano 1806: - 3 Gesänge, voor zangstem en piano, op. 5b 1813/1819: - 3 Canzonetti, voor zangstem en piano 1814: - 6 Canzoni, voor zangstem en piano, op. 9 1814: - 10 Deutsche Lieder, voor zangstem en piano, op. 11a Das Grab - tekst: Johann Gaudenz von Salis-Seewis (1765-1834) Einladung ins Thal la Cava - tekst: Friedrike Brun, geb. Münter (1765-1835) Lied um Regen - tekst: Matthias Claudius Stimme aus dem Grabe Schlachtgesang - tekst: Karl Mastalier (1731-1795) Aladdin auf dem Grabe seiner Mutter - tekst: Adam Oehlenschläger Engel der Unschuld - tekst: Aloys Wilhelm Schreiber Fremdlings Abendlied - tekst: Georg Philipp Schmidt Zartes Herz - tekst: Aloys Wilhelm Schreiber Auf ein Lautenband - tekst: Friedrich Kind 1819: - 10 Deutsche Gesänge, voor zangstem en piano, op. 19 1820: - 3 Gedichte, voor zangstem en piano, op. 21 - tekst: Heinrich Wilhelm von Gerstenberg 1820: - 12 Deutsche Lieder, voor zangstem en piano, op. 23 1823: - 3 Gesänge, voor zangstem en piano, op. 72b Die Mitternachtssterne - tekst: Frederik Høegh-Guldberg (1771-1852) Mein Lied - tekst: August Friedrich Cranz (1737-1801) Der Sterbende - tekst: Frederik Høegh-Guldberg 1826: - 2 Gedichte, voor zangstem en piano, op. 78 - tekst: Ignaz Franz Castelli 1826-1830: - 6 Romanzen und Lieder, voor zangstem en piano, op. 106 - tekst: Friedrich de la Motte Fouqué
Kamermuziek 1812: - Sonate in D majeur, voor viool ad libitum en piano, op. 6b 1814: - 3 Duetten, voor 2 dwarsfluiten (e mineur, D majeur, G majeur), op. 10a 1815: - 3 Trios, voor 3 dwarsfluiten (D majeur, g mineur, F majeur), op. 13 1822: - 3 Duetten, voor 2 dwarsfluiten (e mineur, Bes majeur, D majeur), op. 39 1822: - 3 Kwintetten, voor dwarsfluit, viool, 2 altviolen en cello (D majeur, E majeur, A majeur), op. 51 1824: - 3 Grote solo's, voor dwarsfluit en piano ad libitum (F majeur, a mineur, G majeur), op. 57 1825: - Introduktion und Variationen über ein Thema "Unter blühenden Mandelbäumen" aus Carl Maria von Webers "Euryanthe" in G majeur, voor dwarsfluit en piano, op. 63 1825: - Sonate in E majeur, voor dwarsfluit en piano, op. 64 1825: - 6 Divertissements, voor dwarsfluit en piano ad libitum (G majeur, D majeur, Bes majeur, E majeur, G majeur, c mineur), op. 68 1826: - Sonate in e mineur, voor dwarsfluit en piano, op. 71 1827: - 3 Duetten, voor 2 dwarsfluiten (G majeur, C majeur, e mineur), op. 80 1827: - 3 Duetten, voor 2 dwarsfluiten (D majeur, F majeur, g mineur), op. 81 1827: - 3 Sonates, voor dwarsfluit en piano (G majeur, C majeur, g mineur), op. 83 1827: - Grande sonate concertante, voor dwarsfluit en piano, op. 85 1827: - 3 Trios, voor 3 dwarsfluiten (e mineur, D majeur, E majeur), op. 86 1827: - 3 Duetten, voor 2 dwarsfluiten (A majeur, g mineur, D majeur), op. 87 1828: - Trio in b mineur, voor drie dwarsfluiten, op. 90 1829: - Variationen über "Pour des filles" von Onslows "Le colporteur" in Bes majeur, voor dwarsfluit en piano, op. 94 1829: - 3 Fantaisies, voor dwarsfluit en piano ad libitum (g mineur, e mineur, D majeur), op. 95 1829: - 3 Briljante duetten, voor 2 dwarsfluiten, op. 102 1830: - Rondo über "Ah! quand il gèle" aus "Le colporteur" von George Onslow in e mineur, voor