Alexander ("Alex") McLeish (Glasgow, 21 januari 1959) is een Schotse voetbalcoach en gewezen voetballer. Als speler verdedigde hij 17 seizoenen de kleuren van Aberdeen, met wie hij in de jaren 80 onder meer drie landstitels en de Europacup II veroverde. Hij speelde ook 77 interlands voor het Schots voetbalelftal en nam deel aan het WK 1982, WK 1986 en WK 1990. Als trainer maakte hij furore bij de Rangers, met wie hij twee landstitels en evenveel bekers won, en Birmingham City, dat onder zijn leiding in 2011 de League Cup veroverde.
Carrière als speler Alex McLeish werd geboren in Glasgow als de zoon van Alex, een havenarbeider, en Jean. Later kreeg het echtpaar nog een zoon (Ian) en een dochter (Angela). Na enkele jaren verhuisde het gezin naar Barrhead. Daar ging de jonge Alex naar dezelfde school als zijn latere ploeggenoot Peter Weir. De twee voetbalden in hun jeugdjaren voor Barrhead Youth Club. McLeish, een verdediger, speelde ook een tijdje bij de jeugd van Glasgow United en trainde een poos mee met Hamilton Academical. In 1976 bereikte hij met Glasgow United de finale van een regionaal bekertoernooi. Daar werd hij door een delegatie van Aberdeen, waar onder meer toenmalig coach Ally MacLeod deel van uitmaakte, opgemerkt. Een dag later sloot hij zich aan bij de Schotse topclub.
In zijn twee eerste jaren bij Aberdeen maakte hij vooral deel uit van het reserveteam en werd hij zelfs even uitgeleend aan amateurclub Lewis United. Op 2 januari 1978 maakte McLeish onder trainer Billy McNeill zijn officieel debuut voor Aberdeen. Na afloop van het seizoen werd de 37-jarige Alex Ferguson benoemd als hoofdcoach. Vanaf dan kreeg McLeish meer speelkansen. In het seizoen 1978/79 bereikte Aberdeen de finale van de League Cup. McLeish mocht in dat duel invallen voor aanvaller Drew Jarvie, maar zag zijn team met 2-1 verliezen van Glasgow Rangers.
In het seizoen 1979/80 groeide de 20-jarige McLeish uit tot een titularis in het elftal van Ferguson. Aberdeen werd dat jaar ook voor het eerst sinds 1955 landskampioen. De Schotse club mocht daardoor een jaar later voor het eerst deelnemen aan de Europacup I. De club werd in de tweede ronde uitgeschakeld door latere winnaar Liverpool. Ondanks de vroege uitschakeling zette Aberdeen in eigen land zijn opmars verder. In 1982 won Aberdeen de Schotse beker waardoor het zich kwalificeerde voor de Europacup II van het seizoen 1982/83. Aberdeen zou in dat seizoen een van hun grootste successen boeken. McLeish en zijn ploegmaats wonnen in 1983 opnieuw de beker en gingen ook aan de haal met de Europacup II. Aberdeen bereikte in de Beker der Bekerwinnaars de finale, waarin het Real Madrid van trainer Alfredo Di Stéfano na verlengingen met 2-1 werd verslagen.
Door de Europacup-zege mocht Aberdeen het eind 1983 twee keer opnemen tegen Hamburger SV in de strijd om de UEFA Super Cup. De Duitse winnaar van de Europacup I, dat over onder meer sterspeler Felix Magath en succestrainer Ernst Happel beschikte, kwam voor eigen volk niet verder dan een scoreloos gelijkspel. In Aberdeen klaarden McLeish en zijn ploeggenoten de klus door met 2-0 te winnen. Enkele maanden later won Aberdeen in eigen land de dubbel.
In 1985 werd Aberdeen voor de vierde keer in zijn geschiedenis kampioen van Schotland. In het daaropvolgende seizoen bereikte de club de kwartfinale van het kampioenenbal en won het in eigen land zowel de beker als de League Cup. In november 1986 maakte Ferguson de overstap naar Manchester United en kwam er een einde aan het succesverhaal van Aberdeen. Ferguson probeerde McLeish, die ook op interesse van Tottenham Hotspur kon rekenen mee te nemen naar Manchester. Ondanks de aanbiedingen uit Engeland bleef McLeish de Schotse club trouw. De ervaren verdediger bereikte eind jaren 80 drie keer op rij de finale van de League Cup. De twee eerste finales werden verloren, maar in oktober 1989 trok Aberdeen dan toch eens aan het langste eind. Het versloeg Glasgow Rangers na verlengingen met 2-1 dankzij twee treffers van de Engelsman Paul Mason. Enkele maanden later won McLeish met Aberdeen voor de vijfde keer de beker. Na het afscheid van Willie Miller in 1990 kreeg McLeish de aanvoerdersband.