dwarsfluit en piano, op. 98 1830: - Introduktion und Rondo, voor dwarsfluit en piano, op. 98 (a) 1830: - Variationen über "Toujours de mon jeune âge" aus "Le colporteur" von George Onslow in a mineur, voor dwarsfluit en piano, op. 99 1830: - Introduktion und Variationen über ein Duett "Schönes Mädchen" aus Louis Spohrs "Jessonda" in G majeur, voor dwarsfluit en piano, op. 101 1830: - 3 Duetten, voor 2 dwarsfluiten (D majeur, e mineur, A majeur), op. 102 1830: - Kwartet in e mineur, voor vier dwarsfluiten, op. 103 1830: - Variationen über ein schottische Ballade "Durandarte and Belerma" in F majeur, voor dwarsfluit en piano, op. 104 1830: - Variationen über das irische Lied "Tis the last rose of summer" in G majeur, voor dwarsfluit en piano, op. 105 1830: - Trois duos brillant, voor dwarsfluit en piano (Bes majeur, G majeur, D majeur), op. 110 1832: - Trio in G majeur, voor 2 dwarsfluiten en piano, op. 119 - Große Sonate in G majeur, voor dwarsfluit en piano, op. 69 - Strijkkwartet, op. 122
Werken voor piano 1810: - Rondo in C majeur, op. 1 1810: - Rondo in a mineur, op. 2 1810: - Rondo in F majeur, op. 3 1810: - Sonate in E majeur, op. 4 1810: - Sonate in F majeur, voor piano vierhandig, op. 8b 1812: - Sonate in d mineur, op. 5a 1812: - 3 Sonates, (a mineur, D majeur, F majeur), op. 6a 1813: - Rondo über ein Thema von Rode in a mineur 1813: - Variationen über das Dänische Lied "Manden med Glas I Haand" in C majeur, op. 14 1814: - Sonate in a mineur, op. 8a 1815: - Variationen über "Guide mes pas" aus Cherubini's "Les deux journées" in E majeur, op. 12 1816: - Variationen über das Norwegische Volkslied "God dag, Rasmus Jansen" in a mineur, op. 15 1818: - Variationen über das Dänische Lied "Kong Christian stod ved højen mast" in D majeur, op. 16 1818: - Sonatina in F majeur, voor piano vierhandig, op. 17 1819: - Variationen über "Willkommen, Purpurschale" aus "Røverborgen" in a mineur, op. 18 1820: - 3 Sonatines, (C majeur, G majeur, F majeur), op. 20 1820: - Sonatine, op. 21 1820: - Variationen über ein Dänisches Lied in f mineur, op. 22 1821: - 8 Walsen, voor piano vierhandig, op. 24 1821: - Fantaisie et Variations sur le airs et danses Suedoises, op. 25 1821: - 3 Sonates, (G majeur, C majeur, E majeur), op. 26 1821: - 6 Walsen, voor piano vierhandig, op. 28 1821: - Sonate in Bes majeur, op. 30 1821: - Rondo über Themen aus "Don Giovanni", "Le nozze di Figaro" und Boieldieu’s "Le petit chaperon rouge", (C majeur, G majeur, C majeur), op. 31 1821: - Variationen über ein Dänisches Lied in F majeur, op. 35 1822: - Sonate in G majeur, op. 34 1822: - 6 Rondos, op. 40 1822: - 8 Rondos, op. 41 1822: - Variaties over 6 Oostenrijkse liederen, op. 42 1822: - Variationen über "Wir winden dir" aus Weber's "Der Freischütz" in C majeur, op. 48 1822: - Variationen über "6 Themen" aus "Der Freischütz", (E majeur, F majeur, D majeur, G majeur, A majeur, Bes majeur), op. 49 1823: - 3 Sonatines, voor piano vierhandig, op. 44 1823: - 3 Sonates, (G majeur, d mineur, C majeur), op. 46 1823: - 3 Sonates, (F majeur, Bes majeur, A majeur), op. 52 1823: - Variationen über "3 Themen" aus Weber's "Preciosa", (G majeur, D majeur, F majeur), op. 53