In het seizoen 1992/93 kende Aberdeen minder geluk. De club bereikte de finale van zowel de League Cup als beker, maar verloor in beide gevallen met 2-1 van Glasgow Rangers. Na het seizoen 1993/94 maakte de inmiddels 35-jarige verdediger de overstap naar Motherwell, waar hij speler-trainer werd. In het seizoen 1995/96 speelde hij zijn laatste van in totaal drie wedstrijden voor Motherwell.
Statistieken Seizoen Club Competitie Wed. Goals 1977/78 Aberdeen ScottishPremier League 1 0 1978/79 19 1 1979/80 35 2 1980/81 32 3 1981/82 32 5 1982/83 34 2 1983/84 32 2 1984/85 30 1 1985/86 34 3 1986/87 40 3 1987/88 36 1 1988/89 34 0 1989/90 32 2 1990/91 33 0 1991/92 7 0 1992/93 27 0 1993/94 35 0 1994/95 Motherwell 2 0 1995/96 1 0TOTAAL 496 25
Nationale ploeg McLeish speelde in totaal 77 interlands voor Schotland. Alleen Kenny Dalglish en Jim Leighton verzamelden meer caps. Op 26 maart 1980 maakte McLeish onder bondscoach Jock Stein zijn officiële debuut voor de Schotten. Hij speelde toen tegen Portugal op het middenveld aan de zijde van Graeme Souness en Archie Gemmill. Twee jaar later mocht hij van Stein ook deelnemen aan het WK 1982 in Spanje. McLeish kwam slechts één keer in actie op het toernooi. In de met 4-1 verloren groepswedstrijd tegen Brazilië mocht hij na 68 minuten invallen voor Asa Hartford.
Vier jaar later was McLeish er ook bij op het WK in Mexico. Toenmalig bondscoach Alex Ferguson, die McLeish goed kende van zijn periode bij Aberdeen, gaf de verdediger een basisplaats in de eerste groepswedstrijd tegen Denemarken. Schotland verloor het duel met 1-0, waarna McLeish niet meer in actie kwam op het WK.
In 1990 maakte McLeish ook deel uit van de Schotse selectie die naar het WK in Italië mocht. Onder bondscoach Andy Roxburgh was McLeigh een titularis. De verdediger miste geen minuut van de groepsfase, maar zag hoe zijn land ondanks een zege tegen Zweden niet wist door te stoten naar de tweede ronde.
Twee jaar later mocht Schotland voor het eerst deelnemen aan het Europees kampioenschap, maar door een zware enkelblessure die er ook voor zorgde dat hij een groot deel van het seizoen 1991/92 miste, kon McLeish geen deel uitmaken van Roxburghs selectie. Ondanks de zware blessure keerde McLeish, die inmiddels al 33 jaar was, nog terug op internationaal niveau. Op 17 februari 1993 speelde hij zijn laatste interland voor Schotland.
Interlands van Alex McLeish voor № Datum Wedstrijd Uitslag Competitie Opmerking 1 26.03.1980 – 4 – 1 EK-kwalificatie 2 16.05.1980 – 1 – 0 British Home Championship 3 21.05.1980 – 1 – 0 British Home Championship 4 24.05.1980 – 0 – 2 British Home Championship 5 28.05.1980 – 1 – 0 Oefeninterland 6 31.05.1980 – 3 – 1 Oefeninterland 7 10.09.1980 – 0 – 1 WK-kwalificatie 8 25.02.1981 – 0 – 1 WK-kwalificatie 9 25.03.1981 – 1 – 1 WK-kwalificatie 10 28.04.1981 – 3 – 1 WK-kwalificatie 11 19.05.1981 – 2 – 0 British Home Championship 12 23.05.1981 – 0 – 1 British Home Championship 13 09.09.1981 – 2 – 0 WK-kwalificatie 14 24.02.1982 – 3 – 0 Oefeninterland 15 28.04.1982 – 1 – 1 British Home Championship 16 18.06.1982 – 4 – 1 WK-eindronde 17 15.12.1982 – 3 – 2 EK-kwalificatie 18 30.03.1983 – 2 – 2 EK-kwalificatie 19 28.05.1983 – 0 – 2 British Home Championship 20 01.06.1983 – 2 – 0 British Home Championship 21 12.06.1983 – 0 – 2 Oefeninterland 22 16.06.1983 – 0 – 3 Oefeninterland 23 20.06.1983 – 0 – 2 Oefeninterland 24 21.09.1983 – 2 – 0 Oefeninterland 25 12.10.1983 – 1 – 1 EK-kwalificatie 26 16 Nov 1983 – 2 – 1 EK-kwalificatie 27 13.12.1983 – 2 – 0 British Home Championship 28 28.02.1984 – 2 – 1 British Home Championship 29 26.05.1984 – 1 – 1 British Home Championship 30 01.06.1984 – 2 – 0 Oefeninterland 31 12.09.1984 – 6 – 1 Oefeninterland 32 17.10.1984 – 3 – 0 WK-kwalificatie 33 14.11.1984 – 3 – 1 WK-kwalificatie 34 27.02.1985 – 1 – 0 WK-kwalificatie 35 27.03.1985 – 0 – 1 WK-kwalificatie 36 25.05.1985 – 1 – 0 Oefeninterland 37 28.05.1985 – 0 – 1 WK-kwalificatie 38 10.09.1985 – 1 – 1 WK-kwalificatie 39 16.10.1985 – 0 – 0 Oefeninterland 40 20.11.1985 – 2 – 0 WK-kwalificatie 41 04.12.1985 – 0 – 0 WK-kwalificatie 42 23.04.1986 – 2 – 1 Oefeninterland 43 29.04.1986 – 0 – 0 Oefeninterland 44 04.06.1986 – 1 – 0 WK-eindronde 45 01.04.1987 – 4 – 1 EK-kwalificatie 46 23.05.1987 – 0 – 0 Stanley Rous Cup 47 26.05.1987 – 0 – 2 Stanley Rous Cup 48 14.10.1987 – 2 – 0 EK-kwalificatie 49 11.11.1987 – 0 – 1 EK-kwalificatie 50 02.12.1987 – 0 – 0 EK-kwalificatie 51 17.02.1988 – 2 – 2 Oefeninterland 52 22.03.1988 – 1 – 1 Oefeninterland 53 27.04.1988 – 0 – 0 Oefeninterland 54 17.05.1988 – 0 – 0 Stanley Rous Cup 55 21.05.1988 – 1 – 0 Stanley Rous Cup 56 14.09.1988 – 1 – 2 WK-kwalificatie 57 19.10.1988 – 1 – 1 WK-kwalificatie 58 22.12.1988 – 2 – 0 Oefeninterland 59 08.02.1989 – 2 – 3 WK-kwalificatie 60 08.03.1989 – 2 – 0 WK-kwalificatie 61 26.04.1989 – 2 – 1 WK-kwalificatie 62 27.05.1989 – 0 – 2 Stanley Rous Cup 63 30.05.1989 – 2 – 0 Stanley Rous Cup 64 06.09.1989 – 3 – 1 WK-kwalificatie 65 11.10.1989 – 3 – 0 WK-kwalificatie 66 15.11.1989 – 1 – 1 WK-kwalificatie 67 28.03.1990 – 1 – 0 Oefeninterland 68 25.04.1990 – 0 – 1 Oefeninterland 69 16.05.1990 – 1 – 3 Oefeninterland 70 11.06.1990 – 1 – 0 WK-eindronde 71 16.06.1990 – 1 – 2 WK-eindronde 72 20.06.1990 – 1 – 0 WK-eindronde 73 12.09.1990 – 2 – 1 EK-kwalificatie 74 17.10.1990 – 2 – 1 EK-kwalificatie 75 06.02.1991 – 0 – 1 Oefeninterland 76 27.03.1991 – 1 – 1 EK-kwalificatie 77 17.02.1993 – 3 – 0 WK-kwalificatie
Carrière als trainer Beginjaren In zijn eerste jaar als trainer van Motherwell werd de club meteen vicekampioen. Maar McLeish kon die prestatie nadien niet evenaren, integendeel. De club streed twee jaar tegen de degradatie en zag McLeish in 1998 verhuizen naar Hibernian. Hoewel de club beter begon te presteren na de komst van de gewezen international slaagde Hibernian er niet om in de hoogste afdeling te blijven. De club uit Edinburgh degradeerde, maar keerde onder leiding van McLeish na een seizoen terug in de Schotse Premier League. Na de promotie nestelde de club zich in de middenmoot, bereikte het de halve finale van de beker en wist het talentvolle spelers als Russell Latapy en Franck Sauzée aan te trekken. In 2000/01 werkte Hibernian een uitstekend seizoen af. De club werd derde in de competitie en verloor in de bekerfinale van landskampioen Celtic.
Glasgow Rangers In december 2001 maakte McLeish de overstap naar Glasgow Rangers. De club trok hem aan op aanraden van zijn voorganger Dick Advocaat. Zijn eerste seizoen bij de Schotse topclub bleek meteen een succes te zijn. De Rangers wonnen zowel de beker als de League Cup. McLeish, die in Glasgow kon rekenen op ervaren spelers als Ronald de Boer en Barry Ferguson, deed een seizoen later nog beter. De club won in 2002 de nationale treble (titel, beker en League Cup).
Maar ondanks het sportieve succes, doken er ook problemen op. De club verkeerde in financiële moeilijkheden en moest vanaf 2003 afscheid nemen van onder meer Ferguson, Arthur Numan, Claudio Caniggia en Bert Konterman. De club trok dat jaar wel Frank de Boer aan, maar slaagde er in de competitie niet in om afstand te nemen rivaal Celtic. McLeish kwam onder druk te staan, maar kon na de transfers van onder meer Thomas Buffel, Dado Pršo, Jean-Alain Boumsong en Ronald Waterreus in 2005 opnieuw zegevieren. Glasgow Rangers won op de laatste speeldag van het seizoen verrassend de landstitel.